Uzasadnienie
W dniu 2 marca 1999 r. Piotr M. i Ryszard K. złożyli w Urzędzie Gminy W. wniosek o dokonanie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej spółki cywilnej I.-S. z określeniem przedmiotu działalności gospodarczej:
1/ usługi świadczone przez agencję inkasa, 2/ usługi w zakresie oceny zdolności kredytowej.
Organ ewidencji działalności gospodarczej pismem z 5 marca 1999 r. zwrócił się do zainteresowanych o uzupełnienie, w terminie 7 dni od daty otrzymania pisma, danych zawartych w zgłoszeniu o dokonanie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej poprzez skonkretyzowanie zapisu "usługi świadczone przez agencje inkasa" i "usługi w zakresie zdolności kredytowej".
W odpowiedzi na pismo z 5 marca 1999 r. Piotr M. i Ryszard K. zakwestionowali podstawę prawną żądania organu. Jednocześnie wyjaśnili, że:
a/ przez usługi prowadzone przez agencję inkasa rozumieją "propagowanie i organizację instrumentów prewencji w zakresie unikania kumulacji wierzytelności, poprawy płynności finansowej w ramach kontroli zadłużenia oraz kontroli odzyskiwania wierzytelności, kompletacji dokumentów, prewindykacji należności, polubowne dochodzenie należności, kontrola terminowości rozliczeń, postępowanie nakazowe, postępowanie przedegzekucyjne, wsparcie egzekucji komorniczej, zwiększenie bezpieczeństwa obrotu, doradztwo w zakresie obrotu wierzytelności, opiniowanie wierzytelności nieściągalnych itp.";
b/ natomiast przez "usługi w zakresie oceny zdolności kredytowej" rozumieją analizę danych uzyskanych w ramach prowadzonych przez agencję inkasa w odniesieniu do zainteresowanych klientów, analizę pozycji rynkowej przedsiębiorstwa, analizę płynności finansowej, ustalanie metodami administracyjnymi tożsamości podmiotu gospodarczego, badanie akt rejestrowych, analiza danych zebranych przez wywiadownie gospodarcze, szacowanie wartości przedsiębiorstwa na podstawie danych ekonomicznych, wydawanie opinii w przedmiocie wypłacalności przedsiębiorstwa".
Prezydent miasta W. decyzją z 30 marca 1999 r. odmówił wpisu do ewidencji działalności gospodarczej działalności dotyczącej "usług świadczonych przez agencje inkasa i usługi w zakresie oceny zdolności kredytowej", zgłoszonej 2 marca 1999 r. przez Piotra M. i Ryszarda K. do ewidencji działalności gospodarczej. W uzasadnieniu decyzji między innymi wskazano, że:
a/ zgłoszona działalność nie mieści się w kategoriach działalności gospodarczej określonej w art. 2 ustawy o działalności gospodarczej /na przykład inkaso jest pojęciem ekonomicznym oznaczającym pobieranie należności na podstawie odpowiedniego dokumentu jak weksel, czek, akcje itp., jak również metodą bezgotówkowych rozliczeń za pośrednictwem banku, a na przykład postępowanie nakazowe i egzekucyjne należą do kompetencji wyspecjalizowanych organów i trudno je zakwalifikować jako działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o działalności gospodarczej. To samo dotyczy "ustalania tożsamości podmiotu gospodarczego metodami administracyjnymi";
b/ zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 1989 r., III CZP 24/89 /OSP 1990 z. 7 poz. 26/ określenie przedmiotu działalności powinno być skonkretyzowane w sposób kategoryczny, a katalog zamierzonych działań zamknięty;
c/ przedmiot działalności gospodarczej powinien być tak sformułowany, aby z jednej strony było możliwe wykonanie przez organ ewidencji obowiązku określonego w art. 17 ustawy o działalności gospodarczej /czy dana działalność może być wpisana do ewidencji i czy nie zachodzi konieczność wydania decyzji o odmowie wpisu/, a z drugiej chodzi o to, aby faktyczna działalność podmiotu nie wykraczała poza wpisaną do ewidencji.
Piotr M. i Ryszard K. odwołali się od decyzji prezydenta miasta W. z 30 marca 1999 r. do wojewody M. Wskazali, że cytowana uchwała SN z dnia 21 kwietnia 1989 r., III CZP 24/89, odnosi się do wpisu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością do rejestru handlowego.
Wojewoda M. decyzją z 15 czerwca 1999 r. utrzymał w mocy decyzję prezydenta.
Piotr M. i Ryszard K. zaskarżyli decyzję wojewody M. z dnia 15 czerwca 1999 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Ewidencja działalności gospodarczej jest rejestrem publicznym dla osób fizycznych i jednostek organizacyjnych nie mających osobowości prawnej, prowadzących działalność gospodarczą. Zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej podjęcie działalności gospodarczej przez wskazane podmioty wymaga zgłoszenia do ewidencji działalności gospodarczej. Nie każda jednak działalność mieści się w kategoriach działalności gospodarczej określonej w art. 2 cyt. ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r., co wskazuje, jak ważne jest precyzyjne określenie przedmiotu planowanego działania. O przedmiocie działania, określonym dla różnych celów, mówią także kolejne artykuły obowiązującej ustawy o działalności gospodarczej: art. 9 ust. 2, art. 10, art. 16 pkt 2 i art.
17. Stąd, zgodnie z art. 16 pkt 2 tej ustawy, zgłoszenie do ewidencji powinno zawierać określenie przedmiotu działalności gospodarczej. Obowiązkiem organu ewidencyjnego jest dokładne zbadanie, czy przedmiot planowanej działalności został odpowiednio skonkretyzowany, ponieważ musi go ocenić:
a/ czy dotyczy działalności gospodarczej, do której stosuje się przepisy ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. /art. 2 ust. 1 w zw. z art. 17 pkt 1/, b/ czy dotyczy działalności gospodarczej, której podjęcie nie podlega zgłoszeniu do ewidencji /art. 10 w zw. z art. 17 pkt 3/, c/ czy dotyczy działalności gospodarczej, która podlega koncesjonowaniu /art. 17 pkt 2 w zw. z art. 11/, d/ czy dotyczy działalności gospodarczej objętej prawem wyłączności dla spółdzielni inwalidów i niewidomych /art. 17 pkt 4/.
Jeżeli zgłoszenie przedmiotu działalności zawiera braki formalne, które nie zostały usunięte mimo wezwania w wyznaczonym terminie, organ ewidencyjny wydaje decyzje o odmowie wpisu do ewidencji. Decyzje o odmowie wpisu do ewidencji wydaje także organ, gdy zgłoszony przedmiot działalności mieści się w jednym z omówionych wyżej przypadków z art. 17 ustawy o działalności gospodarczej.
Obok oznaczenia przedsiębiorcy, wskazania miejsca wykonywania działalności gospodarczej, daty jej rozpoczęcia, określenie przedmiotu działalności należy do podstawowych danych, na których opiera się publiczny rejestr jakim jest ewidencja działalności gospodarczej. Stąd konieczne są odpowiednie rygory w ustalaniu przedmiotu działalności, gdyż inaczej rejestr publiczny traci swoją wiarygodność, a więc i sens istnienia.
Od 1 stycznia 2001 r. wejdzie w życie ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym. Zgodnie z art. 40 pkt 1 cytowanej ustawy w dziale rejestru przedsiębiorców, przy każdym przedsiębiorcy będzie podany przedmiot działania według Europejskiej Klasyfikacji Działalności /EKD/.
W świetle przedstawionych wywodów zupełnym nieporozumieniem ze strony skarżących było kwestionowanie podstawy prawnej skierowanego do nich żądania bliższego sprecyzowania planowanej działalności gospodarczej. Osoby zamierzające podjąć działalność gospodarczą muszą bowiem zgłosić do ewidencji dokładnie określony przedmiot zamierzonej działalności gospodarczej, zgodny z licznymi rygorami wynikającymi z obowiązujących przepisów. To przecież osoby chcące podjąć działalność gospodarczą są zainteresowane wpisem i w razie uchybienia obowiązującym rygorom normatywnym muszą się liczyć z decyzją o odmowie wpisu do ewidencji.
Wolność gospodarcza - na którą wielokrotnie powoływali się skarżący - polega na tym, że podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej jest dostępne dla każdego na równych prawach, z zachowaniem warunków określonych przepisami prawa.
Po sprecyzowaniu przez skarżących na żądanie organu ewidencyjnego na czym ma polegać planowana przez nich działalność gospodarcza okazało się, że wchodziłaby ona w zakres lub krzyżowałaby się z kompetencjami organów państwowych /różne czynności kontrolne, postępowanie nakazowe, "wspieranie egzekucji komorniczej" itp./, a tym samym nie można jej w żadnym przypadku zakwalifikować jako działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej /por. między innymi art. 2 ust. 1 cyt. ustawy/.
W tej sytuacji decyzja prezydenta miasta W. z dnia 30 marca 1999 r. odmawiająca skarżącym wpisu do ewidencji zgłoszonej działalności /decyzja utrzymana w mocy zaskarżoną do NSA decyzją wojewody M. z dnia 15 czerwca 1999 r./ nie narusza prawa.