Uzasadnienie
Decyzją z dnia 21 listopada 1996 r., wydaną na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji /Dz.U. nr 30 poz. 179 ze zm./, Komendant Wojewódzki Policji w (...) zwolnił Tomasza N. ze służby w Policji z dniem 23 listopada 1996 r. z powodu skazania go nakazem karnym K (...) z dnia 6 maja 1996 r. Sądu Rejonowego w K. na karę grzywny w wysokości 1 500 zł za popełnienie czynu z art. 204 par. 3 Kk, to jest przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego.
W odwołaniu Tomasz N. zakwestionował przyjętą podstawę zwolnienia go ze służby, wyrażając pogląd, że nie można traktować nakazu karnego jak prawomocnego wyroku sądu skazującego za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego, o którym traktuje art. 41 ust. 1 pkt 4 wymienionej ustawy.
Komendant Główny Policji decyzją z dnia 14 stycznia 1997 r. utrzymał w mocy decyzję organu instancji i dodatkowo zwrócił uwagę na to, że postępowanie nakazowe jest jednym z trybów rozpoznawania sprawy karnej przez sąd, przyjętym ze względów sprawności procesowej, i jest stosowane tylko wówczas, gdy rozpoznanie sprawy może nastąpić w trybie uproszczonym i nie ma potrzeby orzekania kary wyższej niż 6 miesięcy ograniczenia wolności lub grzywny 5 000 zł, a ponadto oczywistość popełnienia przestępstwa nie budzi wątpliwości. Wydany w tym trybie nakaz karny jest tożsamy z wyrokiem skazującym, gdyż oba orzeczenia rozstrzygają o winie oskarżonego za popełnienie przestępstwa, określają wymiar kary, wydawane są w firmie pisemnej, zawierają takie same elementy i są tak samo wykonywane /art. 454i Kpk/.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Tomasz N. wniósł o uchylenie decyzji i rozwinął wcześniejsze zarzuty. Jego zdaniem, skoro nie wszystkie wyroki wywołują skutek w postaci zwolnienia policjanta ze służby /np. za umyślne przestępstwo z art. 156 par. 2 Kk ścigane z oskarżenia prywatnego/, "to tym bardziej do obrony jest pogląd, że może pozostać w służbie policjant ukarany nakazem karnym", który nie jest wyrokiem. świadczy o tym wiele cech nakazu karnego: nie musi on być zaskarżany apelacją, lecz tylko sprzeciwem, można nim wymierzyć jedynie karę ograniczenia wolności lub grzywny, nie odnoszą się do niego okoliczności wymienione w art. 52 Kk, a art. 454i Kpk reguluje jedynie tryb wykonania nakazu. W rezultacie zakresu obowiązywania art. 41 ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji nie można interpretować rozszerzająco, obejmując nim także nakazy karne.
Pełnomocnik Komendanta Głównego Policji wniósł o oddalenie skargi i nawiązał do uzasadnienia decyzji znajdującego oparcie w art. 454a - 454i Kpk.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Artykuł 41 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia o Policji /Dz.U. nr 30 poz. 179 ze zm./ stanowi:
"Policjanta zwalnia się ze służby w przypadkach:
1/ orzeczenia trwałej niezdolności do służby przez komisję lekarską, 2/ nieprzydatności do służby, stwierdzonej w opinii służbowej w okresie służby przygotowawczej, 3/ wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby, 4/ skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego, 5/ utraty obywatelstwa polskiego lub nabycia obywatelstwa innego państwa."
Każda z wymienionych podstaw obligatoryjnego zwolnienia policjanta ma tak duży ciężar gatunkowy, że uniemożliwia pozostawienie policjanta w dotychczasowej służbie. Jest to wspólna cecha wszystkich podstaw mimo ich wywodzenia się z różnych zdarzeń i okoliczności. Ponadto fakt wystąpienia jednej z nich w konkretnej sprawie musi być bezsporny. Chodzi tu bowiem o stosowanie normy prawnej o charakterze wyraźnie restrykcyjnym, kiedy to przy interpretowaniu treści przepisu powinna być stosowana w pierwszej kolejności wykładnia gramatyczna.
Rozdział 45 Kpk /art. 446- 454/ został ustalony przez art. 2 pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1988 r. o zmianie niektórych przepisów prawa karnego i prawa o wykroczeniach /Dz.U. nr 20 poz. 135/ i zaczął obowiązywać jeszcze przed uchwaleniem cytowanej ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji. Stosownie do art. 454a par. 1 i art. 454c par. 1 Kpk w sprawach o przestępstwa podlegające rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym sąd może w wypadkach pozwalających na orzeczenie kary ograniczenia wolności lub samoistnej grzywny wydać nakaz karny orzekający karę ograniczenia wolności do 6 miesięcy lub grzywnę do 5 tys. zł.
Należy więc podkreślić, że przed uchwaleniem ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. za przestępstwa mniejszej wagi popełnione w bezspornych okolicznościach była możliwość wymierzenia stosownej kary nakazem karnym. świadomość tę miał ustawodawca, sprowadzając określoną w art. 41 ust. 1 pkt 4 ustawy obligatoryjną podstawę zwolnienia policjanta ze służby do skazania go nie nakazem karnym lub wyrokiem albo orzeczeniem, lecz tylko "prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego". W ten sposób zostały precyzyjnie określone trzy przesłanki: rodzaj orzeczenia sądu, charakter przestępstwa i tryb jego ścigania, które muszą zawsze wystąpić łącznie, aby można było skorzystać z omawianej podstawy zwolnienia policjanta. W rezultacie skazanie policjanta prawomocnym nakazem karnym sądu za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego nie może być wykorzystane do zwolnienia go ze służby na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.
(...) Z powyższych względów nie było dopuszczalne zwolnienie skarżącego ze służby na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji i dlatego na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono jak w sentencji.