Uzasadnienie
Stan sprawy przedstawiał się następująco. W dniu 15 stycznia 2003 r. wpłynął do Wojewody M. wniosek Jana J. o udostępnienie danych osobowych przez podanie imienia, nazwiska i adresu zamieszkania właściciela pojazdu marki Skoda o numerze rejestracyjnym (...).
Wniosek uzasadniono tym, że wymieniony pojazd znajduje się niesprawny od półtora roku na terenie nieruchomości wnioskodawcy, który pragnie go nabyć lub usunąć.
Wojewoda M. decyzją z dnia 4 lutego 2003 r. (...) odmówił udostępnienia danych osobowych właściciela wskazując, że Jan J. nie uzasadnił w sposób wiarygodny swojego interesu w uzyskaniu danych. Zezwalając bowiem na garażowanie pojazdu na terenie swojej posesji winien wiedzieć do kogo pojazd należy, a zatem jego żądanie jest nieuzasadnione. Zgodnie z art. 80c ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym /Dz.U. nr 98 poz. 602 ze zm./ można zaś udostępnić dane osobom, które wykażą w tym swój interes prawny.
W dniu 17 lutego 2003 r. Jan J. złożył od tej decyzji odwołanie do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Wskazał, że pojazd został pozostawiony jako niesprawny na terenie jego posesji i właściciel nie interesuje się nim. Nie może go złomować, a chętnie by go zakupił.
W dniu 24 kwietnia 2003 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją (...) uchylił w całości decyzję wydaną w pierwszej instancji i umorzył postępowanie w pierwszej instancji. Stwierdził przy tym, że przepisy ustawy prawo o ruchu drogowym nie wskazują, aby odmowa udostępnienia danych z ewidencji następowała w formie decyzji. Udostępnienie następuje w formie czynności materialno-technicznej. Decyzja została więc wydana bez podstawy prawnej. Ponadto organ nie wyjaśnił stanu faktycznego, czym naruszył art. 7 Kpa, nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego przy udziale strony, czym naruszył art. 10 par. 1 Kpa, nie zbadał czyją własnością jest pojazd, czy nie został ukradziony, ani nie zbadał cywilnoprawnego interesu właściciela posesji, brak jest zaś dowodu, że garażowanie pojazdu nastąpiło za zgodą odwołującego się. Administrator winien więc wyjaśnić istnienie interesu prawnego właściciela, a w razie jego braku powiadomić go o tym.
Z decyzją administracyjną mielibyśmy natomiast do czynienia, gdyby wnioskodawca po otrzymaniu odmowy, skorzystał z uprawnienia art. 18 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych i złożył do GIODO wniosek o wydanie decyzji nakazującej administratorowi udostępnienie danych osobowych.
W dniu 6 maja 2003 r. Jan J. złożył skargę na tę decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego podnosząc, że nie uzyskał danych osobowych, o które występował.
W odpowiedzi minister wniósł o oddalenie skargi podnosząc argumenty zawarte w decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, że:
Na podstawie art. 80c ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym /Dz.U. nr 98 poz. 602 ze zm./ minister właściwy do spraw administracji publicznej, może udostępnić dane lub informacje zgromadzone w ewidencji innym podmiotom niż wymienione w ust. 1-3, w tym osobom fizycznym, osobom prawnym lub jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej, jeżeli wykażą swój uzasadniony interes.
W przedmiotowej sprawie decyzję w pierwszej instancji podjął Wojewoda M. Naczelny Sąd Administracyjny rozważał więc przede wszystkim kwestię jego właściwości w sprawie.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 31 marca 2000 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz ustawy o działalności ubezpieczeniowej /Dz.U. nr 43 poz. 483/ ewidencje pojazdów prowadzone przez wojewodę na podstawie przepisów art. 60 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. - Prawo o ruchu drogowym /Dz.U. 1992 nr 11 poz. 41 ze zm./ prowadzi się z zachowaniem przepisów o ochronie danych osobowych do dnia 31 grudnia 2003 r., z zastrzeżeniem ust. 2-5. Według ust. 4 od dnia wejścia w życie tej ustawy udostępnianie danych lub informacji z ewidencji, o których mowa w ust. 1, pobieranie opłat z tym związanych odbywa się na zasadach określonych dla centralnej ewidencji pojazdów w art. 80c, art. 80d ust. 1 i art. 80e ust. 1 ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.
Z przepisów tych wynika więc, że do dnia 31 grudnia 2003 r. prowadzone są dwa rodzaje ewidencji pojazdów; centralna i wojewódzkie. Te ostatnie prowadzą wojewodowie na zasadach określonych ustawą - Prawo o ruchu drogowym z zachowaniem przepisów o ochronie danych osobowych.
Jednocześnie przekazują oni sukcesywnie, na wniosek ministra właściwego do spraw administracji, dane zgromadzone w ewidencjach do centralnej ewidencji pojazdów.
Przepisy te nie określają wyraźnie jaki organ jest właściwy do decydowania o udostępnieniu danych osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym na ich wniosek do dnia 31 grudnia 2003 r. Nie jest bowiem jasne, czy słowo "na zasadach określonych dla centralnej ewidencji w art. 80c" odnosi się tylko do materialnych warunków udostępnienia tych danych, czy także do właściwości organu.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organem właściwym w sprawie jest wojewoda, który do dnia 31 grudnia 2003 r. prowadzi wojewódzką ewidencję pojazdów. Słowo "zasady" odnosi się więc - zdaniem Sądu -- do materialnych i procesowych warunków rozstrzygnięcia. Przemawia za tym zarówno wykładnia językowa słowa "zasady" jak i celowościowa. Dysponentem danych są bowiem wojewodowie.
Następnym zagadnieniem, jakie powstało w niniejszej sprawie była kwestia formy rozstrzygnięcia.
Przepisy art. 80c ust. 4 ustawy o ruchu drogowym wskazując na możliwość udostępnienia danych, nie określają takiej formy. Zwrot "dane można udostępnić" wskazuje jednak, że w przypadku udostępnienia mamy do czynienia z czynnością materialno-techniczną. Nie następuje ona w trybie zaświadczeniowym, wynikającym z art. 217 i n. ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego /Dz.U. 2000 nr 98 poz. 1071 ze zm./. Takiego potwierdzenia danych z ewidencji nie wymaga przepis prawa, nie zobowiązuje on bowiem organu do wydania zaświadczenia, a podstawą wniosku strony ubiegającej się o informację jest przepis szczególny, art. 80c ust. 4 ustawy - Prawo o ruchu drogowym.
Również żaden z przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych /Dz.U. 2002 nr 101 poz. 926/, a do udzielenia przedmiotowej informacji stosuje się zasady tej ustawy, nie upoważnia administratora danych do prowadzenia postępowania w trybie zaświadczeniowym.
O ile jednak udzielenie takiej informacji następuje w drodze czynności materialno-technicznej, o tyle odmowa jej udostępnienia powinna zapaść w formie decyzji administracyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał bowiem, że formą odmowy dokonania czynności materialno-technicznych jest decyzja - np. wyrok NSA z dnia 25 lutego 1983 r. II SA 2083/82 - ONSA 1983 Nr 1 poz. 14, czy wyrok z dnia 14 czerwca 1983 r. SAB/Wr 6/83. Stanowisko takie zajmował również Sąd Najwyższy - por. uchwała SN Izba Cywilna i Administracyjna z dnia 5 lutego 1988 r. III AZP 1/88 - OSPiKA 1989 z. 3 poz. 59 w szczególności str. 134-135.
W przedmiotowej sprawie nie zachodziła konieczność podejmowania takiej decyzji przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych. Na mocy przepisów szczególnych art. 80c ust. 4 - Prawo o ruchu drogowym, udostępnienie danych zostało powierzone bowiem administratorowi danych. Przy takim udostępnieniu miał się on jedynie kierować zasadami ochrony danych osobowych.
W rozpatrywanej sprawie Wojewoda M. odmawiając udostępnienia danych, orzekł w formie decyzji administracyjnej, zgodnie z powołanymi wyżej zasadami. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, uchylając tę decyzję i umarzając postępowanie w pierwszej instancji, rażąco naruszył prawo. Nie istniały bowiem podstawy do wydania tego typu rozstrzygnięcia. Sprawa była przedmiotowa i w przypadku odmowy wymagała formy decyzji.
Stąd Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 2 i ust. 3, art. 53 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ w związku z art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa i art. 138 par. 1 pkt 2 Kpa, jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy o NSA.