Uzasadnienie
Decyzją Nr [...] z dnia [...] grudnia 2001r. Prezes Sądu Okręgowego w R., w odpowiedzi na wniosek złożony przez A.W., działając na podstawie § 1 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 czerwca 1987r. w sprawie biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych (Dz. U. Nr 18, poz. 112) odmówił ustanowienia wnioskodawcy tłumaczem przysięgłym z języka angielskiego z siedzibą w G.. W uzasadnieniu podał, że w okręgu r., w dacie rozpatrywania sprawy, funkcje tłumacza przysięgłego z języka angielskiego pełni [...] osób i jest to według oceny Prezesa liczba wystarczająca oraz że wnioskodawca na stałe związany jest z W. i nie można uznać za wiarygodne jego zamieszkiwania w G., skoro został w nim zameldowany dopiero na dzień przed zgłoszeniem prośby o ustanowienie tłumaczem przysięgłym. Minister Sprawiedliwości decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2002r. po rozpatrzeniu wniesionego przez wnioskodawcę odwołania utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu podał, że siedziba tłumacza przysięgłego musi spełniać rolę siedziby faktycznej tzn. miejsca, w którym zamieszkiwanie tłumacza ma charakter trwały, co wynika z systemowej i celowościowej wykładni przepisów cyt. rozporządzenia. Tymczasem skarżący jest na stałe związany z W., gdzie skoncentrowane jest jego życie zawodowe, zaś jego związek z okręgiem r. wyraża się zameldowaniem w G. w przeddzień złożenia wniosku o ustanowienie tłumaczem przysięgłym. Dodatkowo, podniósł argument przytoczony już przez Prezesa Sadu Okręgowego w R., że na terenie okręgu ustanowiono już [...] tłumaczy z języka angielskiego i jest to liczba wystarczająca. Podstawowy jednak dla sprawy jest brak faktycznego zamieszkania w okręgu, co w ocenie Ministra Sprawiedliwości, przesądza o tym że wnioskodawca nie będzie mógł się wywiązywać w sposób należyty z podstawowych obowiązków tłumacza i stanowi o trafności i zasadności decyzji pierwszej instancji.
Od powyższej decyzji A.W. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której domagał się uchylenia decyzji Ministra Sprawiedliwości i poprzedzającej ją decyzji Prezesa Sądu Okręgowego w R.. Skarżący zarzucił Ministrowi, że przytaczając kilka przepisów w/w rozporządzenia ustalił bez żadnych uzasadnionych podstaw, iż skarżący nie będzie w stanie wywiązywać się z obowiązków tłumacza przysięgłego. Podniósł, że bez znaczenia dla sprawy jest okoliczność kiedy skarżący zameldował się w G., ponieważ wniosek złożył wtedy, kiedy uzyskał możliwość zorganizowania biura w obrębie siedziby, o ustanowienie w której wnosił. Zarzucił, że odmawianie ustanowienia tłumaczem z powodu faktu egzystowania na terenie okręgu [...] tłumaczy przysięgłych z języka angielskiego i przyjmowanie tej liczby jako wystarczającej dla zabezpieczenia potrzeb okręgu jest niczym nie uzasadnione i nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach. Wystarczające, w ocenie skarżącego, winno być, że spełnia on warunki do pełnienie funkcji tłumacza i daje rękojmię należytego wywiązywania się ze swoich obowiązków.
Minister Sprawiedliwości wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu do zaskarżonej decyzji. Zaakcentował potrzebę stałego, faktycznego miejsca zamieszkania tłumacza w danym okręgu, ponieważ wiąże się to z potrzebą prawidłowej realizacji zadań jakie wynikają z faktu pełnienie tej funkcji. Uznał za mieszczącą się w możliwościach uznania administracyjnego, ocenę zapotrzebowania na usługi tłumacza przysięgłego w określonym okręgu i powołał się na wyrok NSA z dnia 9 czerwca 1998r. (II SA 559/98), w którym stwierdzono, że nie jest bez znaczenia kwestia braku zapotrzebowania na usługi tłumacza w danym okręgu i ustalenie tego faktu przez organ może kształtować jego ostateczne stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 czerwca 1987r. w sprawie biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych (Dz. U. Nr 18, poz. 112) określa w § 17 warunki, które musi spełniać osoba, aby można ją było ustanowić tłumaczem przysięgłym języka obcego. Z przepisu tego nie wynika prawo podmiotowe do ustanowienia tłumaczem przysięgłym. Decyzja o ustanowieniu ma konstytutywny i uznaniowy charakter. Uznanie administracyjne stanowi uprawnienie administracji do kształtowania w danej sprawie i w danym stanie faktycznym skutków prawnych w ramach swobody administracyjnej ograniczonej jednak przez przepisy prawa materialnego i obowiązujące reguły proceduralne. Organ administracji mając możliwość wyboru rozstrzygnięcia nie może działać w sposób dowolny. Ma obowiązek zgromadzenia materiału dowodowego w celu ustalenia stanu faktycznego, a następnie wydania decyzji kierując się słusznym interesem strony i interesem publicznym.
Jak to wielokrotnie podkreślał NSA, obowiązki organu w zakresie postępowania dowodowego są nawet większe, niż przy ustawowym związaniu, gdyż w poszukiwaniu materialnego kryterium do wydania decyzji powinien on najwszechstronniej zbadać stan faktyczny, wymiarze wychodzącym poza okoliczności typowe w sytuacjach związania, mając na uwadze szczególną rolę w decyzji uznaniowej jej zgodności z interesem społecznym i słusznym interesem strony (wyrok NSA z 16 listopada 1999r. III SA 7900/98). W przedmiotowej sprawie, poza sporem jest, że skarżący spełnia wszystkie wymogi określone cyt. przepisem rozporządzenia, a przyczyną odmowy ustanowienia były okoliczności od niego niezależne, których istnienie podniósł Prezes Sądu Okręgowego w R. odmawiając ustanowienia tłumaczem przysięgłym, które następnie powtórzył Minister Sprawiedliwości. Jedna z przyczyn odmowy - fakt pełnienia na obszarze okręgu r. funkcji tłumacza przysięgłego z języka angielskiego przez [...] osób i ocena organu, że jest to liczba wystarczająca, mogłaby stanowić podstawę odmowy, gdyby była udokumentowana i rzeczywista (wyrok NSA z 30 listopada 1994r. sygn. I SA 1381/93).
Tej okoliczności organ nie zbadał. Podanie w uzasadnieniu decyzji, iż liczba tłumaczy na danym terenie jest wystarczająca, jak to zrobił organ I, a potem II instancji rozstrzygający sprawę, nie mieści się w granicach uznania administracyjnego, lecz jest wyrazem dowolności jego działania i naruszeniem podstawowych zasad postępowania. Nie jest wiadome bowiem na jakiej podstawie organ uznał, że właśnie liczba [...] tłumaczy jest wystarczająca. Z orzeczenia NSA z 9 czerwca 1998r., na które powołuje się Minister w odpowiedzi na skargę, wynika że organ odmawiający ustanowienia tłumaczem dokładnie zbadał dlaczego podana przez niego liczba tłumaczy była wystarczająca tzn. przeprowadził ustalenia wielkości zleceń dla tłumaczy w określonym czasie i z tego ustalenia wyprowadził wniosek o braku potrzeby tłumacza w danym okręgu. Takiego rozpoznania sprawy nie przeprowadził ani Prezes Sądu Okręgowego w R., ani Minister Sprawiedliwości wyprowadzając wniosek o braku potrzeby ustanowienia tłumacza w sposób całkowicie dowolny, nie poparty żadnymi ustaleniami w sprawie.
Również podany jako przyczyna odmowy ustanowienia tłumaczem, brak faktycznego miejsca zamieszkania na terenie, na którym zainteresowany wnosi o ustanowienie go tłumaczem i wyprowadzony z tego wniosek, że skarżący w sprawie nie będzie wykonywał należycie obowiązków tłumacza, nie zostały udowodnione i nie mogą stanowić uzasadnienia dla zaskarżonego rozstrzygnięcia. Fakt zameldowania się skarżącego w przeddzień złożenia wniosku o ustanowienie go tłumaczem przysięgłym wcale nie musi oznaczać, że nie wiąże on swojej przyszłości zawodowej z tym miejscem, w którym chce zostać ustanowiony tłumaczem i że nie będzie on prawidłowo wykonywać obowiązków tłumacza. Organ nie przeprowadził żadnych ustaleń w tym względzie, opierając się wyłącznie na trzech dokumentach - poświadczeniu zameldowania, opinii z miejsca pracy i życiorysie wnioskodawcy, które skarżący złożył wraz z wnioskiem o ustanowienie. Dokumenty te nie dawały podstaw do przyjmowania wniosków, które podał organ administracji jako uzasadnienie odmowy.
Reasumując, odmawiając ustanowienia A.W. tłumaczem przysięgłym z języka angielskiego na obszarze działania Sadu Okręgowego w R., organ przekroczył dopuszczalne granice uznania administracyjnego i naruszył przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (Kpa.) art. 7,77 § 1, 107 § 3 oraz art. 8 i 10 Kpa. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt la) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. -Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) orzekł jak w sentencji.