Uzasadnienie
Decyzją Przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 21 czerwca 2001 r. (...) udzielono (...) Prowincji Redemptorystów z siedzibą w W., zwanej "skarżącym", koncesję na rozpowszechnianie programu radiowego o charakterze społeczno-religijnym pod nazwą "Radio Maryja". Powyższa decyzja została wydana na podstawie art. 33 ust. 2 i 3, art. 36 ust. 1 oraz art. 37 ust. 3a ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji /Dz.U. 1993 nr 7 poz. 34 ze zm./.
W świetle postanowienia punktu IX decyzji koncesyjnej nadawca jest obowiązany do corocznego składania do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji sprawozdania finansowego, w formie przewidzianej w ustawie z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości /Dz.U. nr 121 poz. 591 ze zm./.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący domagał się zniesienia obowiązku składania sprawozdań finansowych. Według skarżącego wykonanie takiego obowiązku nie jest możliwe w obowiązującym stanie prawnym. Jeśli bowiem, jak to wywodził skarżący, kościelna osoba prawna nie prowadzi działalności gospodarczej, tym samym jest całkowicie zwolniona od obowiązków przewidzianych w ustawie o rachunkowości. Toteż do skarżącego nie ma zastosowania przepis art. 37a ustawy o radiofonii i telewizji. Stosownie do tego przepisu nadawca jest obowiązany do corocznego składania do Krajowej Rady sprawozdania finansowego, w formie przewidzianej w ustawie z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości.
Skarżący powoływał się na przepisy art. 80 ust. 3, art. 82 pkt 1 ustawy o rachunkowości oraz par. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 18 sierpnia 1998 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości dla niektórych jednostek nieprowadzących działalności gospodarczej /Dz.U. nr 115 poz. 748 ze zm./. Stosownie do art. 80 ust. 3 ustawy o rachunkowości jednostki niebędące spółkami handlowymi, jeżeli nie prowadzą działalności gospodarczej, nie stosują rozdziału 6 /sprawozdania finansowe grupy kapitałowej/ i 7 /badanie i ogłaszanie sprawozdań finansowych/. Zgodnie zaś z art. 82 pkt 1 ustawy o rachunkowości minister właściwy do spraw finansów publicznych może w drodze rozporządzenia określić dla niektórych jednostek, o których mowa w art. 80 ust. 3, szczególne zasady rachunkowości.
Natomiast w świetle par. 1 pkt 2 cytowanego rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 18 sierpnia 1998 r., wydanego na podstawie art. 80 ust. 3 ustawy o rachunkowości, przepisów rozporządzenia nie stosuje się do kościelnych osób prawnych nieprowadzących działalności gospodarczej. Kościelne osoby prawne prowadzą rachunkowość według zasad określonych przez wewnętrzne przepisy kościelne.
Ostateczną decyzją Przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 11 grudnia 2001 r. (...) utrzymano w mocy wcześniejszą decyzję tego organu z dnia 21 czerwca 2001 r., nakładającą na skarżącego obowiązek corocznego składania do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji sprawozdania finansowego, w formie przewidzianej w ustawie o rachunkowości. Obowiązek ten, jak ustalono, dotyczy każdego nadawcy, niezależnie od jego formy organizacyjnej i ustawa o radiofonii i telewizji nie przewiduje w tym zakresie wyjątków. Ponadto ani Konkordat, ani ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej /Dz.U. nr 29 poz. 154 ze zm./ nie przewidują ogólnego zwolnienia kościelnych osób prawnych z obowiązków sprawozdawczych wynikających z odrębnych ustaw.
W skardze na powyższą decyzję, wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący zaskarżył ostateczną decyzję Przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 11 grudnia 2001 r. (...) wyłącznie w części odnoszącej się do obowiązku corocznego składania do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji sprawozdania finansowego, w formie przewidzianej w ustawie o rachunkowości, nałożonego w pkt IX utrzymanej w mocy decyzji z dnia 21 czerwca 2001 r. Zaskarżonej decyzji, oprócz powołanego już art. 37a, zarzuca również naruszenie przepisu art. 4 pkt 1a i art. 39b ust. 1 pkt 3 ustawy o radiofonii i telewizji. Stosownie do przepisu art. 4 pkt 1a powołanej ustawy w rozumieniu tej ustawy nadawcą społecznym jest nadawca: a/ którego program upowszechnia działalność wychowawczą i edukacyjną, działalność charytatywną, respektuje chrześcijański system wartości za podstawę przyjmując uniwersalne zasady etyki oraz zmierza do ugruntowania tożsamości narodowej, b/ w którego programie nie są rozpowszechniane audycje ani inne przekazy, o których mowa w art. 18 ust. 5, c/ który nie nadaje reklam lub telesprzedaży oraz sponsorowanych audycji lub innych sponsorowanych przekazów, d/ który nie pobiera opłat z tytułu rozpowszechniania, rozprowadzania lub odbierania jego programu.
Natomiast w świetle przepisu art. 39b ust. 1 pkt 3 tej ustawy o uznanie za nadawcę społecznego może do Krajowej Rady wystąpić kościelna lub wyznaniowa osoba prawna kościoła lub związku wyznaniowego o uregulowanej w ustawie sytuacji prawnej. Skarżący zarzucił również naruszenie powołanego już przepisu art. 80 ust. 3 ustawy o rachunkowości, a także cytowanego już par. 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 18 sierpnia 1998 r. Niezależnie od powyższego skarżący zarzucił naruszenie art. 55 ust. 2 cytowanej już ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej. Stosownie do tego przepisu kościelne osoby prawne są zwolnione od opodatkowania z tytułu przychodów ze swojej działalności niegospodarczej. W tym zakresie osoby te nie mają obowiązku prowadzenia dokumentacji wymaganej przez przepisy o zobowiązaniach podatkowych.
W odpowiedzi na skargę Przewodniczący Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ Sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeśli ustawa nie stanowi inaczej. Kontrolując pod tym kątem zaskarżoną decyzję, skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Wobec istnienia na gruncie ustawy o radiofonii i telewizji dwóch kategorii nadawców, a mianowicie nadawcy /art. 4 pkt 1/ i nadawcy społecznego /art. 4 pkt 1a/ może wyłonić się wątpliwość, czy nałożony na nadawcę przepisem art. 37a ustawy o radiofonii i telewizji obowiązek składania do Krajowej Rady corocznego sprawozdania finansowego, w formie przewidzianej w ustawie z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, odnosi się do obu kategorii nadawców, jak to przyjął Przewodniczący Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, czy też jedynie do nadawcy, z pominięciem nadawcy społecznego, jak to z kolei wywodzi skarżący.
Mając na uwadze brzmienie przepisu art. 4 pkt 1a ustawy o radiofonii i telewizji, w świetle którego nadawca społeczny jest także nadawcą, należałoby przyjąć, że obowiązki sprawozdawcze, o których mowa w art. 37a cytowanej ustawy, dotyczą do obu kategorii nadawców, a więc również nadawcy społecznego. Niemniej, otwarty może być zakres owych obowiązków sprawozdawczych obciążających nadawcę społecznego, a w szczególności zaś nadawcę społecznego będącego kościelną osobę prawną, jak to ma miejsce w odniesieniu do skarżącego. Sporządzanie sprawozdań finansowych, co wymaga podkreślenia, wchodzi w zakres rachunkowości, na co wyraźnie wskazuje przepis art. 4 ust. 2 pkt 5 ustawy o rachunkowości.
W świetle bowiem tego przepisu rachunkowość obejmuje sporządzanie sprawozdań finansowych i innych, których dane wynikają z ksiąg rachunkowych. Zatem, w odniesieniu do podmiotu, na którym spoczywa obowiązek sprawozdawczości finansowej, powinność ta musi być jednocześnie powiązana z wymogiem prowadzenia odpowiednich ksiąg rachunkowych oraz przyjętych zasad rachunkowości. W przeciwnym bowiem przypadku sporządzenie sprawozdania finansowego mogłoby być niewykonalne. Ponadto nie można byłoby sprawdzić zgodności tego sprawozdania z rzeczywistym stanem rzeczy, a to jest właśnie celem takiego sprawozdania.
Zagadnienie rachunkowości sporządzanej przez kościelne osoby prawne, nieprowadzące działalności gospodarczej, normuje przepis par. 1 ust. 2 powołanego rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 18 sierpnia 1998 r. Stosownie do tego przepisu, o czym była już mowa, kościelne osoby prawne prowadzą rachunkowość według zasad określonych przez wewnętrzne przepisy kościelne.
Może więc wyłonić się kwestia, czy w świetle przepisu par. 1 ust. 2 powołanego rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 18 sierpnia 1998 r., odwołującego się do wewnętrznych przepisów kościelnych, zgodne z prawem jest postanowienie punktu IX decyzji koncesyjnej, utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją, nakładające na skarżącego obowiązek corocznego składania do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji sprawozdania finansowego, w formie przewidzianej w ustawie z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości. Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie /art. 22 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym/. W szczególności postanowienie punktu IX decyzji koncesyjnej, co wymaga podkreślenia, odzwierciedla dosłowne brzmienie art. 37a ustawy o radiofonii i telewizji. Patrząc przez pryzmat zgodności z tym przepisem powinności skarżącego w zakresie sporządzania sprawozdań finansowych w formie przewidzianej w ustawie o rachunkowości, nie tylko nie będzie naruszało ustawy o rachunkowości, lecz będzie zgodne z tą ustawą, sprawozdanie finansowe uwzględniające rachunkowość prowadzoną według zasad określonych przez wewnętrzne przepisy kościelne.
Tak bowiem stanowi przepis par. 1 ust. 2 cytowanego rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 18 sierpnia 1998 r., wydanego, co wymaga podkreślenia, na podstawie ustawy o rachunkowości. Innymi słowy, przez wymogi w zakresie formy sprawozdania finansowego, o których mowa w ustawie o rachunkowości, należy rozumieć również te, do których odsyłają przepisy wykonawcze do tej ustawy. Obowiązek stosowania ustawy odnosi się bowiem również i do przepisów wykonawczych wydanych na jej podstawie. Odpowiedź na skargę złożona przez pełnomocnika Przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji wskazuje na takie właśnie rozumienie obowiązków sprawozdawczych skarżącego. Powołując się na wspomniane rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 18 sierpnia 1998 r. zaprezentowano pogląd, że będąc nadawcami kościelne osoby prawne nieprowadzące działalności gospodarczej są obowiązane do corocznego składania sprawozdań finansowych sporządzonych według zasad określonych przez wewnętrzne przepisy kościelne dotyczące tych jednostek.
Sąd nie podzielił stanowiska skarżącego, ukierunkowanego na całkowite zwolnienie go z obowiązków sprawozdawczości finansowej. Jak to już wyżej wskazano pogląd skarżącego nie znajduje uzasadnienia w przepisie art. 37a ustawy o radiofonii i telewizji, który w omawianej materii nie przewiduje jakichkolwiek zwolnień podmiotowych. Również przepisy wskazane w skardze nie uzasadniają zwolnienia skarżącego z obowiązku corocznego składania sprawozdania finansowego. I tak, bezprzedmiotowe jest powołanie się przez skarżącego na przepisy art. 4 pkt 1a i art. 39b ust. 1 pkt 3 ustawy o radiofonii i telewizji, odnoszące się do statusu nadawcy społecznego, skoro w zaskarżonej decyzji nie zakwestionowano, iż skarżący jest nadawcą społecznym.
Natomiast przepis art. 55 ust. 2 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej dotyka innej materii niż obowiązki sprawozdawcze. Przepis ten odnosi się bowiem do kwestii zwolnienia kościelnej osoby prawnej od opodatkowania przychodów ze swojej działalności niegospodarczej; w tym zakresie osoby te nie mają obowiązku prowadzenia dokumentacji wymaganej przez przepisy o zobowiązaniach podatkowych. Przepis art. 55 ust. 2 wyżej powołanej ustawy nie ma więc zastosowania w niniejszej sprawie, która odnosi się do sprawozdawczości finansowej.
Reasumując, na nieprowadzącym działalności gospodarczej nadawcy społecznym będącym kościelną osobą prawną spoczywa obowiązek corocznego składania Krajowej Radzie sprawozdania finansowego, stosownie do art. 37a ustawy o radiofonii i telewizji, przy uwzględnieniu rachunkowości według zasad określonych przez wewnętrzne przepisy kościelne.
Nie znajdując zatem podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd skargę oddalił /art. 27 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym/.