Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 4 marca 1999 r., II SA 1691/98

Teza

Zgodnie z art. 75a ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze /Dz.U. nr 16 poz. 124 ze zm./ okręgowa rada adwokacka rozstrzyga o wpisie na listę aplikantów adwokackich po przeprowadzeniu konkursu. Konkurs przeprowadza się raz w roku kalendarzowym przed rozpoczęciem roku szkoleniowego.

W przepisie tym okręgowa rada adwokacka nie została upoważniona do szczegółowego ustalania zasad tego konkursu. Takie upoważnienie ustawowe jest natomiast zawarte w art. 58 pkt 12 lit. "j" ustawy prawo o adwokaturze, lecz upoważnienie w tym zakresie zostało przyznane Naczelnej Radzie Adwokackiej. W myśl bowiem tego przepisu do zakresu działania Naczelnej Rady Adwokackiej należy uchwalanie regulaminu dotyczącego zasad przeprowadzania konkursu na aplikantów adwokackich. Naczelna Rada Adwokacka nie została natomiast upoważniona do przekazywania swych uprawnień okręgowym radom adwokackim.

Sentencja

1. uchyla zaskarżoną decyzję ministra sprawiedliwości oraz poprzedzające je uchwały prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej i Okręgowej Rady Adwokackiej.

Uzasadnienie

Minister Sprawiedliwości decyzją z 8 października 1998 r. - wydaną m.in. na podstawie art. 47 ust 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze - nie uwzględnił odwołania Bogdana Ch. od uchwały prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w Warszawie z 18 sierpnia 1998 r., którą to uchwałą pozostawiono bez uwzględnienia odwołanie zainteresowanego od uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w (...) z 3 lipca 1998 r. odmawiającej zainteresowanemu wpisu na listę aplikantów adwokackich izby (...).

W uzasadnieniu decyzji minister sprawiedliwości podał, iż uchwałą z 3 lipca 1998 r. Okręgowa Rada Adwokacka w (...) nie uwzględniła wniosku o wpis. Według dokonanych ustaleń, w dniach 24 i 25 kwietnia oraz 8 i 9 maja 1998 r. przeprowadzono w izbie konkurs na aplikację adwokacką do którego przystąpiło 69 osób.

Zgodnie z uchwałą ORA w (...) z 29 maja 1998 r., zatwierdzoną 6 czerwca 1998 r., uchwalono, że w 1998 r., na aplikację adwokacką w izbie (...), zostaną przyjęte 24 osoby z zachowaniem kolejności uzyskanych punktów w wyniku przeprowadzonego konkursu. Ostatnia z 24 osób, która została wpisana na listę aplikantów, otrzymała 50 pkt. Zainteresowany uzyskał 31 lokatę i 45 punktów. Nie spełnia zatem wymogu do uzyskania wpisu na listę aplikantów izby.

Minister Sprawiedliwości uznał, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zainteresowany nie kwestionował wyników konkursu a mianowicie taktu, że uzyskał 45 pkt, co znajduje potwierdzenie w protokole końcowym z konkursu, odbytego przed komisją Okręgowej Rady Adwokackiej w (...). Niesporne jest też, że warunki konkursu były jednakowe dla wszystkich kandydatów. Przyjęto bowiem zasadę, że zostaną wpisane na listę aplikantów 24 osoby, które otrzymały największą liczbę punktów. Ostatnia z wpisanych osób osiągnęła 50 pkt, a więc wynik lepszy od zainteresowanego. Sposób przeprowadzenia postępowania kwalifikacyjnego jest zgodny z ramowym regulaminem w sprawie aplikacji adwokackiej Naczelnej Rady Adwokackiej z 14 lutego 1998 r. /uchwała nr 1/XIV/98/. Przytoczone w odwołaniu okoliczności nie miały wpływu na uchwałę o wpisie, skoro decydowała ilość punktów, uzyskanych ze sprawdzianu. Dopiero w wypadku, gdyby 50 pkt otrzymało kilka osób - przy dokonywaniu wyboru jednego z kandydatów mogłyby być pomocne wskazane w odwołaniu okoliczności.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Bogdan Ch. domagał się uchylenia powyższych decyzji zarzucając m.in.:

• naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania /art. 15 Kpa/ przez nie ustosunkowanie się przy rozpatrywaniu odwołania do nie znajdującej podstaw w kodeksie postępowania administracyjnego decyzji prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej o "pozostawieniu odwołania bez rozpoznania" przez co naruszone zostało prawo do powtórnego rozpatrzenia sprawy przez organ drugiej instancji;
• naruszenie zasady wszechstronnego wyjaśnienia stanu taktycznego sprawy /art. 7 Kpa/ przez przyjęcie, że:
• w odwołaniu od decyzji Okręgowej Rady Adwokackiej nie zostały zakwestionowane wyniki konkursu,
• nie wyjaśnieniu jakie okoliczności brane były pod uwagę przy przyznawaniu punktów w czasie konkursu na aplikację adwokacką;
• naruszenie zasady wszechstronnego wyjaśnienia stanu taktycznego sprawy /art. 7 Kpa/ przez brak wyjaśnienia, co było przedmiotem sprawdzianu przeprowadzonego przez Okręgową Radę Adwokacką w (...) w związku z konkursem na aplikacje adwokacką.

Minister Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie powołując się na dotychczasowe ustalenia taktyczne i prawne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 75a ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze /Dz.U. nr 16 poz. 124 ze zm./ okręgowa rada adwokacka rozstrzyga o wpisie na listę aplikantów adwokackich po przeprowadzeniu konkursu. Konkurs przeprowadza się raz w roku kalendarzowym przed rozpoczęciem roku szkoleniowego.

W przepisie tym okręgowa rada adwokacka nie została upoważniona do szczegółowego ustalania zasad tego konkursu. Takie upoważnienie ustawowe jest natomiast zawarte w art. 58 pkt 12 lit. "j" omawianej ustawy prawo o adwokaturze, lecz upoważnienie w tym zakresie zostało przyznane Naczelnej Radzie Adwokackiej. W myśl bowiem tego przepisu do zakresu działania Naczelnej Rady Adwokackiej należy uchwalanie regulaminu dotyczącego zasad przeprowadzania konkursu na aplikantów adwokackich. Naczelna Rada Adwokacka nie została natomiast upoważniona do przekazywania swych uprawnień okręgowym radom adwokackim. Tymczasem w przedmiotowej sprawie "przeprowadzenie konkursu" odbyło się w istocie na podstawie uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w (...) z 3 kwietnia 1998 r., L. 124/98.

W tej ostatniej uchwale ORA w (...) powołała się wprawdzie na par. 2 ust. 1 regulaminu w sprawie aplikacji adwokackiej i egzaminu adwokackiego uchwalonego przez Naczelną Radę Adwokacką 14 lutego 1998 r., nr 1/XIV/98, lecz okoliczność ta jest w sprawie bez znaczenia, gdyż - jak to już wcześniej podano - Naczelna Rada Adwokacka nie została upoważniona przez ustawodawcę do przekazywania swych uprawnień okręgowym radom adwokackim.

Naczelna Rada Adwokacka zaś w istocie nie zrealizowała delegacji ustawowej zawartej w art. 58 pkt 12 lit. "j" ustawy - prawo o adwokaturze dotyczącej uchwalenia regulaminu w sprawie zasad przeprowadzenia konkursu na aplikantów adwokackich, skoro w par. 2 ust. 1 omawianego regulaminu ograniczyła się do ogólnikowych stwierdzeń, że "przyjęcie na aplikację następuje w oparciu o wyniki postępowania kwalifikacyjnego przeprowadzonego w formie konkursu.