Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą)z 23 stycznia 1998 r., sygn. akt II SA 1302/97

Uzasadnienie

Wojewoda decyzją z dnia 19.06.1996 r., wydaną na podstawie art. 151 par. 1 pkt 1 Kpa po przeprowadzeniu postępowania wznowionego postanowieniem z dnia 20.05.1996 r., odmówił uchylenia decyzji Wojewody z dnia 4.11.1993 r. utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w R. z dnia 6.09.1993 r. o odmowie wprowadzenia zmian danych w ewidencji gruntów obrębu S. dotyczących granic konfiguracji i powierzchni działki nr 1418/1.

Odmowa uchylania decyzji dotychczasowej została uzasadniona następująco:

Po rozpatrzeniu wniosku Józefy T. zam. S. o ponowne przeanalizowanie postępowania administracyjnego, zakończonego decyzjami organów I i II instancji, przeprowadzonego w sprawie wykazania w operacie ewidencji gruntów wsi S. działki nr 1418 zgodnie ze stanem przedstawionym w akcie notarialnym z dnia 14.10.1911 r. organ II instancji postanowieniem z dnia 20.05.1996 r. wznowił postępowanie w przedmiotowej sprawie zakończone ostateczną decyzją z dnia 4.11.1993 r.

Wezwana Józefa T. podniosła, że jej zdaniem postępowanie w sprawie wykazania działki nr 1418 winno zostać wznowione na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1, 2, 3, 4, 5 i 8 oraz zarzucając, że całe postępowanie organów administracji rzędowej w tej sprawie prowadzone było niewłaściwie, wnosi o ponowne przeanalizowanie dowodów znajdujących się w aktach sprawy.

Po ponownym zbadaniu dokumentów znajdujących się w zgromadzonych aktach organów I i II instancji, w tym również wymienionych przez zainteresowaną ustalono, że wydana decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w R. z dnia 6.09.1993 r. w sprawie odmowy wprowadzenia w operacie ewidencji gruntów obrębu S. zmian konfiguracji działki nr 1418/1 i utrzymana w mocy decyzją organu II instancji z dnia 4, 11.1993 r., jest zasadna ponieważ:

• prowadzone w latach 1960-1964 przez Sąd Powiatowy w R. postępowanie o zakaz przechodu, przejazdu i przegonu wyjaśniły sprawę odnośnie znaczenia i kształtu parcel nr 1011/1 i 1011/2 powstałych z podziału pgr 1011,
• organy administracji rzędowej nie są kompetentne do rozpatrywania rozbieżności jakie wynikły w akcie notarialnym z 14.10.1911 r. rep. 9345 co do oznaczenia parcel i ustalenia służebności,
• stan prawny działki nr 1418 został uregulowany prawomocnym aktem własności ziemi z dnia 26.04.1974 r. nr RGn-451/400 /ujawniony w KW 721/, który nie obejmuje spornego pasa gruntu /drogi/,
• stosownie do przepisów art. 63 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 107 poz. 464/ ostateczne decyzje uwłaszczeniowe stały się niepodważalne i nie podlegają kontroli w żadnym postępowaniu,
• podział działek nr 1418 i nr 1417 na działki nr 1418/1, 1418/2, 1418/3, 1417/1, 1417/2 i 1417/3 nastąpił w wyniku wybudowania z udziałem czynu społecznego drogi publicznej w S. oznaczonej nr 22, w skład której weszły między innymi działki nr 1418/3 i 1417/2,
• Państwowe Biuro Notarialne w R. zawiadomieniem z dnia 15.09.1988 r. poinformowało o sprostowaniu błędnych zapisów w Lwh 17 i 460 księgi gruntowej S. oraz w KW 7210 dotyczących synchronizacji pgr 1011/2, wchodzącej między innymi w skład działki nr 1417,
• granice działki nr 1418/1 z działką nr 1417/1 określone zostały w dokumentach.:

1/ - ugoda z dnia 2 czerwca 1966 r. przed Sądem Powiatowym w R. spisana na miejscu sporu oraz mapa uzupełniająca sporządzona przez geodetę Józefa K. z podziału pgr 1011/2 wpisana do ewidencji w składnicy geodezyjnej w dniu 10.02.1967 r. na Nr 17-263/11, 2/ (...) - postanowienie Sądu Rejonowego w R. z dnia 29 listopada 1994 r. o dokonanym przez Sąd rozgraniczeniu działek nr 1418/1 i nr 1417/1, położonych na terenie wsi S., w ten sposób, że granica pomiędzy tymi działkami będzie przebiegać w poprzek południowej granicy działki 1418/1 a północną stronę działki 1417/1 wzdłuż istniejącego na gruncie ogrodzenia.

3/ (...) - postanowienie z dnia 21 lutego 1995 r. o zawieszeniu postępowania o rozgraniczenie w sprawie ustalenia granicy wzdłuż zachodniej strony działki nr 1418/1 i wschodniej działki nr 1417/1,

• stan ewidencyjny działki nr 1418/1 /własność Józefy T./ uwidoczniony w operacie ewidencji gruntów wsi S. zgodny jest z jej stanem prawnym. Wnioskodawczyni. nie przedłożyła organowi prowadzącemu ewidencję gruntów ani organowi odwoławczemu dokumentu stwierdzającego, że droga, tj. pas gruntu wchodzący w skład działki nr 1417/1, przyległy do działki nr 1418/1, jest jej własnością,
• Józefa T. uczestniczyła w postępowaniu prowadzonym przez organy administracji rządowej w sprawie jej wniosku o wprowadzenie zmian w operacie ewidencji gruntów wsi S., o czym świadczą protokoły spisywane w Urzędzie Rejonowym i Urzędzie Wojewódzkim w R. oraz zwrotne potwierdzenie odbioru pism i decyzji w tej sprawie, znajdujące się w aktach sprawy organów I i II instancji.

Z analizy przedstawionego materiału dowodowego wynika, że brak jest podstaw do uchylenia decyzji organów I i II instancji wymienionych w rozstrzygnięciu niniejszej decyzji na podstawie art. 145 par. 1, punkty 1-8 Kpa

W odwołaniu od powyższej decyzji Wojewody z dnia 19.06.1996 r. Józefa T. zarzuciła:

• błędną interpretację aktu własności ziemi z dnia 26.04.1974 r., ujawnionego w KW 721 przez przyjęcie w tej decyzji, że "nie obejmuje spornego pasa gruntu /drogi/",
• pominięcie dowodu przytoczonego we wniosku dowodowym o uwzględnienie w postępowaniu postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 26.01.1966 r. wydanego w sprawie (...) o rozgraniczenie, zatwierdzonego przez Sąd Wojewódzki w Rz., w którym na planie sporządzonym przez biegłego inż. S. z dnia 12.07.1963 r. określono położenie i konfigurację działki nr 1011/2 oraz nakreślono działkę sąsiednią 1011/1 należącą do matki skarżącej Weroniki Z., przed uwłaszczeniem,
• nieuwzględnienie wniosku dowodowego o przeprowadzenie oględzin na gruncie w celu ustalenia, że nie ma innej drogi, na które j istniałyby służebności, określone w dziale III KW 7210, poza sporną drogą, oznaczoną nr 1418/1, która powstała z działek 1011/1 i 1012 a nie z działki 1011/2 jak błędnie przyjęto w mapie sporządzonej przez Janusza K. z 14.11.75 r. nr LKs zam. 1775/15/.
• nieuwzględnienie, że potwierdzenie prawidłowości mapy złożonej do KW nr 80318, jako podstawy wpisu, za zgodną z zapisami w ewidencji było dokonane z naruszeniem prawa przez pominięcie postępowania, które nie zostało ukończone, a tym samym przesądzenie sprawy z korzyścią dla strony przeciwnej mimo braku prawomocnych decyzji.

Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej decyzją z dnia 29.08.1997 r. nie uwzględnił odwołania Józefy T. od powyższej decyzji Wojewody z dnia 19.06.1996 r. i decyzję tę utrzymał w mocy z następującym uzasadnieniem:

Podniesiony w odwołaniu zarzut odnośnie pominięcia dowodu przytoczonego we wniosku dowodowym o uwzględnienie w postępowaniu postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 26.01.1966 r., wydanego w sprawie (...) o rozgraniczenie, zatwierdzonego przez Sąd Wojewódzki w Rz., w którym na planie sporządzonym przez biegłego inż. S. z dnia 12.07.1963 r. określono położenie i konfigurację działki nr 1011/2 oraz nakreślono działkę sąsiednią nr 1011/1, należącą przed uwłaszczeniem do Weroniki Z. - matki Józefy T., nie ma związku z przedmiotową sprawą, ponieważ dotyczy ustalania granicy parcel gruntowych 1010 i 1011/2 /aktualnie działka nr 1417/1/ z parcelami gruntowymi nr 982/5, 982/4, 982/3 i 982/1, aktualnie działki nr 1394/5, 1394/4, 1394/2, 1394/1 i część działki nr 1393/6/, przebiegającej w odniesieniu do działki nr 1418/1 w kierunku południowym.

Z kolei podniesiony zarzut, jakoby błędnej interpretacji aktu własności ziemi z dnia 26.04.1974 r. Nr RGn-451/400, ujawnionego w księdze wieczystej 721, przez przyjęcie w tej decyzji, że "nie obejmuje spornego pasa gruntu /drogi/, jest bezzasadny, ponieważ stan wykazany w aktualnym operacie ewidencji gruntów wsi S. jest zgodny ze stanem wykazanym na mapie ewidencji gruntów w skali 1:2880 (...) i wspomnianym aktem własności ziemi z dnia 26.04.1974 r. (...) oraz ze stanem wynikającym z ugody zawartej przed Sądem Powiatowym w R. z dnia 2.06.1966 r. (...), przedstawionym na mapie uzupełniającej geodety Józefa K. (...),

Odnośnie żądania spowodowania sprostowania wpisu w księdze wieczystej 803, zgodnie z ustawą z dnia 6 lipca 1982 r. o Księgach wieczystych i hipotece /Dz.U. nr 19 poz. 147/ księgi wieczyste zakłada sąd rejonowy na wniosek właściciela nieruchomości.

Zgodnie ż rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 marca 1992 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o księgach wieczystych i hipotece /Dz.U. nr 29 poz. 128/ podstawą oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej jest wyrys z mapy ewidencji gruntów i wypis z rejestru, które wydaje organ prowadzący ewidencję gruntów według stanu wykazanego w obowiązującej ewidencji gruntów - par. 98 ust. 1 i par. 99 ust. 1 załącznika do zarządzenia Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 1997-08-29 Józefa T., zarzucając:

• naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy a mianowicie art. 77 par. 1 i 80 Kpa na skutek pominięcia zarzutu, że nie rozważono, iż między treścią aktu własności ziemi nr RGN-451/400/ ujawnionego w KW 721 a dołączoną do tego aktu mapą zachodzi sprzeczność, gdyż mapa nie uwzględniła, że działka 1418/1 powstała z działek 1011/1 i 1012/ a nie m.in. z działki 1011/2,
• nieuwzględnienie przez całe postępowanie dowodu o przeprowadzenie oględzin nieruchomości w celu ustalenia na gruncie gdzie są służebności ujawnione w akcie własności ziemi, czym naruszono art. 78 par. 1 Kpa,
• nie ustosunkowanie się do zarzutu, że w trakcie postępowania dokonano zapisów w KW nr 8031 i takimi bezprawnymi zmianami w ewidencji pogłębiano istniejący błąd,
• nieuwzględnienie postępowania sprostowawczego dokonanego w 1988 r. w postaci wpisu w poz. 6 na karcie 460 Lwh S. w załączonych do ewidencji mapach,
• naruszenie prawa materialnego przez powoływanie się na ugodę z 1964 r., mimo że niespornym jest że w 1975 r. został wydany akt własności ziemi, który ma charakter pierwotny, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Na wstępie podnieść należy, że zaskarżona decyzja została wydana w trybie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną, określonym w przepisach art. 145-151 Kpa To przypomnienie ma zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie, gdyż stosownie do przepisów art. art. 149 par. 2 i art. 151 Kpa w takim postępowaniu rozstrzyganie ponowne o istocie sprawy może nastąpić dopiero wówczas, gdy w jego toku stwierdzone zostanie istnienie podstaw do uchylenia decyzji dotychczasowej, określonych w art. 145 par. 1 Kpa.

Zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją odmówiono uchylenia decyzji dotychczasowej z powołaniem się na art. 151 par. 1 pkt 1 Kpa, tj. wobec niestwierdzenia podstaw do jej uchylenia określonych w art. 145 par. 1 Kpa, w szczególności w pkt 1, 2, 3, 4, 5 i 8 tego przepisu powoływanych przez skarżącą,

W tym stanie rzeczy kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji dokonywana przez Naczelny Sąd Administracyjny polega w tej sprawie na zbadaniu prawidłowości ustalenia o braku podstaw określonych w art. 145 par. 1 Kpa do uchylenia decyzji dotychczasowej Wojewody z dnia 4.11.1993 r. utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w Rz. z dnia 6.09.1993 r. o odmowie wprowadzenia odnośnych zmian w ewidencji gruntów co do działki nr 1418/1.

Rozpoznając skargę w takim zakresie Naczelny Sąd Administracyjny uznał jej bezzasadność, albowiem nie zaistniała żadna z przesłanek wznowienia postępowania w tej sprawie określonych w art. 145 par. 1 Kpa

Z akt postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną Wojewody z dnia 4.11.1993 r. wynika, że skarżąca Józefa T. brała czynny udział w tym postępowaniu oraz, za organy obu instancji przed wydaniem decyzji dysponowały wszystkimi istniejącymi wówczas istotnymi dla sprawy dowodami i okolicznościami.

Znany był akt notarialny z 14.10.1911 r. oraz znana była i ustalona okoliczność, że przy sporządzaniu tego aktu przy podziale ówczesnej parceli nr 1011 błędnie oznaczono parcele nr 1011/1 i 1011/2 na planie inż. I., będącym załącznikiem do tego aktu.

Znany był prawomocny wyrok Sądu Powiatowego w R. z dnia 30.05.1964 r. (...)utrzymany w mocy przez Sąd Wojewódzki w R. wyrokiem z dnia 23.11.1964 r. (...), dotyczące zakazu przechodu, przegonu i przejazdu przez parcelę nr 1011/2, w których odwoływano się także do wcześniejszej sprawy sądowej C 581/56 o ochronę posiadania parceli 1011/1 błędnie oznaczonej w planie z 1911 r. jako 1011/2. W wyrokach tych została dokonana interpretacja treści aktu notarialnego z 1911 r. i ustalona prawidłowa numeracja - oznaczenie parcel będących przedmiotem obrotu dokonanego tym aktem, stosownie do planu inż. Stanisława T. z 7.11.1960 r. - numer parceli 1011/1 na parcelę 1011/2 i odwrotnie.

Znane były akta sprawy (...) Sądu Powiatowego w R. o ustanowienie drogi koniecznej przez parcelę nr 1011/2, zakończonej postanowieniem z dnia 31.03.1967 r. o umorzeniu postępowania wobec zawarcia ugody sądowej w tej sprawie w dniu 2.06.1966 r. mocą której między innymi przeniesiono na rzecz Weroniki Z. /poprzedniczki prawnej Józefy T./ własność północnego odcinka parceli nr 1011/2 o pow. 420 m2 z przeznaczeniem na drogę, a następnie na zachodniej stronie tej nowej działki - drogi Weronika Z. ustanowiła służebność przechodu, przejazdu i przegonu na rzecz "realności objętej Lwh 17 w rozmiarach i uprawnieniach objętych aktem notarialnym z 14.10.1911 r.".

Postanowienia tej ugody zostały wprowadzone do ewidencji gruntów w dniu 13 marca 1967 r. w oparciu o mapę podziału między innymi parceli 1011/2 /wydzielenie z niej działki nr 1011/3 o pow. 420 m2/ sporządzoną przez geodetę Józefa K. Znana była okoliczność, że podczas zakładania ewidencji gruntów dla wsi S. w 1972 r. parcele gruntowe nr 1011/2 i 1012 otrzymały oznaczenie jako działka nr 1418 Józefy T., powtarzając błąd z aktu notarialnego z 1911 r. co do numeru parceli 1011/2 zamiast prawidłowego numeru 1011/1.

Znany był akt własności ziemi z dnia 26.04.1974 r. dotyczący stwierdzenia nabycia przez Józefę T. własności m. in. działki nr 1418 w S., ujawniony w księdze wieczystej Kw 7210 przy uwzględnieniu kopii z mapy ewidencyjnej z dnia 14.11.1975 r. zawierającej powyższy błąd w oznaczeniu działki 1418 jako dawne parcele 1011/2 i 1012. Jednakże znana była również okoliczność, te błąd ten został sprostowany zarówno w ewidencji gruntów, co wynikało z pisma Urzędu Gminy w K z dnia 24.08.1988 r. do Państwowego Biura Notarialnego w R., jak i w Księgach wieczystych, co wynikało z zawiadomienia tego PBN z dnia 15.09.1988 r. Dz. Kw 6950-6951/88 - Kw nr 7210, Lwh 17, Lwh 460 gm. kat. S., przez oznaczenie, że na działkę nr 1418 składają się dawne parcele nr 1012 i 1011/1.

Znany był wyrok Sądu Rejonowego w R. z dnia 30.06.1989 r. (...) Sądu Wojewódzkiego w Rz., w którym orzeczono m.in. Zakaz J.T. przejazdu i przechodu północną częścią działki 1417 oznaczoną na planie biegłego geodety C. z 24.04.1989 r. lit. JKCP oraz wyrok tego Sądu z dnia 14.09.1990 r. (...), którym Sąd po stwierdzeniu, że działka nr 1417 została podzielona na nr 1427/1, 1417/2 i 1417/3, pozbawił m.in. powyższy wyrok z 30.06.1989 r. wykonalności co do działki nr 1417/2.

Znana była decyzja wójta gminy K. z dnia 29.06.1990 r. w przedmiocie drogi publicznej w S., która objęła m.in. działki nr 1418/3 i 1417/2 /pkt 21 i 22/.

Znane były też akta sprawy (...) Sądu Rejonowego w Rz. o rozgraniczenie działki nr 1418/1 i 1417/1.

W konsekwencji wszystkie okoliczności i dowody, na które powołuje się skarżąca w niniejszym postępowaniu wznowieniowym, były znane organom administracji obu instancji i przez nich oceniane przy wydawaniu decyzji z dnia 6.09.1993 r. i 4.11.1993 r. o odmowie wprowadzenia odnośnych zmian w ewidencji gruntów. Skarżąca nie wykazała zatem aby zaistniała przyczyna wznowienia postępowania wskazana w art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa Nie wykazała także aby istniały pozostałe powołane przez nią podstawy wznowienia postępowania, o których mowa w przepisach art. 145 par. 1 pkt 1, 2, 3 i 8 Kpa, przy czym w aktach sprawy nie można nawet dopatrzyć się prawdopodobieństwa istnienia takich podstaw.

W powyższym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.