Uzasadnienie
Minister Handlu Wewnętrznego i Usług decyzją nr OR-II-010/84 z dnia 14 czerwca 1984 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody P. z dnia 28 marca 1984 r. nr HU-II7590/35/84, dotyczącą odmowy wydania Teresie B. i Zofii P. zezwolenia na sprzedaż piwa w lokalu gastronomicznym w M. przy ul. W. nr 22 /w decyzji Ministra błędnie wpisano, że decyzja Wojewody P. dotyczy "cofnięcia" sprzedaży piwa/. Organy obu instancji rozstrzygnięcie takie uzasadniły tym, że zgodnie z par. 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Handlu Wewnętrznego i Usług z dnia 6 maja 1983 r. w sprawie szczegółowych zasad usytuowania punktów sprzedaży napojów alkoholowych oraz trybu wydawania zezwoleń na sprzedaż tych napojów /Dz.U. nr 25 poz. 119/ zezwolenie na sprzedaż piwa może być wydane przez wojewodę wyłącznie na wniosek terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Skoro w sprawie niniejszej Naczelnik Miasta i Gminy w M. z wnioskiem takim nie wystąpił, lecz przeciwnie - pismem z dnia 26 marca 1984 r. przekazał Urzędowi Wojewódzkiemu materiały świadczące o niecelowości wydania zezwolenia na sprzedaż piwa, to brak było podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Teresa B. i Zofia P. nie godzą się z takim rozstrzygnięciem, zarzucają decyzjom organów obu instancji naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego i wnoszą o uchylenie tych decyzji. Ich zarzuty sprowadzają się do tego, że materiały i opinie załączone do wskazanego pisma Naczelnika z dnia 26 marca 1984 r. nie są obiektywne i w związku z tym nie powinny rzutować na sposób rozstrzygnięcia sprawy. Skarżące podnoszą ponadto, że Naczelnik najpierw pozytywnie zaopiniował ich wniosek o wydanie zezwolenia na okres 3 lat, a dopiero później - w dodatkowym wystąpieniu - wnosił o wydanie zezwolenia tylko do dnia 31 marca 1984 r.
Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym skarżące uzupełniły zarzuty i oświadczyły, że Wojewoda P. decyzją z dnia 16 stycznia 1984 r. uwzględnił pierwszy wniosek Naczelnika i wydał im zezwolenie na sprzedaż piwa na okres trzech lat. Po upływie około jednego miesiąca od wydania tej decyzji poproszone zostały do Wydziału Handlu i Usług Urzędu Wojewódzkiego w P., gdzie pracownik tego wydziału przerobił datę ważności posiadanego przez nie zezwolenia i wpisał, że ważne jest tylko "do dnia 31 marca 1984 r.".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Prawidłowy jest pogląd zamieszczony w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji, że w obowiązującym stanie prawnym wojewoda może wydać zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych, a zatem i piwa zawierającego do 4,5 procent alkoholu, wyłącznie na wniosek terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego i po zasięgnięciu opinii właściwych komisji rady narodowej stopnia wojewódzkiego, jak również opinii organizacji społecznych. Pogląd taki znajduje podstawę w par. 2 ust. 3 cytowanego rozporządzenia. Brak zatem wniosku organu administracji państwowej stopnia podstawowego uniemożliwia wydanie zezwolenia na sprzedaż alkoholu.
W sprawie niniejszej - w związku z oświadczeniem skarżących, że Wojewoda P. wydał im ostateczną decyzję z dnia 16 stycznia 1984 r. o zezwoleniu na sprzedaż piwa z terminem ważności na okres 3 lat, ale inspektor do spraw handlu samowolnie, i nie w drodze decyzji, zmienił termin ważności zezwolenia z 3 lat na 2 miesiące - należy rozważyć, czy zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji z dnia 28 marca 1984 r. nie dotyczą sprawy uprzednio już rozstrzygniętej inną decyzją /art. 156 par. 1 pkt 3 Kpa/.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, powyższe zarzut skarżących został wysoce uprawdopodobniony. Z treści załączonej do akt decyzji z dnia 16 stycznia 1984 r. nr HU.II-146a/84 wynika, że zezwolenie na sprzedaż piwa wydane zostało "na wniosek Naczelnika M. i G. M. z dnia 2 stycznia 1984 r.". We wniosku z dnia 2 stycznia 1984 r. Naczelnik proponował wydanie zezwolenia na okres 3 lat. W załączonym do akt zezwoleniu z dnia 16 stycznia 1984 r., w miejscu, gdzie wpisany był termin ważności zezwolenia, widoczne są wyraźne ślady wymazania /zabiałkowania/ pierwotnie wpisanych dat i na tym miejscu wpisano "31 marca 1984 r.".
Wyjaśnienia zatem wymaga to, jaka była pierwotna treść w miejscu zabiałkowanej części zezwolenia, kto dokonał takiej zmiany i kiedy, a w szczególności - czy zmiana taka została dokonana po doręczeniu tej decyzji skarżącym. W zależności od wyjaśnienia tych okoliczności może zachodzić potrzeba dopuszczenia dowodu z opinii biegłego z zakresu pisma w trybie art. 75 Kpa.
Gdyby oświadczenie skarżącej okazało się prawdziwe i data ważności zezwolenia z dnia 16 stycznia 1984 r. została przerobiona bez ich zgody i w okresie, gdy decyzja była już ostateczna, wtedy postępowanie o wydanie nowego zezwolenia, jako bezprzedmiotowe, należałoby umorzyć na podstawie art. 105 par. 1 Kpa, ponieważ samowolnie przerobienie przez organ treści decyzji nie ma wpływu na ważność tej decyzji w jej pierwotnym brzmieniu.
Natomiast przerobienie treści ostatecznej decyzji jest niedopuszczalne. Czynność taka, w zależności od sytuacji, może być rozpatrywana nawet jako karalne przerabianie dokumentu w rozumieniu przepisów prawa karnego.
Zmiana treści decyzji ostatecznej może być dokonana jedynie w wypadkach przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego /art. 16 par. 1 Kpa/ i wymaga to wydania nowej decyzji lub - w razie oczywistej omyłki - postanowienia o sprostowaniu tej omyłki, na które służy stronie zażalenie /art. 113 Kpa/.
W tych warunkach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji wydane zostały bez należytego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy mających wpływ na treść rozstrzygnięcia i na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 3 Kpa oraz art. 208 Kpa orzekł, jak w sentencji wyroku.