Uzasadnienie
Dnia 7 marca 1997 r. w miejscowości A. zatrzymano i poddano kontroli ciągnik marki Jelcz C620 wraz z naczepą typ D-18 stanowiący własność Fabryki Maszyn Z. Sp. z o.o. przewożący stal z Z. do B. W wyniku pomiarów stwierdzono, że nacisk drugiej, czwartej i piątej osi składowych wynosi odpowiednio 102,41 kN, 94,57 kN i 90,65 kN, a tym samym przekracza dopuszczalny nacisk odpowiednio o 22,41 kN, 14,57 kN i 10,65 kN.
Protokół kontroli podpisany został bez żadnych zastrzeżeń przez kierowcę pojazdu.
W oparciu o ten dokument Naczelny Dyrektor Okręgu Dróg Publicznych w L. decyzją z 25 marca 1997 r. na podstawie par. 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 października 1996 r. w sprawie opłat drogowych /Dz.U. nr 123 poz. 578/ w związku z rozporządzeniem Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 lutego 1993 r. w sprawie warunków technicznych i badań pojazdów /Dz.U. nr 21 poz. 91 ze zm./ i w zw. z art. 104 par. 1 Kpa obciążył Fabrykę Maszyn "Z." Sp. z o.o. opłatą drogową w wysokości 11.700 zł za przejazd zespołem nienormatywnym bez zezwolenia.
W odwołaniu zainteresowana podała, że przedmiotowy pojazd stanowi własność. W dniu 7 marca 1997 r. pojazd ten został wynajęty wraz z obsługą /kierowcą/ przez Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Usługowo-Handlowe "I." s.c. w O. /koło Z./ do wykonania usługi transportowej. Załadunku towaru na wynajęty samochód dokonało wynajmujące przedsiębiorstwo. Kierowca czuwał jedynie nad tym by nie przekroczono dopuszczalnej wagi ładunku.
W tej sytuacji to wynajmujący powinien ponieść konsekwencje za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.
Generalny Dyrektor Dróg Publicznych decyzją z dnia 10 października 1997 r. na podstawie par. 4 ust. 1 tab. lp. 5 lit. "e" oraz art. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 października 1996 r. w sprawie opłat drogowych /Dz.U. nr 123 poz. 578/ w zw. z par. 4 ust. 5 pkt 4 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 lutego 1993 r. w sprawie warunków technicznych i badań pojazdów /t.j. Dz.U. 1996 nr 155 poz. 772/ oraz art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa po rozpatrzeniu ww. odwołania - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że w związku z niedopełnieniem przez przewoźnika obowiązku wynikającego z art. 51 ust. 8 pkt 1 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. - Prawo o ruchu drogowym /t.j. Dz.U. 1992 nr 11 poz. 41 ze zm./ tj. stwierdzoną jazdę pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia wynikającego z przekroczenia dopuszczalnych nacisków na drogę, zasadnym było obciążenie przewoźnika przez organ I instancji opłatą drogową.
Okoliczność, że pojazd wraz z kierowcą został wynajęty innemu przedsiębiorstwu, którego pracownicy dokonali załadunku i zabezpieczenia towaru, nie może być podstawą do odstąpienia od obciążenia opłatą drogową.
Zdaniem Generalnego Dyrektora Dróg Publicznych ustalenie stron w postępowaniu administracyjnym w sprawie obciążenia opłatą drogową za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, z braku przepisów prawa administracyjnego w tym zakresie, następuje na podstawie art. 435 par. 1 i 436 par. 1 zd. 1 Kodeksu cywilnego.
Przedsiębiorstwo przewozowe, które wynajmuje pojazd bez obsługi, zapewniając najemcy całkowitą swobodę w dysponowaniu nim, nie jest stroną umowy o przewóz i nie ponosi z tego tytułu żadnej odpowiedzialności. Nie odpowiada też za szkody wyrządzone osobom trzecim wskutek ruchu pojazdu mechanicznego, gdyż najemca staje się posiadaczem zależnym.
Przedsiębiorstwo przewozowe, które wynajmuje pojazd wraz z obsługą, nie ponosi odpowiedzialności za wykonanie przewozu i szkody w przesyłce, chyba że przepis stanowi inaczej. Podnosi natomiast jako posiadacz samoistny odpowiedzialność za szkody wyrządzone osobom trzecim wskutek ruchu pojazdu mechanicznego /art. 436 par. 1 zd. 1/ - Kodeks cywilny z Komentarzem - praca zbiorowa pod redakcją Jana Wimana W.P. Warszawa 1989 str. 713/.
Zdaniem organu odwoławczego w drugim przypadku, przewoźnik który wynajął pojazd wraz z obsługą sprawuje nadal pośrednio władztwo nad pojazdem. W takim przypadku szkoda następuje wskutek ruchu przeładowanego, czy też przeciążonego pojazdu.
Trudna sytuacja finansowa strony nie może być podstawą do odstąpienia od naliczenia opłaty drogowej.
Fabryka Maszyn "Z." Sp. z o.o. zaskarżyła ostateczną decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Publicznych do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząc o jej uchylenie jako niezgodnej z prawem.
W uzasadnieniu skargi powtórzono argumenty zawarte w odwołaniu a nadto dodano, że skarżąca spółka nie jest zawodowym przewoźnikiem. W czasie gdy posiadane przez nią środki transportowe nie są wykorzystane udostępnia je innym podmiotom by w ten sposób poprawić swoją sytuację majątkową.
Zdaniem skarżącej przedmiotowy samochód został oddany na czas trwania określonej usługi transportowej do faktycznego władania Firmie jako posiadaczowi zależnemu, dlatego też ona powinna ponosić opłaty drogowe.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie powołując się na argumentację prawną przytoczoną w zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wszystkie pojazdy poruszające się po drogach muszą spełniać warunki określone w rozporządzeniu Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 lutego 1993 r. w sprawie warunków technicznych i badań pojazdów /Dz.U. nr 21 poz. 91 ze zm./.
Zgodnie z par. 4 ust. 5 pkt 4 nacisk osi składowych pojazdów, o których mowa w ust. 4 tego przepisu, nie może przekroczyć przy odległościach od sąsiedniej bliższej osi składowej powyżej 1,30 m - 80,0 kN. Także nacisk osi pojedynczej nie może przekroczyć 80 kN /ust. 1 tegoż przepisu/.
W razie przekroczenia powyższych parametrów, lub innych warunków przewidzianych w przepisach określających warunki techniczne pojazdów, przejazd pojazdu jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia, które wydaje zarząd dróg właściwy dla miasta, w którym rozpoczyna się przejazd /art. 51 ust. 8 pkt 1 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. - Prawo o ruchu drogowym /Dz.U. 1992 nr 11 poz. 41 ze zm./. Za przejazd po drogach publicznych pojazdów o gabarytach, ciężarze i naciskach osi przekraczających dopuszczalne normy /pojazdów nienormatywnych/ pobiera się opłaty w wysokości określonej w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 października 1996 r. w sprawie opłat drogowych /Dz.U. nr 123 poz. 578/.
W przypadku stwierdzenia, że przejazd pojazdu nienormatywnego odbywa się bez zezwolenia lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu, przedmiotowe opłaty pobiera się w wysokości określonej w par. 4 ust. 1 cyt. rozporządzenia. Powyższe opłaty ustala i pobiera zarząd drogi, na którego terenie dokonano kontroli pojazdu nienormatywnego, za każde przekroczenie parametrów oddzielnie, bez względu na długość przejechanej trasy /par. 4 ust. 2/.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w sprawie podzielił w całej rozciągłości argumentację organu odwoławczego w kwestii odpowiedzialności za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.
Z treści przytoczonych przepisów wynika, że obciążenie przewoźnika opłatami drogowymi za przejazd nienormatywnym pojazdem jest obligatoryjne.
Przepisy te nie przewidują bowiem żadnych wyjątków od przewidzianych w nich zasad, między innymi nie dają podstaw od odstąpienia od wymierzenia omawianych opłat drogowych ze względu na trudną sytuację finansową przewoźnika czy też przyczyny, które spowodowały przejazd pojazdem nienormatywnym.
W rozpoznawanej sprawie organy orzekające trafnie przyjęły, że pojazd Fabryki Maszyn "Z." Sp. z o.o. nie spełniał wymaganych warunków technicznych. W toku kontroli tego pojazdu bezspornie ustalono, że naciski osi znacznie przekraczały dopuszczalne w tym zakresie normy. Brak przy tym jakichkolwiek podstaw do kwestionowania wyników dokonanych pomiarów. Przeprowadziły je bowiem wyspecjalizowane służby drogowe, w obecności kierowcy kontrolowanego pojazdu, który nie zgłaszał żadnych zastrzeżeń ani do sposobu dokonanych pomiarów. Protokół kontroli zawierający dokładne ustalenia co do omawianych przekroczeń podpisany został przez kierowcę pojazdu bez żadnych uwag.
W tej sytuacji skoro skarżąca spółka nie posiadała wymaganego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym zasadne było obciążenie jej opłatami drogowymi. Określona wysokość tych opłat nie budzi wątpliwości. Jest ona bowiem zgodna z zasadami określonymi w par. 4 cyt. rozporządzenia z dnia 14 października 1996 r. zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji prawa zatem nie naruszają.
Mając powyższe na uwadze, skarga jako niezasadna podlega oddaleniu na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.