Uzasadnienie
Przedsiębiorstwo zagraniczne pod nazwą "Zakład Produkcji Artykułów Chemicznych i Regeneracji Urządzeń Elektrotechnicznych i Elektrycznych "G" w J. wystąpiło w dniu 12 stycznia 1983 r. do Urzędu Wojewódzkiego w poznaniu o wyrażenie zgody na utworzenie oddziału przedsiębiorstwa w miejscowości S. /gmina S., woj. konińskie/, który to oddział miałby podjąć produkcję nawozów ogrodniczych w ilości 60 tys. ton w skali rocznej. W związku z tym Urząd Wojewódzki w Poznaniu wystąpił w dniu 21 marca 1983 r. do Wojewody Konińskiego o zajęcie w tej sprawie stanowiska w trybie art. 106 Kpa, ponieważ oddział filialny działałby na terenie tamtejszego województwa. Skarżące przedsiębiorstwo zawarło w dniu 3 marca 1983 r. z Naczelnikiem Gminy w S. umowę dzierżawy zabudowanej nieruchomości z zapasów Państwowego Funduszu Ziemi we wsi S., na której to nieruchomości miała być podjęta produkcja. Podjęto również starania o utworzenie spółki, w której jednostki gospodarki uspołecznionej miałyby 55 procent udziału, i która prowadziłaby produkcję i sprzedaż wytwarzanych nawozów. Zamierzona produkcja nawozów uzyskała pozytywną opinię Instytutu Warzywnictwa w S. Wojewoda Koniński w piśmie z dnia 2 maja 1983 r., skierowanym do Wojewody Poznańskiego, stwierdził, że "nie widzi możliwości i celowości uruchomienia produkcji nawozów sztucznych przez przedsiębiorstwo polonijno-zagraniczne "G" w proponowanym obiekcie". Stanowisko to nie zawierało uzasadnienia, ani nie zostało doręczone stronie.
Wojewoda Poznański decyzją z dnia 23 maja 1983 r. nr DW.II-7652/20/82 odmówił wyrażenia zgody na rozszerzenie działalności przedsiębiorstwa przez utworzenie oddziału filialnego, uzasadniając to stanowiskiem Wojewody Konińskiego, które było wymagane zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o zasadach prowadzenia na terytorium Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej działalności gospodarczej w zakresie drobnej wytwórczości przez zagraniczne osoby prawne i fizyczne /Dz.U. nr 19 poz. 146/.
Strona skarżąca wniosła od tej decyzji odwołanie w dniu 13 czerwca 1983 r. do Ministra Handlu Wewnętrznego i Usług, wskazując m.in. na zasadność podjęcia produkcji nawozów mineralno-wapniowo-ogrodniczych według technologii opracowanej przez Instytut Warzywnictwa w S. i Politechnikę Łódzką przy wykorzystaniu surowców odpadowych miejscowych z dodatkiem odpowiednich komponentów. Obiekt, w którym miała być prowadzona produkcja, został wskazany przez Wojewodę Konińskiego w ofercie obiektów przeznaczonych do zagospodarowania, zamieszczonej w wydawnictwie "Inter-polcom" 1982, nr IV, str. 10.
Minister Handlu Wewnętrznego i Usług decyzją z dnia 17 sierpnia 1983 r. nr BPR.III-056-Pch-77/83 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Jako podstawę materialnoprawną decyzji powołał art. 6 pkt 4 w związku z art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 8 czerwca 1972 r. o wykonywaniu i organizacji rzemiosła /Dz.U. 1983 nr 7 poz. 40/, przy czym w uzasadnieniu ograniczył się do stwierdzenia, że skoro Wojewoda Koniński "po przeanalizowaniu całokształtu sprawy" zaopiniował wniosek przedsiębiorstwa "G" negatywnie, to Wojewoda Poznański był uprawniony do wydania decyzji odmownej w sprawie utworzenia oddziału filialnego, "jeśli uzna, że podjęcie wnioskowanej działalności nie byłoby zgodne z ważnym interesem Państwa".
Przedsiębiorstwo "G" wniosło w dniu 14 września 1983 r. skargę na decyzję Ministra do Naczelnego Sądu Administracyjnego, polemizując z tezą, że podjęcie w ramach programu rządowego "Pr-1-kierunek 5" produkcji nawozów dla potrzeb rolnictwa, dopuszczonych do obrotu zezwoleniem Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 12 lipca 1983 r. nr PRS.naw.4068-2/83, byłoby niezgodne z "ważnym interesem Państwa".
Minister Handlu Wewnętrznego i Usług w piśmie procesowym z dnia 21 października 1983 r., przy którym przedstawił akta sprawy Sądowi, podtrzymał swoje stanowisko, stwierdzając, że względy "racjonalnego zagospodarowania tego obiektu stanowiły bezpośrednią przyczynę negatywnego zaopiniowania wniosku przez Wojewodę Konińskiego".
Na rozprawie w Sądzie w dniu 20 grudnia 1983 r. pełnomocnik strony skarżącej starał się wykazać korzyści, jakie wynikałyby dla gospodarki narodowej z podjęcia produkcji nawozów dla rolnictwa przy wykorzystaniu miejscowych surowców i odpadów oraz nie zagospodarowanych komponentów. Jego zdaniem przyjęcie, że udzielenie zezwolenia w tych warunkach godziłoby w ważny interes państwa, stanowi naruszenie art. 6 pkt 4 ustawy o wykonywaniu i organizacji rzemiosła. Pełnomocnik Ministra natomiast podniósł, że strona ubiegała się o uruchomienie produkcji w obiekcie przeznaczonym na cele hodowlane. Hodowla może być uznana w obecnych warunkach za zadanie ważniejsze, niż produkcja nawozów dla rolnictwa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Strona skarżąca zamierzała rozszerzyć działalność gospodarczą przez utworzenie oddziału filialnego na obszarze innego województwa. Zgodnie więc z art. 23 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o zasadach prowadzenia na terytorium Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej działalności gospodarczej w zakresie drobnej wytwórczości przez zagraniczne osoby prawne i fizyczne /Dz.U. nr 19 poz. 146/ Wojewoda Poznański mógł wydać decyzję w sprawie tylko w uzgodnieniu z organem właściwym miejscowo dla nowo uruchamianej filii, to jest z Wojewodą Konińskim. Występując do tego Wojewody, Urząd Wojewódzki w Poznaniu trafnie przypomniał, że zajęcie stanowiska powinno nastąpić w formie określonej w art. 106 Kpa. Przepis ten przewiduje m.in., że zajęcie stanowiska przez organ współdziałający w wydaniu decyzji następuje w drodze postanowienia, na które stronie służy zażalenie /art. 106 par. 5 Kpa/. Co do formy postanowienia, to na zasadzie art. 126 Kpa ma do niej zastosowanie m.in. art. 107 par. 3 Kpa. Pomimo tego przypomnienia, Wojewoda Koniński w piśmie z dnia 2 maja 1983 r. nie tylko w ogóle nie uzasadnił swego stanowiska, ale nie doręczył go również stronie, uniemożliwiając jej złożenie zażalenia. Wojewoda Poznański z kolei, nie zwracając uwagi na rażące uchybienie w sposobie załatwienia sprawy w tym stadium przez organ współdziałający, uznał się związanym stanowiskiem wyrażonym w tak wadliwej formie i wydał decyzję odmowną. Uchybień tych nie zakwestionował również Minister Handlu Wewnętrznego i Usług rozpoznając odwołanie. Zmieniając zaś podstawę materialnoprawną decyzji, przyjętą przez Wojewodę poznańskiego - art. 23 cytowanej ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. na art. 6 pkt 4 cytowanej ustawy z dnia 8 czerwca 1972 r., stwierdził, że Wojewoda Poznański był uprawniony do wydania decyzji odmownej "jeśli uzna, że podjęcie wnioskowanej działalności nie byłoby zgodne z ważnym interesem Państwa". W rzeczywistości akta sprawy nie wskazują, aby Wojewoda Poznański w ogóle rozważał kwestię w świetle art. 6 pkt 4 ustawy z 1972 r. o wykonywaniu i organizacji rzemiosła, nie powoływał nawet formalnie tej podstawy, gdyż poprzestał na stwierdzeniu braku przesłanki z art. 23 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r., to jest zgody Wojewody Konińskiego na otwarcie oddziału filialnego. Minister nie dał również własnej oceny stanu faktycznego sprawy pod względem prawnym, ograniczając się do imputowania poglądu organowi pierwszej instancji, którego ten ani nie wyraził, ani nie uzasadnił.
Nie wypowiadając się zatem co do merytorycznej strony zasadności skargi, Sąd stwierdza, że niezachowanie, w toku załatwienia sprawy, formy wiążącego współdziałania organów administracji państwowej, przewidzianej w art. 106 par. 5 oraz art. 107 par. 3 w związku z art. 126 Kpa oraz oparcie decyzji odwoławczej na przepisach prawa materialnego, których zastosowanie w sprawie nie było rozważane i uzasadniane, skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji na podstawie art. 207 par. 2 pkt 3 tego kodeksu.
O zwrocie kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej orzeczono zgodnie z art. 208 Kpa.