Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 9 listopada 1998 r. Minister Finansów na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach losowych i zakładach wzajemnych oraz art. 127 par. 3 w zw. z art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa, po rozpatrzeniu wniosku "T" SA z 28 września 1998 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Finansów z 8 września 1998 r. odmawiającą udzielenia zezwolenia na prowadzenie zakładów wzajemnych - bukmacherskich - postanowił utrzymać powyższa decyzję w mocy.
W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że 29 października 1997 r. do Ministerstwa Finansów wpłynął wniosek spółki "T" SA w sprawie wprowadzenia zapisu w dotychczasowym zezwoleniu, tj. w decyzji Ministra Finansów, umożliwiającym spółce prowadzenie zakładów bukmacherskich.
W odpowiedzi na pisma Departamentu Gier Losowych i Zakładów Wzajemnych w dniu 12 maja 1998 r. spółka "T" SA złożyła tylko część dokumentów, wymaganych zgodnie z ustawą o grach losowych i zakładach wzajemnych.
Wobec powyższego Minister Finansów decyzją z 8 września 1998 r. odmówił udzielenia zezwolenia spółce "T" SA na prowadzenie działalności w zakresie zakładów wzajemnych - bukmacherskich.
W dniu 28 września 1998 r. spółka wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, dołączając do wniosku zaświadczenia z Urzędu Skarbowego, Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz zaświadczenia o niekaralności osób fizycznych przedstawiających sobą co najmniej jedną setną wartości kapitału spółki oraz członków władz spółki.
Spółka nadal jednak nie przedłożyła takich dokumentów, jak:
- - informacje o sytuacji finansowej wspólników będących osobami prawnymi oraz pozostałych fundacji i stowarzyszeń /art. 32 ust. 1 pkt 3 ustawy/,
- - odpisy dokumentów wskazujących na prawo do władania budynkiem /lokalem/ lub umów zobowiązujących do oddania we władanie budynku /lokalu/, w którym urządzane będą zakłady /art. 32 ust. 1 pkt 5 ustawy/.
Ponadto Minister Finansów podkreślił, że załączony przez spółkę do przedmiotowego wniosku Regulamin Zakładu Wzajemnego nie jest w ocenie Ministra Finansów regulaminem zakładu wzajemnego, jakim jest bukmacherstwo.
Istotą zakładu bukmacherskiego, wynikającą z ustawy, jest odgadywanie zaistnienia różnych zdarzeń, których wynik zależy nie od przypadku, lecz od innych elementów niż przypadek, takich jak np. znajomość sytuacji politycznej, znajomość sportu itp. Niewątpliwie brak znajomości powyżej, jako przykładu wymienionych konkurencji nie pozbawia możliwości wzięcia udziału w zakładzie, jednakże wiedza na temat np. określonej dziedziny sportu stwarza większe prawdopodobieństwo prawidłowego wytypowania rezultatu. Zatem wynik w zakładach wzajemnych, czyli w totalizatorach i bukmacherstwie, nie jest rezultatem przypadku i to odróżnia zakłady wzajemne od gier losowych, w których wynik zależy wyłącznie od przypadku. Dlatego też ustawodawca dał temu wyraz już w samym tytule ustawy określającej warunki urządzania i prowadzenia działalności hazardowej, który brzmi: "ustawa o grach losowych i zakładach wzajemnych".
Kryterium takiego podziału stanowi sposób ustalania rezultatu: w grach losowych grający nie ma żadnego wpływu na ostateczny wynik, bowiem zależy on wyłącznie od przypadku i jest ustalany w drodze losowania, zaś w zakładach wzajemnych /totalizatory, bukmacherstwo/ wynik czy to współzawodnictwa, czy jakiegoś zdarzenia uzależniony jest od szeregu przyczyn, których znajomość wpływa na prawdopodobieństwo trafnego jego odgadnięcia.
Decyzję Ministra Finansów zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego spółka "T" SA z siedzibą w W., wnosząc o:
- - uchylenie decyzji Ministra Finansów z 9 listopada 1998 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 8 września 1998 r.,
- - zasądzenie od Ministra Finansów kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podniosła, że:
1/ ustawa o grach losowych i zakładach wzajemnych wymaga załączenia do wniosku dokumentów dotyczących miejsca urządzania zakładów, a nie miejsca ich przyjmowania. Dokumenty takie skarżący przedłożył.
2/ Nie można również uznać za zasadne stwierdzenie Ministra Finansów, że to po stronie skarżącego leży obowiązek wyegzekwowania żądanych przez ministra dokumentów.
Z uwagi na charakter tych dokumentów - zaświadczenia z urzędów skarbowych, dokumenty finansowe firm itp. - skarżący nie ma tytułu do "egzekwowania" ich dostarczenia. Może jedynie wystąpić do określonych podmiotów z prośba o ich dostarczenie, jednak w przypadku odmowy nie może stosować żadnych sankcji.
3/ Odnośnie zarzutów dotyczących charakteru regulaminu - skarżący wielokrotnie wyjaśniał, że przedłożony przez niego regulamin zakładów bukmacherskich wypełnia wszystkie przesłanki ustawowe dla tego typu zakładów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Odmowa udzielenia skarżącej Spółce Akcyjnej "T" z siedziba w W. zezwolenia na prowadzenie zakładów wzajemnych według regulaminu zakładu wzajemnego jest zgodna z prawem i nie narusza przepisów prawa materialnego ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach losowych i zakładach wzajemnych, a w szczególności art. 2 ust. 2 pkt 2, art. 13 ust. 1 i 3, art. 24 ust. 1 i art. 32 ust. 1 ustawy, a także przepisów postępowania administracyjnego w stopniu, w jakim mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy /art. 22 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./. Należałoby rozpocząć rozważania od istoty sprawy, a mianowicie czy przedstawiony przez wnioskodawcę ubiegającego się o zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie zakładów wzajemnych bukmacherskich zgodnie z załączonym regulaminem tego zakładu dotyczy w rzeczywistości zakładu wzajemnego w rozumieniu art. 2 ust. 2 cyt. wyżej ustawy o grach losowych i zakładach wzajemnych, czy też nie.
Zatem w pierwszej kolejności należy udzielić odpowiedzi, czy załączony regulamin obejmuje zakład wzajemny, czy grę losową /liczbową - art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy/. Organ rozstrzygający prawidłowo uznał, że zaproponowany przez spółkę "T" zakład wzajemny nie spełnia warunków zakładu wzajemnego w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy o grach losowych i zakładach wzajemnych, a jest grą losową - liczbową, do której zastosowanie maja przepisy art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o monopolu państwa na prowadzenie działalności w zakresie gier liczbowych i loterii pieniężnych.
Zgodnie bowiem z treścią przepisu art. 2 ust. 2 ustawy zakładami wzajemnymi są zakłady o wygrane pieniężne polegające na odgadywaniu:
1/ wyników sportowego współzawodnictwa ludzi i zwierząt, w których uczestnicy wpłacają stawki, a wysokość wygranej zależy od łącznej kwoty wpłaconych stawek - totalizatory, 2/ zaistnienia różnych zdarzeń, w których uczestnicy wpłacają stawki, a wysokość wygranych zależy od umówionego, pomiędzy przyjmującym zakład a wpłacającym stawkę, stosunku wpłaty do wygranej - bukmacherstwo.
Przedstawiony przez stronę skarżącą regulamin nie spełnia warunków totalizatora ani również zakładu bukmacherskiego, z tej prostej przyczyny, że udział w grze nie polega na odgadywaniu zaistnienia różnych zdarzeń, a na odgadywaniu zestawu liczb, które mają być wylosowane /par. 4 i par. 15 regulaminu/.
Wytypowanie liczb, których wylosowanie zależy od przypadku jest podstawowym elementem gry losowej - liczbowej /art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy/.
Skoro ustawodawca dokonał istotnego rozróżnienia pomiędzy grami losowymi i zakładami wzajemnymi regulując odmiennie w szeregu przepisach ustawy o grach losowych i zakładach wzajemnych obie te instytucje hazardu, to przy ocenie wniosków o udzielenie zezwolenia na prowadzenie określonej we wniosku działalności w zakresie gier lub zakładów wzajemnych organ rozstrzygający zobowiązany jest do wnikliwego zbadania, z jakim rodzajem gry lub zakładu ma do czynienia.
Należy podzielić rozumowanie Ministra Finansów, że istotą zakładu bukmacherskiego wynikającą z ustawy jest odgadywanie zaistnienia różnych zdarzeń, a wynik zakładu nie zależy od przypadku, i to odróżnia w sposób zasadniczy te instytucje. Wynik gry losowej ustalany jest w wyniku losowania, na który uczestnik gry nie ma żadnego wpływu, natomiast wynik zakładu wzajemnego bukmacherstwa zależy od zaistnienia zdarzenia, które uczestnik zakładu miał przewidzieć.
Według strony skarżącej różnica w tym przypadku między zakładem wzajemnym a grą losowa liczbową polegałaby na sposobie ustalania wysokości wygranych, natomiast sam sposób ustalania wyników gry liczbowej czy też zaproponowanego zakładu wzajemnego nie różniłby się /losowanie zestawu liczb/.
Dlatego też - zdaniem skarżącej spółki - przez określenie sposobu ustalania wysokości wygranych według zasad zakładu wzajemnego /art. 2 ust. 2 pkt 2 ustawy/, czyli poprzez wielokrotność w stosunku do stawki podstawowej zaproponowana przez nią działalność w regulaminie nosi cechy zakładu wzajemnego, a nie gry losowej.
Natomiast strona skarżąca pomija w swoim rozumowaniu bardzo istotną różnicę pomiędzy zakładem wzajemnym a grą losową w rozumieniu ustawy o grach losowych i zakładach wzajemnych, jaką jest sposób ustalania wyniku gry jakim jest losowanie /zależność od przypadku/ od wyniku zakładu bukmacherskiego, który zależy od zaistnienia zdarzenia.
Po stwierdzeniu, że strona skarżąca ubiega się o udzielenie jej zezwolenia na prowadzenie zakładu wzajemnego bukmacherskiego, a w rzeczywistości gry losowej-liczbowej, zbędne stały się rozważania odnośnie pozostałych zarzutów niespełnienia innych warunków do udzielenia zezwolenia podnoszonych w zaskarżonych decyzjach, a wynikających z przepisów ustawy - art. 32 ust. 1 /brak kompletu dokumentów do rozpoznania wniosku/.
Dlatego też odmowa udzielenia zezwolenia skarżącej spółce na prowadzenie działalności w zakresie zakładów wzajemnych - bukmacherskich była w pełni uzasadniona, a zatem brak było podstaw do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonych decyzji.