Uzasadnienie
Okręgowa Rada Adwokacka w K. uchwałą z dnia 5 kwietnia 1993 r., po rozpatrzeniu wniosku adwokata Marka W., zamieszkałego w K., o przeniesienie siedziby wykonywania zawodu do K. oraz o wystąpienie do Ministra Sprawiedliwości z wnioskiem o wyrażenie zgody na wykonywanie zawodu adwokata indywidualnie w K., na podstawie art. 44 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze /Dz.U. nr 16 poz. 124 ze zm./, postanowiła załatwić odmownie wniosek o przeniesienie siedziby wykonywania zawodu do K. i tym samym pozostawić bez biegu wniosek w sprawie zgody na indywidualne wykonywanie zawodu w K. W uzasadnieniu uchwały podano, że adwokat Marek W. został wpisany na listę adwokatów uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w K. z dnia 22 czerwca 1987 r. z wyznaczeniem siedziby wykonywania zawodu w Ko., chociaż ubiegał się o wyznaczenie siedziby w K. Z dniem 1 stycznia 1988 r. Marek W. podjął pracę w zespole, ale już 16 lutego 1988 r. złożył wniosek o przeniesienie siedziby do K., załatwiony odmownie z powodu wyczerpania, a nawet przekroczenia limitu w K. Pismem z dnia 17 maja 1990 r. adwokat Marek W. powiadomił Radę, że z dniem 1 czerwca 1990 r. rozpoczął indywidualne wykonywanie zawodu na podstawie art. 24 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej.
Stanowisko swoje podtrzymał i zrealizował mimo uprzedzenia przez Radę o sprzeczności takiego działania z prawem o adwokaturze i został w związku z tym ukarany prawomocnie przez sąd dyscyplinarny za naruszenie przepisów prawa o adwokaturze oraz zasad etyki adwokackiej w zakresie reklamy. Pismem z dnia 4 marca 1991 r. adwokat Marek W. zawiadomił Radę, że od 1 marca 1991 r. zaprzestał wykonywania zawodu adwokata w zespole w Ko., podejmując pracę w obsłudze prawnej /obecnie zespół w Ko. uległ rozwiązaniu - w dniu 31 sierpnia 1992 r. - i na jego miejscu powstały kancelarie indywidualne/. Zainteresowany nie rozliczył się też prawidłowo z zespołem w Ko., co stało się przedmiotem kolejnego postępowania dyscyplinarnego, zakończonego postanowieniem z dnia 8 marca 1993 r. o umorzeniu na podstawie art. 85 prawa o adwokaturze. Wnioski o przeniesienie siedziby zawodowej oraz o zezwolenie na indywidualne wykonywanie zawodu adwokat Marek W. ponawiał (...).
Przez pewien czas - w związku z toczącym się postępowaniem dyscyplinarnym - postępowanie w sprawie tych wniosków było zawieszone; poza tym przedłużenie postępowania nastąpiło wskutek działań samego zainteresowanego, który - mimo żądania Rady - nie uzupełniał swego wniosku przez wskazanie, gdzie i w jakim charakterze pracował po zaprzestaniu działalności w zespole w Ko., a ponadto kierował "skargi i odwołania do wszystkich możliwych organów, które każdorazowo musiały żądać jego akt osobowych i oczekiwać na ich nadejście". Okręgowa Rada Adwokacka w K. zajmuje stanowisko, że mimo zawieszenia wykonywania zawodu adwokata zainteresowany ma nadal siedzibę w Ko.; przeniesieniu siedziby do K. w obecnej sytuacji jest niemożliwe z powodu przekroczenia limitu w K. na skutek okoliczności niezależnych od Rady (...). Ze względu na odmowę przeniesienia siedziby do K. bezprzedmiotowy staje się wniosek o wystąpienie do Ministra Sprawiedliwości w sprawie zgody na indywidualne wykonywanie zawodu, ponieważ zainteresowany kategorycznie stwierdza, iż chodzi mu o indywidualną kancelarię w K., a nie w Ko., gdzie ma wyznaczoną siedzibę wykonywania zawodu i gdzie działają już tylko kancelarie indywidualne; Rada jednak czuje się związana stanowiskiem wnioskodawcy.
Od uchwały tej adwokat Marek W. złożył odwołanie /którego brak w aktach sprawy/ do Naczelnej Rady Adwokackiej. Prezydium tej Rady uchwałą z dnia 30 czerwca 1993 r., wydaną po rozpatrzeniu odwołania, na podstawie art. 58 pkt 8 prawa o adwokaturze pozostawiła odwołanie bez uwzględnienia, wyrażając pogląd, że ze względu na obecny brak miejsc w K. nie jest możliwe przeniesienie do tego miasta siedziby zawodowej odwołującego się, a tym samym jego wniosek o indywidualne wykonywanie zawodu adwokata w K. stał się bezprzedmiotowy.
Na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej /oraz utrzymaną przez nią w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w K. z dnia 5 kwietnia 1993 r./ adwokat Marek W. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżący zarzuca naruszenie art. 6 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 4 ust. 3 prawa o adwokaturze, art. 97 par. 1 pkt 4 i par. 2 oraz art. 6, 7, 8, 9, 10 i 12 Kpa i wnosi o uchylenie zaskarżonych uchwał w całości oraz o zawiadomienie w trybie art. 214 Kpa właściwych organów o uchybieniach popełnionych w toku postępowania objętego niniejszą skargą. W bardzo obszernym uzasadnieniu skargi opisuje szczegółowo dotychczasowy przebieg sprawy, wskazując na liczne i poważne nieprawidłowości w działaniach organów samorządu adwokackiego. Jeśli chodzi o zaskarżone uchwały, podkreśla, że wniosek (...) o przeniesienie siedziby zawodowej z Ko. do K. zgłaszał wielokrotnie od 1987 r., zawsze spotykając się z odmową uzasadnianą brakiem miejsc, aczkolwiek w tym czasie w K. wyznaczono siedzibę zawodową kilkunastu adwokatom.
Powoduje to, że zaskarżone uchwały zostały wydane z naruszeniem art. 67 ust. 2 Konstytucji, gwarantującego równe traktowanie. Skarżący zarzuca, że uchwały te naruszają także art. 21 ust. 1 prawa o adwokaturze, mówiący o możliwości wyznaczenia siedziby poza miejscem zamieszkania tylko w wyjątkowych sytuacjach i gdy nie utrudnia to pracy w zespole adwokackim. Tymczasem skarżący od wielu lat cierpi na przewlekłą nieuleczalną chorobę gastryczną, wymagającą zabiegów ambulatoryjnych w przychodni gastrologicznej, diety itp. /co zostało udokumentowane zaświadczeniami lekarskimi/ i dojazdy do Ko. powodują pogorszenie jego stanu zdrowia oraz możliwości leczenia. W tej sytuacji powyższy przepis art. 21 ust. 1 jednoznacznie uprawnia go do pracy w zawodzie adwokata w miejscu zamieszkania. Obecnie, gdy z powodu zmian ustrojowych, jakie wprowadził przepis art. 6 Konstytucji, forma zespołu adwokackiego jest zastępowana przez formę indywidualnej kancelarii, przepis art. 21 prawa o adwokaturze ma zastosowanie także do siedziby indywidualnych kancelarii i nie występują przewidziane w art. 6 in fine Konstytucji ograniczenia ustawowe dotyczące miejsca wykonywania zawodu adwokata.
Zaskarżone uchwały zostały wydane także z naruszeniem art. 4 ust. 3 prawa o adwokaturze, który przewiduje prawo do wyrażenia zgody na indywidualne wykonywanie zawodu adwokata "w uzasadnionych wypadkach". Niewątpliwie takim uzasadnionym wypadkiem jest stan zdrowia skarżącego. Podkreśla on, że zaskarżone uchwały, odmawiające mu - ze względu na limit miejsc - przeniesienia siedziby do K. i wystąpienia o indywidualną kancelarię w trybie art. 4 ust. 3 prawa o adwokaturze, są sprzeczne także z art. 57 ust. 7 tej ustawy, w myśl którego plan rozmieszczenia adwokatów nie ogranicza administracyjnie prawa do wykonywania zawodu, lecz tylko jest wskazówką w zakresie prowadzenia polityki kadrowej, zapewniającej wszystkim klientom dostęp do obsługi prawnej. Zastosowana w tych uchwałach argumentacja jest także nieprawdziwa, albowiem w ciągu 6 lat ubiegania się o wyznaczenie siedziby w miejscu zamieszkania odmowa zawsze była motywowana tzw. limitem, chociaż w tym czasie uchwałami Okręgowej Rady Adwokackiej wpisano kilkunastu nowych adwokatów z wyznaczeniem siedziby w K. Wobec tego postępowanie Rady w stosunku do niego jednoznacznie kwalifikuje jako szykanę.
Skarżący podaje, że nie mogąc ze względu na stan zdrowia wykonywać zawodu adwokata w Ko., na podstawie przepisów ustawy o działalności gospodarczej z dnia 23 grudnia 1988 r., a zwłaszcza jej art. 24, zarejestrował w sposób prawem przewidziany działalność adwokacką w zakresie przewidzianym w tym przepisie i powiadomił o tym pisemnie Okręgową Radę Adwokacką w K., jednocześnie wnioskując o umożliwienie mu wykonywania w pełnym zakresie praktyki adwokackiej w K. Ponieważ zamiar wykonywania zawodu w powyższej formie został przez dziekana Rady w K. potraktowany jako bezprawny, przeto skarżący nie podjął działalności w trybie art. 24 ustawy o działalności gospodarczej i pozostał członkiem zespołu w Ko., z czego jednak był zmuszony - ze względu na stan zdrowia - zrezygnować z dniem 28 lutego 1991 r. Mimo że zaniechał rozpoczęcia działalności gospodarczej w tym trybie /co jednoznacznie wyjaśniało pismo Urzędu Skarbowego w K./, wszczęto w stosunku do niego postępowanie dyscyplinarne za prowadzenie takiej działalności oraz za reklamę usług /chodziło tu o zamieszczone w prasie ogłoszenie informacyjne/, zakończone ukaraniem go.
W związku z prowadzeniem postępowania dyscyplinarnego zawieszono - z naruszeniem art. 97 par. 1 pkt 4 Kpa - postępowanie w sprawie o przeniesienie siedziby zawodowej do K. oraz o wyrażenie zgody na indywidualne wykonywanie zawodu adwokata, przy czym uchwały o zawieszeniu postępowania nie doręczono mu ani nie ogłoszono, uniemożliwiając mu udział w postępowaniu. W rezultacie nie mógł otrzymać merytorycznej uchwały w sprawie przez blisko dwa lata od chwili złożenia wniosku. (...) Skarżący podkreśla, że aczkolwiek pod naciskiem organów samorządu adwokackiego nie podjął żadnych czynności w ramach obsługi przewidzianej w art. 24 ustawy o działalności gospodarczej, to przecież - stosownie do obowiązujących przepisów - miał i ma nadal do tego pełne prawo, bez potrzeby wyznaczania siedziby przez Okręgową Radę Adwokacką i bez czekania na indywidualną zgodę Ministra Sprawiedliwości w trybie art. 4 ust. 3 prawa o adwokaturze.
Uprawnienie to bowiem wynika wprost z ustawy o działalności gospodarczej i nie podlega żadnym ograniczeniom co do miejsca. Jednakże organy samorządu adwokackiego podejmują działania wyłączające w praktyce funkcjonowanie powyższej ustawy pod groźbą wymierzania kar dyscyplinarnych tym członkom korporacji, którzy stosują się do jej przepisów. Prowadzi to do niedopuszczalnej w państwie prawa sytuacji, gdy obywatel mający prawem przewidzianą decyzję administracyjną uprawniającą go do prowadzenia określonej działalności zmuszany jest pod groźbą bezprawną do jej zaprzestania.
Skarżący stwierdza, że w jego sytuacji faktycznej i prawnej (...) zaskarżone uchwały oznaczają zamknięcie drogi do wykonywania zawodu i pozostawienie poza pracującą częścią społeczeństwa, powodują też straty materialne związane z uniemożliwieniem mu pracy zawodowej oraz niepowetowane szkody w możliwościach jego rozwoju zawodowego.
Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej wniosło o oddalenie skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego może być wyłącznie zgodność z prawem zaskarżonej uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 30 czerwca 1993 r. oraz utrzymanej przez nią w mocy uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w K. z dnia 5 kwietnia 1993 r. Uchwały te dotyczą odmowy przeniesienia siedziby adwokata Marka W. z Ko. do K. i pozostawienia bez biegu jego wniosku o wystąpienie do Ministra Sprawiedliwości z wnioskiem o wyrażenie zgody na indywidualne wykonywanie zawodu adwokata w K. w trybie art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze /Dz.U. nr 16 poz. 124 ze zm./.
Jeśli chodzi o kwestię przeniesienia siedziby wykonywania zawodu Ko. do K., to należy stwierdzić, że wprawdzie zaskarżone uchwały - z naruszeniem art. 107 par. 1 i 3 Kpa - nie powołują w podstawie prawnej ani w uzasadnieniu przepisu prawa materialnego, jednakże w świetle materiałów sprawy nie może budzić wątpliwości (...), że za podstawę prawną przyjęły art. 70 prawa o adwokaturze. Przepis ten stanowi: "Adwokat za zgodą okręgowej rady adwokackiej może przenieść się do innego zespołu adwokackiego w okręgu tej samej izby".
W sprawie jest rzeczą bezsporną, że skarżący nie jest członkiem zespołu adwokackiego w Ko. /zrzekł się tego bowiem z dniem 28 lutego 1991 r./, w Ko. zespół adwokacki nie działa /uchwała Okręgowej Rady Adwokackiej w K./, skarżący nie ubiegał się o przeniesienie go do jakiegokolwiek zespołu w K. lub w innej miejscowości w okręgu tej samej izby. Artykuł 70 prawa o adwokaturze więc nie może mieć w jego sprawie zastosowania. Organy samorządu adwokackiego pozostawiły powyższe kwestie poza zakresem swoich rozważań.
Jeśli chodzi o sprawę wyrażenia zgody na wykonywanie przez skarżącego zawodu indywidualnie, to również w tej kwestii zaskarżone uchwały - z naruszeniem art. 107 par. 1 i 3 Kpa - nie powołują w podstawie prawnej /ani w uzasadnieniu/ przepisu prawa materialnego, jednakże w świetle materiałów sprawy nie może budzić wątpliwości, że za podstawę prawną przyjęły art. 4 ust. 3 prawa o adwokaturze. Przepis ten stanowi: "W uzasadnionych wypadkach Minister Sprawiedliwości, na wniosek okręgowej rady adwokackiej, może wyrazić zgodę na wykonywanie przez adwokata zawodu indywidualnie lub wspólnie z innym adwokatem".
Organy samorządu adwokackiego uznały, że wobec negatywnego załatwienia wniosku skarżącego o przeniesienie siedziby z Ko. do K. wniosek o indywidualne wykonywanie zawodu w K. stał się "bezprzedmiotowy", i w związku z tym "pozostawiły go bez biegu".
Pomijając okoliczność, że jest to stanowisko całkowicie błędne i sprzeczne zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego /o czym będzie mowa niżej/, narusza to także art. 61 par. 1 i 3, art. 104 par. 1 i 2 oraz art. 105 par. 1 Kpa, nakazujące załatwienie sprawy przez wydanie decyzji, a w razie uznania, że postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe - wydanie decyzji o umorzeniu postępowania. W stanie faktycznym i prawnym sprawy konieczne jest merytoryczne rozpatrzenie omawianego wniosku wobec braku podstaw do uznania go za bezprzedmiotowy (...).
Należy przy tym podkreślić, że - jak to wielokrotnie wskazywał Naczelny Sąd Administracyjny w swych orzeczeniach - obowiązek /czy choćby tylko zalecenie/ uwzględnienia planu rozmieszczenia adwokatów nie występuje w żadnym z przepisów prawa o adwokaturze ani też w żadnym z innych przepisów prawa powszechnie obowiązującego, w sytuacjach, o których mowa w art. 4 ust. 3 tej ustawy /wyroki z dnia 10 stycznia 1990 r. IV SA 140/89, z dnia 19 marca 1991 r. II SA 181/91, z dnia 14 lutego 1994 r. II SA 2392/92/. Także przepis art. 68 ust. 3 prawa o adwokaturze nie nawiązuje w żaden sposób do art. 4 ust.
3. W tej sytuacji odmowa dopuszczenia osoby wpisanej na listę adwokatów do wykonywania zawodu adwokata indywidualnie, z powołaniem się na plan rozmieszczenia adwokatów, stanowiła naruszenie zarówno art. 4 ust. 3, jak i art. 68 ust. 3 prawa o adwokaturze.
Naczelny Sąd Administracyjny podkreślał również, że nawet przy wiążącym charakterze planu rozmieszczenia adwokatów organy samorządu adwokackiego nie mogą skutecznie powoływać się na jego ustalenia w indywidualnej sprawie, gdy wskutek długotrwałego postępowania w danej sprawie, przekraczającego znacznie termin dwóch miesięcy zakreślony w art. 35 par. 3 Kpa, limit adwokatów określony w planie został wyczerpany w toku tego postępowania /wyroki z dnia 30 maja 1989 r. IV SA 231/89, z dnia 18 stycznia 1990 r. IV SA 524/89, z dnia 29 listopada 1991 r. II SA 942/91/. Już tylko ubocznie należy zauważyć, że w sprawie objętej skargą adwokat Marek W. ubiegał się o siedzibę wykonywania zawodu w K. od 1987 r.
Ponadto twierdzenia organów samorządu adwokackiego o wykonaniu - czy przekroczeniu - planu rozmieszczenia adwokatów w K. są całkowicie gołosłowne i arbitralne, nie podano bowiem żadnych liczb; w szczególności brak jest w aktach sprawy danych liczbowych dotyczących planu rozmieszczenia adwokatów na terenie K. i jego wykonania w okresie od daty wniosku skarżącego o przeniesienie siedziby do tego miasta /to jest od 16 lutego 1988 r./ do dnia wydania zaskarżonej uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej /to jest do dnia 30 czerwca 1993 r./.
W związku z argumentem podnoszonym w zaskarżonej uchwale Okręgowej Rady Adwokackiej w K., że "w aktualnej sytuacji" uwzględnienie wniosku skarżącego "jest niemożliwe z uwagi na przekroczenie limitu miejsc w K. na skutek okoliczności niezależnych od ORA", (...) należy zauważyć, że w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest jednolity pogląd, iż przepisy ustawy Prawo o adwokaturze nie przewidują pierwszeństwa dla aplikantów adwokackich po zdaniu egzaminu adwokackiego w uzyskaniu prawa wykonywania zawodu przed osobami, które są już adwokatami /wyroki z dnia 21 października 1986 r. IV SA 326/86, z dnia 29 listopada 1991 r. II SA 942/91/.
Uchwały samorządu adwokackiego podejmowane na podstawie art. 4 ust. 3 prawa o adwokaturze mają charakter uznaniowy. Decyzja uznaniowa jednak nie może być decyzją dowolną. Zakres swobody organu wydającego decyzję, wynikający z przepisów prawa materialnego, jest ograniczony ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, określonymi w art. 7 i w innych przepisach Kpa. Organ działający na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia jest obowiązany - zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 7 Kpa - załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków. Swobodne uznanie organu orzekającego nie może nosić cech dowolności, a tym bardziej cech dyskryminacji obywatela, nękania go czy wręcz szykany, lecz powinno być tłumaczone zgodnie z postanowieniami art. 7 Kpa.
Trudno odmówić przymiotu "słuszności" w rozumieniu art. 7 Kpa prawu obywatela do wykonywania zawodu zgodnie z posiadanymi kwalifikacjami, na własny rachunek i ryzyko. Nie można też uznać, że w interesie ogólnospołecznym leży ograniczenie bądź eliminowanie konkurencji zawodowej w pełni kwalifikowanych fachowców. Konkurencja taka stanowi w państwach demokratycznych podstawowy bodziec do podnoszenia kwalifikacji, a w konsekwencji i jakości usług, a z drugiej strony umożliwia korzystanie z tych usług wszystkim warstwom ludności. Prawidłowość ta odnosi się także do usług adwokackich i do zawodu adwokackiego, który w tradycyjnych demokracjach uznawany jest powszechnie za "wolny zawód". Za pozytywnym załatwieniem wniosku skarżącego przemawia ponadto stan jego zdrowia, udokumentowany zaświadczeniami lekarskimi, oraz miejsce zamieszkania /w K./.
Organy samorządu adwokackiego dopuściły się też w postępowaniu prowadzonym w niniejszej sprawie istotnego naruszenia art. 35 Kpa w związku z art. 7, art. 8, art. 9 i art. 12 Kpa. Naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, skoro jako jedyną ostateczną podstawę odmowy przeniesienia siedziby skarżącego do K. podano w zaskarżonych uchwałach brak miejsc w tym mieście, skarżący zaś złożył wniosek przed kilkoma laty. Organy te dopuściły się szeregu naruszeń również innych przepisów postępowania, w tym art. 77 par. 1 i art. 80 Kpa, a nie doręczając skarżącemu postanowienia /uchwały/ o zawieszeniu postępowania, naruszyły ponadto art. 101 par. 1 i 3 oraz art. 125 par. 1 i 3 Kpa i uniemożliwiły mu skorzystanie z przysługujących na takie postanowienie /uchwałę/ środków odwoławczych, w tym także złożenie skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego /art. 196 par. 3 pkt 1 Kpa/. Organ odwoławczy naruszył ponadto art. 107 par. 3 Kpa, nie ustosunkował się bowiem w uzasadnieniu swej uchwały do zarzutów skarżącego podniesionych w odwołaniu i z naruszeniem art. 200 par. 2 i 5 Kpa nie przesłał Sądowi odwołania od decyzji organu I instancji oraz orzeczenia o ukaraniu dyscyplinarnym za prowadzenie działalności gospodarczej na podstawie art. 24 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej /Dz.U. nr 41 poz. 324 ze zm./ i za ogłoszenie o tym w prasie /"reklamę"/, a w odpowiedzi na skargę nie ustosunkował się do podniesionych w skardze zarzutów.
W związku z zajmowanym przez organy samorządu adwokackiego stanowiskiem w kwestii działalności na podstawie art. 24 cytowanej ustawy o działalności gospodarczej (...) należy stwierdzić, że stanowisko to jest sprzeczne z obowiązującymi przepisami. Artykuł 24 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej /Dz.U. nr 41 poz. 324 ze zm./ stanowi od dnia 24 maja 1990 r. w ust. 1: "Działalnością gospodarczą w rozumieniu ustawy jest również świadczenie pomocy prawnej /obsługi prawnej/ podmiotom gospodarczym w zakresie ich działalności gospodarczej przez adwokatów lub radców prawnych oraz przez spółki i spółdzielnie z ich udziałem" a w ust. 2: "Przez pomoc prawną /obsługę prawną/, o której mowa w ust. 1, rozumie się w szczególności doradztwo, sporządzanie opinii, a także zastępstwo procesowe wykonywane przez adwokata lub radcę prawnego".
Z kolei zgodnie z art. 1 tej ustawy "Podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej jest wolne i dozwolone każdemu na równych prawach, z zachowaniem warunków określonych przepisami prawa". Do podjęcia działalności gospodarczej konieczne jest tylko /z wyjątkami określonymi w omawianej ustawie, do których nie należą sytuacje takie, jak prowadzenie przez adwokata działalności gospodarczej na podstawie art. 24 tej ustawy/ dokonanie przez osobę zainteresowaną zgłoszenia do ewidencji działalności gospodarczej /art. 8 ust. 1/. A zatem w świetle cytowanego art. 24 tej ustawy nie może być wątpliwości, że pomoc prawna świadczona podmiotom gospodarczym w zakresie ich działalności przez osoby wymienione w tym przepisie, a więc także przez adwokatów, stanowi działalność gospodarczą w rozumieniu tej ustawy, podlega wpisowi do ewidencji działalności gospodarczej oraz mają do niej zastosowanie również inne przepisy tej ustawy, w tym jej art.
1. A zatem prowadzenie przez adwokata działalności gospodarczej na podstawie art. 24 ustawy o działalności gospodarczej stanowi sytuację, o której mowa w art. 4 ust. 2 prawa o adwokaturze /"Adwokat może wykonywać zawód także w obsłudze prawnej na zasadach określonych w odrębnych przepisach"/. Takimi "odrębnymi przepisami" są właśnie art. 24 oraz art. 1, a także inne - odpowiednie - przepisy ustawy o działalności gospodarczej. W tego rodzaju sytuacjach zezwolenie organów samorządu adwokackiego na prowadzenie przez adwokata działalności gospodarczej nie jest w ogóle potrzebne /nie wprowadza takiego warunku ani cytowana ustawa o działalności gospodarczej, która w art. 1 statuuje szeroko pojmowaną zasadę swobody i równości praw wszystkich podmiotów w zakresie podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej, ani też ustawa - Prawo o adwokaturze, która - przeciwnie - w art. 4 ust. 2 odsyła do uregulowań w odrębnych przepisach/.
(...) Przedstawione wyżej - jedynie przykładowo i w wielkim skrócie - uchybienia stanowią mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie zarówno przepisów prawa materialnego, w tym art. 70, art. 4 ust. 2 i 3 prawa o adwokaturze oraz art. 24 ust. 1 i art. 1 ustawy o działalności gospodarczej, jak i przepisów postępowania, w tym przepisów wymienionych wyżej. Oznaczają też naruszenie przez organy samorządu adwokackiego art. 1, art. 3, art. 6 i art. 67 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 i 3 oraz art. 208 Kpa orzekł jak w sentencji (...).