Uzasadnienie
Decyzją z dnia 23 lutego 1993 r. Kierownik Rejonowego Urzędu Pracy w K. przyznał Bogdanowi K. zasiłek dla bezrobotnych. Decyzja ta stała się ostateczna.
Postanowieniem z dnia 1 kwietnia 1993 r. organ ten na podstawie art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa wznowił postępowanie w sprawie, ponieważ na podstawie zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej ujawniono, że od dnia 1 lutego 1993 r. Bogdan K. rozpoczął działalność gospodarczą. Następnie decyzją z dnia 20 kwietnia 1993 r. uchylono wymienioną na wstępie decyzję i odmówiono przyznania prawa do zasiłku od dnia 1 lutego 1993 r.
Od decyzji tej Bogdan K. odwołał się, podnosząc, że wprawdzie w dniu 7 stycznia 1993 r. uzyskał zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej z terminem jej rozpoczęcia od 1 lutego 1993 r., ale działalności tej faktycznie nie rozpoczął, albowiem bezskutecznie oczekiwał na przyznanie mu na ten cel pożyczki z Funduszu Pracy. Faktyczną działalność rozpoczął dopiero pod koniec kwietnia.
Kierownik Wojewódzkiego Urzędu Pracy w P. decyzją z dnia 21 maja 1993 r. nr ON. 9112/460/93 zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy, uznawszy, że Bogdan K. nie spełnia warunków do uznania za bezrobotnego, które zostały określone w art. 2 ust. 1 pkt 9 lit. "e" ustawy z dnia 16 października 1991 r. o zatrudnieniu i bezrobociu /Dz.U. nr 106 poz. 457 ze zm./. Podkreślono przy tym, że zaświadczenie o niezgłoszeniu obowiązku podatkowego nie pozostaje w sprzeczności z określoną datą rozpoczęcia działalności gospodarczej, natomiast decydujące jest dopiero wyrejestrowanie działalności gospodarczej.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Bogdan K. zarzuca, iż powyższa decyzja jest krzywdząca i niesłuszna. Uzyskał on bowiem zapewnienie przyznania mu pożyczki na rozpoczęcie działalności gospodarczej i tylko dlatego działalność tę zarejestrował.
Na rozprawie skarżący podał ponadto, że faktyczne rozpoczęcie działalności gospodarczej nastąpiło dopiero pod koniec kwietnia, kiedy to po otrzymaniu pożyczki z Funduszu Rehabilitacji Zawodowej w wysokości 85 mln zł mógł zakupić wyposażenie i towar do sklepu. Na początku maja pobrał księgę podatkową oraz zgłosił działalność w ZUS-ie. Od grudnia 1992 r. ubiegał się o przyznanie pożyczki z Funduszu Pracy i mając zapewnienie jej przyznania, zarejestrował prowadzenie działalności gospodarczej, począwszy od 1 lutego 1993 r. Pożyczki z tego funduszu jednak nie otrzymał i wówczas, jako inwalida III grupy, zaczął ubiegać się o przyznanie pożyczki z Funduszu Rehabilitacji. Warunkiem otrzymania tej pożyczki było złożenie zaświadczenia o wpisie do ewidencji z podaniem przewidywanego rodzaju działalności gospodarczej. Działalność tę prowadzi we wsi K., liczącej 150 gospodarstw. Jest to obecnie jedyny sklep w tej wsi, drugi bowiem jest zamknięty.
Sklep prowadzi w budynku stanowiącym jego własność. Na początku 1993 r. wyremontował go i zaadaptował na potrzeby handlowe, ale nie miał środków na zakup wyposażenia i materiałów i dlatego pomieszczenie przeznaczone na sklep stało puste aż do chwili otrzymania pożyczki. Fakt ten mogą potwierdzić pracownicy miejscowego Urzędu Gminy i sołtys.
Z treści skargi wynikało, że skarżący wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Problem prawny wymagający w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia jest związany z interpretacją przepisu art. 2 ust. 1 pkt 9 lit. "e" ustawy z dnia 16 października 1993 r. o zatrudnieniu i bezrobociu /Dz.U. nr 106 poz. 457/. Zgodnie z treścią tego przepisu - co trafnie stwierdziły organy orzekające - prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej pozbawia osobę wnioskującą o przyznanie zasiłku dla bezrobotnych statusu bezrobotnego. Organy te uznały przy tym, że jedynym kryterium oceny, czy dana osoba prowadzi taką działalność, jest data uwidoczniona we wpisie do ewidencji gospodarczej.
Nie jest to pogląd słuszny, albowiem przepis art. 2 ust. 1 pkt 9 lit. "e" tej ustawy wiąże określone skutki prawne /pozbawienie statusu bezrobotnego/ z "prowadzeniem" działalności gospodarczej, a nie z uzyskaniem wpisu do ewidencji.
Można wprawdzie przyjąć /co wynika z treści uzasadnienia organu drugiej instancji/, że data uwidoczniona we wpisie do ewidencji działalności gospodarczej stwarza domniemanie, iż właśnie wówczas działalność ta faktycznie się rozpoczęła, ale domniemanie to może być obalone przez skarżącego, który jest w stanie wykazać, iż faktyczną działalność rozpoczął później. O ile w wielu sprawach rozpoznanych przez sąd administracyjny obalenie tego domniemania było trudne, a niekiedy wręcz niemożliwe /np. wobec braku stałej siedziby wykonywania działalności, w wypadku tzw. handlu obwoźnego itp./, o tyle w niniejszej sprawie sytuacja ta rysuje się odmiennie. Jak bowiem wynikało po części z odwołania oraz ze skargi, a także z wyjaśnień złożonych przez skarżącego na rozprawie, do końca kwietnia 1993 r. pomieszczenie, w którym obecnie prowadzi on sklep, a które znajduje się w niewielkiej wsi, było pozbawione wyposażenia i towaru, gdyż skarżący nie miał na to środków i oczekiwał dopiero na przyznanie pożyczki.
Jeżeli ta okoliczność uzyska potwierdzenie /skarżący w tej mierze powołuje się na konkretne dowody/, to trudno będzie przyjąć, iż "prowadził" działalność gospodarczą już od 1 lutego 1993 r. w rozumieniu omawianego przepisu. W tym kontekście więc, w tej konkretnej sprawie, (...) nietrafnie stwierdził organ drugiej instancji w uzasadnieniu swego orzeczenia, że dopiero wyrejestrowanie działalności gospodarczej mogło być podstawą uznania skarżącego za osobę bezrobotną.
Gdyby więc po przeprowadzeniu postępowania dowodowego okazało się, że skarżący przez okres około 3 miesięcy miał wprawdzie zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej, ale działalności tej faktycznie nie wykonywał, to brak byłoby podstaw prawnych do pozbawienia go za ten okres zasiłku dla bezrobotnego.
A zatem stan faktyczny sprawy nie został jednoznacznie i wszechstronnie ustalony, co uzasadnia zarzut naruszenia art. 7, art. 77 par. 1 i art. 107 par. 3 Kpa, a interpretacja art. 2 ust. 1 pkt 9 lit. "e" omawianej ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu wykracza poza zakres unormowania zawartego w tym przepisie.
Uzasadnia to uchylenie decyzji organów obu instancji na zasadzie art. 207 par. 2 pkt 1 i 3 Kpa.