Uzasadnienie
Decyzją z dnia 17 maja 1996 r. wydaną na podstawie art. 145 i art. 151 par. 2 Kpa Kierownik Urzędu Rejonowego stwierdził wydanie z naruszeniem prawa decyzji Naczelnika Gminy z C. 24 czerwca 1980 r. w sprawie zatwierdzenia gleboznawczej klasyfikacji gruntów skarżącego w części dotyczącej działek Nr 6/1 i 6/3 w P. i odstąpił od jej uchylenia z powodu okoliczności wymienionych w art. 146 par. 1 Kpa Ujawnienie 12 kwietnia 1994 r. zawyżenia klasy gruntów oceniono jako okoliczność, która istniała przy klasyfikacji dokonanej w 1978 r. jednak upływ pięcioletniego okresu od doręczenia decyzji nie dopuścił możliwości jej uchylenia. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego Wojewoda decyzją z 4 lipca 1996 r. uchylił decyzję kierownika i odmówił uchylenia decyzji naczelnika gminy, ponieważ dokonane w kwietniu 1994 r. ustalenia były zbyt mało szczegółowe do podważenia klasyfikacji sprzed 16 lat, zwłaszcza gdy nie odnotowano skarg rolników na jej wadliwość.
Wyrokiem II SA 1334/96 z dnia 15 kwietnia 1997 r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił decyzję wojewody z powodu naruszenia w postępowaniu odwoławczym art. 139 Kpa wskutek rozstrzygnięcia sprawy na niekorzyść skarżącego jako odwołującej się strony bez wykazania, że decyzja organu I instancji rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. W wyniku tego wyroku wojewoda decyzją z 5 czerwca 1997 r. uchylił decyzję kierownika i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W dniu 11 lipca 1997 r. kierownik urzędu rejonowego wydał taką samą decyzję jak 17 maja 1996 r. podkreślając, że ustalenie składu mechanicznego gruntów i stosunków wodnych nastąpiło w toku badań przeprowadzonych w 1994 r. "na podstawie zagęszczonej w stosunku do 1978 r. siatki odkrywek" co dało precyzyjniejsze wyniki niż poprzednie, oparte tylko na jednej odkrywce. W rezultacie na spornych działkach wadliwie przyjęto w 1978 r. istnienie klasy R III b zamiast R IV a i R IV b, jednak z uwagi na wspomniany upływ pięcioletniego okresu między doręczeniem decyzji z 24 czerwca 1980 r. a ujawnieniem nowych dowodów ujętych w art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa uchylenie decyzji naczelnika nie było dopuszczalne. Wojewoda nie uwzględnił odwołania skarżącego i 28 sierpnia 1997 r. utrzymał tę decyzję w mocy podzielając trafność jej motywów.
W skardze do sądu skarżący przypomniał stan faktyczny sprawy i zwrócił uwagę na niedopuszczalność utrzymywania w dalszym ciągu błędnej klasyfikacji gruntów, co wynika z niekwestionowanych przez organy obu instancji wyników kontroli dokonanej w kwietniu 1994 r. Wnosząc o oddalenie skargi wojewoda przypomniał kolejne orzeczenie wydane w tej sprawie i dodatkowo podkreślił, że wobec dopuszczalności wprowadzenia zmian do operatu ewidencji gruntów jedynie na podstawie ostatecznych decyzji i braku możliwości wzruszenia decyzji naczelnika gminy z 24 czerwca 1980 r. w trybie wznowienia postępowania, roszczeń skarżącego nie można uwzględnić.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Istnieją ściśle określone w art. 145-163 Kpa różne tryby wzruszania ostatecznej decyzji administracyjnej. Skarżący 8 listopada 1995 r. skierował do kierownika urzędu rejonowego wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa i dokonanie w tym trybie zmiany decyzji naczelnika gminy z 24 czerwca 1980 r. w sprawie zatwierdzenia gleboznawczej klasyfikacji gruntów - w części dotyczącej działek Nr 6/1 i 6/3. Przy tak procesowo skonkretyzowanym żądaniu organy obu instancji obowiązane były rozpoznać je według przepisów art. 145-153 Kpa i uczyniły to w sposób uniemożliwiający uchylenie przez sąd administracyjny ich decyzji jako sprzecznych z prawem.
Przede wszystkim należy przypomnieć, że istnieją dwa sposoby uwzględnienia roszczeń strony zgłoszonych w omawianym trybie wznowienia postępowania: uchylenie decyzji dotychczasowej i wydanie nowej rozstrzygającej o istocie sprawy /art. 151 par. 1 pkt 2 Kpa/ lub ograniczenie się do stwierdzenia wydania kwestionowanej decyzji z naruszeniem prawa ze wskazaniem okoliczności uniemożliwiających uchylenie tej decyzji /art. 151 par. 2 Kpa/ dające stronie roszczenie o naprawienie poniesionej szkody na skutek wydania decyzji z naruszeniem art. 145 par. 1 Kpa przewidziane w art. 153 Kpa Organy obu instancji przyjęły, w swoich decyzjach drugi z wymienionych sposobów przy założeniu, że nowa okoliczność - w postaci wyników ponownych ustaleń klasy gruntów dokonanych 12 kwietnia 1994 r. wykazujących zawyżenie klasyfikacji sprzed 16 lat - istniał już wówczas lecz nie była znana naczelnikowi gminy przy podejmowaniu jego decyzji, a ponadto upłynął już pięcioletni okres między doręczeniem stronie decyzji naczelnika gminy a ujawnieniem powyższej, nowej okoliczności.
Pojęcie nowego dowodu budzi wyraźnie mniej wątpliwości w orzecznictwie niż nowej okoliczności faktycznej w rozumieniu art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa. Mimo ich wyodrębnienia zacierają się niekiedy między nimi różnice bądź zestawia się je ze sobą w relacjach przyczynowo-skutkowych. Za dopuszczalny uważa się nawet pogląd, że zastosowanie nowej metody badania może prowadzić do wykrycia nowego dowodu w rozumieniu art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa stanowiącego podstawę wznowienia postępowania /np. B. Adamiak i J. Borkowski - Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 1996, str. 637 i n./. Za poprawne można więc uznać położenie przez organy obu instancji akcentu na inne niż poprzednie klasy gruntów ustalone w wyniku kontrolnych ustaleń dokonanych 12 kwietnia 1994 r. i nadanie tym ustaleniom charakteru nowej okoliczności - co do klasy - istniejącej przed wydaniem decyzji naczelnika, która nie była mu wówczas znana.
Biorąc zatem pod uwagę korzystne dla skarżącego decyzje podjęte według przepisów o wznowieniu postępowania i zawarte w art. 51 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ gwarancje dla podmiotu wnoszącego skargę, na podstawie art. 27 ust. 1 tej ustawy orzeczono jak w sentencji.
W nawiązaniu do końcowego fragmentu odpowiedzi na skargę należy zauważyć, że przy błędnym sklasyfikowaniu gruntów istnieje możliwość zmiany wadliwej decyzji w trybie art. 155 Kpa, co zakończy trudny do aprobowania stan ciągłej odpowiedzialności organu z art. 153 Kpa za szkody wyrządzone nią stronie.