Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 19 września 2001 r., II SA 172/01

Sprawa

sprawy ze skargi Redakcji Prasowej "S." we W. na odmowę udzielenia informacji prasowej przez Przewodniczącego Komisji Dyscyplinarnej przy Radzie Głównej Szkolnictwa Wyższego w W. - zobowiązuje Przewodniczącego Komisji Dyscyplinarnej przy Radzie Głównej Szkolnictwa Wyższego w W. do udzielenia - w terminie 14 dni - odpowiedzi na wystąpienie Redakcji Prasowej "S." we W. z dnia 2 listopada 2000 r. (...); (...)

Teza

Rada Główna Szkolnictwa Wyższego i funkcjonująca przy niej komisja dyscyplinarna łącznie z jej przewodniczącym, należą do struktury administracji szkolnictwa wyższego. Tryb obsadzania stanowisk i powierzania określonych funkcji w administracji publicznej nie wpływa na ich istotę i miejsce w określonej strukturze organizacyjnej, bądź funkcjonalnej.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny,

Uzasadnienie

Redakcja Prasowa "S." we W. zwróciła się do Przewodniczącego Komisji Dyscyplinarnej przy Radzie Głównej Szkolnictwa Wyższego w W. o udzielenie informacji poprzez wyszczególnienie jego przyjazdów z W. do W. z racji pełnienia tej funkcji i "kosztów poszczególnych przejazdów /oraz powrotów/ a jeśli odbywały się koleją, to podanie rodzaju pociągu /express, pospieszny, osobowy/, ceny biletu i klasy przejazdu" oraz udostępnienie do wglądu rachunków tych kosztów. Wobec bezczynności adresata wystąpienia, redakcja w skardze do NSA wniosła o zobowiązanie go do udzielenia żądanych informacji. W odpowiedzi na skargę przewodniczący komisji dyscyplinarnej podniósł, że nie jest on podmiotem określonym w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe /Dz.U. nr 5 poz. 24 ze zm./, ani funkcjonariuszem publicznym, ponieważ komisja dyscyplinarna pochodzi z wyboru dokonywanego przez Radę Główną Szkolnictwa Wyższego - która również pochodzi z wyboru i też nie jest organem państwowym - do rozpoznawania spraw dyscyplinarnych korporacji nauczycieli akademickich.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Art. 4 ust. 1 wymienionej ustawy stanowi: "Organy państwowe, przedsiębiorstwa państwowe i inne państwowe jednostki organizacyjne, a w zakresie działalności społeczno-gospodarczej również organizacje spółdzielcze i osoby prowadzące działalność gospodarczą na własny rachunek są obowiązani do udzielania prasie informacji o swojej działalności". W świetle jego ust. 2-4 wyjątkiem od tej reguły jest odmowa dokonania ze względu na ochronę tajemnicy państwowej i służbowej oraz innej tajemnicy chronionej ustawą, na żądanie redaktora naczelnego pisemną odmowę udzielenia informacji doręcza się redakcji w terminie trzech dni ze wskazaniem jej powodów, a odmowę lub niezachowanie określonych wymogów można zaskarżyć do NSA w terminie miesiąca.

Przy określaniu kręgu podmiotów obowiązanych do udzielenia prasie informacji i zakresu jej uprawnień, należy kierować się unormowaniami zawartymi w art. 7-8, art. 10, art. 14, art. 54 i art. 61 Konstytucji RP. Definiują one pojęcie organów władzy publicznej szeroko, obejmując nim władzę ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą. Zapewnienia wolności prasy i jej rola jako środka społecznego przekazu uprawniają do uzyskiwania informacji o działalności tak pojmowanych organów władzy i podmiotów wykonujących zadania władzy publicznej. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje także dostęp do dokumentów takich organów. Gwarancje wolności prasy powiązane są ściśle z zasadą jawności życia publicznego realizowaną w związku z prawem obywatela do informacji o działalności organów władzy publicznej w funkcjonalnym rozumieniu. Do nich nawiązuje również art. 1 Prawa prasowego stanowiący, że prasa - zgodnie z Konstytucją - korzysta z wolności wypowiedzi i urzeczywistnia prawo obywateli do ich rzetelnego informowania, jawności życia publicznego oraz kontroli i krytyki społecznej.

Ustawa z 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym /Dz.U. nr 65 poz. 385 ze zm./ kształtuje ustrój tego szkolnictwa i uczelni będących częścią systemu nauki i edukacji narodowej. W jego ramach Rada Główna Szkolnictwa Wyższego jest wybieralnym organem przedstawicielskim i współdziała z Ministrem Edukacji Narodowej i innymi organami państwowymi przy wykonywaniu zadań w zakresie szkolnictwa wyższego i nauki, korzystając z zapewnionej przez ministra obsługi i środków finansowych /art. 35/. Na kształt tego współdziałania składają się jej rozległe uprawnienia o charakterze stanowiącym i opiniodawczym /art. 41 i art. 43/. Rada wybiera także komisję dyscyplinarną orzekającą jako organ odwoławczy w drugiej instancji.

Z ukazanych przepisów jednoznacznie wynika, ze Rada Główna Szkolnictwa Wyższego i funkcjonującą przy niej komisja dyscyplinarna łącznie z jej przewodniczącym, należą do struktury administracji szkolnictwa wyższego. Tryb obsadzania stanowisk i powierzania określonych funkcji w administracji publicznej nie wpływa na ich istotę i miejsce w określonej strukturze organizacyjnej, bądź. funkcjonalnej. Sformułowany w odpowiedzi na skargę pogląd, że wybieralne organy nie mogą być traktowane jako organy państwowe, nie jest trafiły. W rezultacie przewodniczący komisji dyscyplinarnej obowiązany jest udzielić skarżącej redakcji informacji łączącej się wyłącznie z kosztami jego dojazdów z W. do W., a nie z zagwarantowaną ustawowo niezawisłością komisji w zakresie orzecznictwa dyscyplinarnego.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 26 oraz art. 55 ust. 1 ustawy o NSA orzekł jak w sentencji.