Uzasadnienie
Jakub B. prowadzący działalność gospodarczą zarejestrowaną w ewidencji działalności gospodarczej Urzędu Gminy P. złożył wniosek o rozszerzenie jego zarejestrowanej działalności gospodarczej "o działalność maklersko-brokerską na giełdach towarowych /zawieranie transakcji bez fizycznego obrotu towarami/".
Burmistrz gminy P. decyzją z 19 maja 1999 r. odmówił Jakubowi B. wpisu do ewidencji działalności maklersko-brokerskiej na giełdach towarowych /zawieranie transakcji bez fizycznego obrotu towarami/. W uzasadnieniu podano, że wskazana działalność nie jest zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej, prowadzona na własny rachunek i we własnym imieniu, a więc nie może być uznana za działalność gospodarczą wymagającą zgodnie z art. 8 ust. 1 cytowanej ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. zgłoszenia do ewidencji działalności gospodarczej.
Jakub B. odwołał się od tej decyzji burmistrza gminy P. do wojewody M. Zdaniem odwołującego się działalność maklersko-brokerska na giełdach towarowych, wykazana w Europejskiej Klasyfikacji Działalności EKD pod pozycją 67.12, "w oczywisty sposób jest prowadzona na własny rachunek i w celu zarobkowym działalnością usługową". Ponieważ taka działalność nie wymaga koncesji lub zezwoleń oraz nie jest określona w art. 9 i art. 10 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. jako nie podlegająca zgłoszeniu do ewidencji, to powinna być według odwołania - wpisana do ewidencji działalności gospodarczej.
Wojewoda M. decyzją z 7 lipca 1999 r. utrzymał w mocy decyzję burmistrza gminy P. W uzasadnieniu wskazano, że w polskim ustawodawstwie działalność brokerska jest przewidziana tylko w ustawie z dnia 28 lipca 1990 r. o działalności ubezpieczeniowej, a działalność maklerska tylko w ustawie z dnia 3 października 1997 r. o publicznym obrocie papierami wartościowymi.
Zgodnie art. 37g pkt 3 ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o działalności ubezpieczeniowej działalność brokerska może być prowadzona wyłącznie za zezwoleniem organu nadzoru, to jest Państwowego Urzędu Nadzoru Ubezpieczeń.
Z kolei prowadzenie działalności maklerskiej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wymaga uzyskania zezwolenia Komisji Papierów Wartościowych i Giełd /por. art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 1997 r. o publicznym obrocie papierami wartościowymi/.
Jakub B. zaskarżył decyzję wojewody M. z 7 lipca 1999 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Podniósł, że błędny jest pogląd, że w polskim ustawodawstwie "działalność maklerska" i działalność brokerska są możliwe tylko albo w ramach ustawy z dnia 3 października 1997 r. o publicznym obrocie papierami wartościowymi, albo w ramach ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o działalności ubezpieczeniowej, które wymagają dla podjęcia takiej działalności uzyskania zezwoleń odpowiednich organów administracji. Zdaniem skarżącego działalność brokerska na giełdach towarowych, jako specyficzny rodzaj pośrednictwa handlowego, tak jak działalność maklerska na giełdach towarowych nie wymagają w polskim ustawodawstwie żadnych koncesji czy zezwoleń i nie podlegają nadzorowi organów administracji, gdyż nie są związane ani z obrotem papierami wartościowymi, ani z działalnością ubezpieczeniowa.
Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym skarżący Jakub B. wyjaśnił, że działa już Warszawska Giełda Towarowa, która ma szkolić i egzaminować brokerów i maklerów giełdy towarowej. Skarżący podał, że zdał taki egzamin i chce się zarejestrować nie jako pośrednik w transakcjach zawieranych na giełdzie towarowej, a jako broker i makler, bo wtedy miałby korzystniejsze, ryczałtowe opodatkowanie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W polskim ustawodawstwie nazwa broker i makler są, prawnie zastrzeżone tylko dla działalności w zakresie ubezpieczeń /ustawa z dnia 28 lipca 1990 r. o działalności ubezpieczeniowej/ i w zakresie publicznego obrotu papierami wartościowymi /ustawa z dnia 3 października 1997 r. o publicznym obrocie papierami wartościowymi/. Nie ma unormowań o działalności brokerów i maklerów na giełdach towarowych, na których obraca się produktami spożywczymi i przemysłowymi prezentowanymi według określonych grup produktów. Na świecie, tam gdzie działają, w ramach gospodarki rynkowej, giełdy towarowe brokerzy są pośrednikami w zawieraniu transakcji działając na zlecenie osób trzecich. Ze względu na konieczne zaufanie do brokera, jest to działalność licencjonowana przez organy sprawujące odpowiednie funkcje publiczne w gospodarce.
W tej sytuacji nie można w Polsce, w aktualnym stanie prawnym, wpisywać do ewidencji działalności gospodarczej działalności maklersko-brokerskiej na giełdach towarowych. Stoi temu na przeszkodzie zarówno wskazany wyżej fakt, że nazwa broker i makler jest zastrzeżona obecnie tylko do działalności wymagającej specjalnego zezwolenia /odpowiednich organów administracji publicznej/ w zakresie ubezpieczeń i w zakresie publicznego obrotu papierami wartościowymi, jak i to, że brokerzy i maklerzy ze swej istoty są, licencjonowanymi pośrednikami działającymi najczęściej w cudzym imieniu i na cudzy rachunek, co nie mieści się między innymi w wymogach art. 2 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej.
Sąd nie stwierdził więc naruszenia prawa przez zaskarżona decyzję i dlatego skargę oddalił.