Uzasadnienie
Prezes Państwowego Arbitrażu Gospodarczego decyzją z dnia 27 czerwca 1985 r. nr KS-21/I/57/85 odwołał Stanisława P. ze stanowiska wiceprezesa Okręgowej Komisji Arbitrażowej K., wskazując jako podstawę prawną art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 23 października 1975 r. o Państwowym Arbitrażu Gospodarczym /Dz.U. nr 34 poz. 183/.
Powyższą decyzję Stanisław P. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o stwierdzenie jej nieważności. Skarżący zarzucił rażące naruszenie prawa przy wydawaniu decyzji, w szczególności art. 18 ustawy o Państwowym Arbitrażu Gospodarczym. Naruszenie to, zdaniem skarżącego, polega na braku przesłanek wymienionych w tym przepisie odnoszących się do jego osoby, których wystąpienie umożliwia rozwiązanie stosunku pracy. Stwierdził przy tym, że odwołanie ze stanowiska wiceprezesa Okręgowej Komisji Arbitrażowej należy traktować jako równoznaczne z rozwiązaniem stosunku pracy, co wynika "posiłkowo" z zasady wyrażonej w art. 70 par. 2 kodeksu pracy oraz z unormowania zawartego w cytowanej ustawie o Państwowym Arbitrażu Gospodarczym, w której nie przewidziano możliwości odwołania pracownika z wyższego stanowiska z jednoczesnym pozostawieniem go na niższym, gorzej płatnym stanowisku. Ponadto skarżący uznał zaskarżoną decyzję za krzywdzącą go i naruszającą "zasady humanizmu socjalistycznego" ze względu na nieuwzględnienie takich okoliczności dotyczących jego osoby, jak" wieloletni staż pracy /w tym 30 lat w OKA/, wiek przedemerytalny /62 lata/, pozytywną ocenę jego dotychczasowej działalności zawodowej i społecznej oraz działalność w ruchu oporu w okresie II wojny światowej. W skardze podniesiony został także zarzut naruszenia przepisów postępowania administracyjnego przy wydawaniu powyższej decyzji, a w szczególności art. 107 par. 1 i 3 Kpa. Decyzja bowiem nie powołuje podstawy prawnej rozstrzygnięcia poza art. 10 ust. 2 ustawy o Państwowym Arbitrażu Gospodarczym, stanowiącym normę kompetencyjną, jak również nie zawiera żadnego uzasadnienia faktycznego i prawnego. Skarżący wreszcie wyraził pogląd, że za słusznością jego stanowiska w skardze przemawiają między innymi motywy wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 1981 r. II SA 590/81 /OSPiKA 1982 z. 12 poz. 207/ w związku z uchwałą Sądu Najwyższego - Połączonych Izb: Izby Cywilnej i Administracyjnej oraz Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 1 marca 1983 r. III AZP 11/82 /OSPiKA 1984 z. 1 poz. 1/.
Prezes Głównego Arbitrażu Gospodarczego w odpowiedzi na skargę podniósł, że decyzja z dnia 27 czerwca 1985 r. dotyczyła wyłącznie odwołania skarżącego ze stanowiska wiceprezesa Okręgowej Komisji Arbitrażowej w K. na podstawie art. 10 ustawy o Państwowym Arbitrażu Gospodarczym. Skarżący w dniu 1 lipca 1955 r. został mianowany na stanowisko arbitra i stosunek pracy nawiązany na podstawie mianowania trwa nadal, jego rozwiązanie zaś może nastąpić w razie wystąpienia okoliczności, o których mowa w art. 18 tej ustawy. Ograniczeń wynikających z powołanego przepisu nie stosuje się do odwołania ze stanowiska wiceprezesa, które jest stanowiskiem z powołania. Zdaniem Prezesa Państwowego Arbitrażu Gospodarczego, właściwości Naczelnego Sądu Administracyjnego do rozpatrzenia skargi w przedmiocie odwołania Stanisława P. ze stanowiska wiceprezesa Okręgowej Komisji Arbitrażowej nie można wyprowadzać z przepisów powołanej ustawy o Państwowym Arbitrażu Gospodarczym i dlatego w konkluzji wniósł on o odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Bezsporne jest, że skarżący w dniu 1 kwietnia 1955 r. został mianowany na stanowisko radcy prezesa do spraw orzecznictwa, a następnie - w wyniku reorganizacji - na stanowisko arbitra okręgowego w Okręgowej Komisji Arbitrażowej w K. Z dniem. 15 marca 1973 r. został powołany na stanowisko wiceprezesa tej Komisji. Wejście w życie obecnie obowiązującej ustawy w dniu 23 października 1975 r. o Państwowym Arbitrażu Gospodarczym /Dz.U. nr 34 poz. 183 ze zm./ spowodowało, że skarżący, będący arbitrem okręgowym, zgodnie z art. 54 tej ustawy stał się arbitrem okręgowej komisji arbitrażowej, jako że wcześniejsze powierzenie mu funkcji wiceprezesa Komisji nie spowodowało rozwiązania stosunku pracy wynikającego z aktu mianowania.
Skoro Prezes Państwowego Arbitrażu Gospodarczego, powołując się na upoważnienie zawarte w art. 10 ust. 2 cytowanej ustawy, odwołał skarżącego w dniu 27 czerwca 1985 r. ze stanowiska wiceprezesa Okręgowej Komisji Arbitrażowej w K., nie podejmując równocześnie decyzji w przedmiocie rozwiązania stosunku pracy nawiązanego na podstawie mianowania, stosunek ten trwał nadal po dniu wydania decyzji odwołującej z funkcji kierowniczej. Fakt ten potwierdzony został w piśmie dyrektora Biura Kadr i Szkolenia w Głównej Komisji Arbitrażowej z dnia 29 lipca 1985 r. znak KS-21/I/89/85, które zawierało ponadto potwierdzenie zgłoszonej wcześniej ustnej propozycji przeniesienia Stanisława P. na stanowisko arbitra Głównej Komisji Arbitrażowej.
W świetle powyższych ustaleń nie można podzielić przedstawionego w skardze poglądu, jakoby odwołanie ze stanowiska wiceprezesa okręgowej komisji arbitrażowej było równoznaczne z rozwiązaniem stosunku pracy nawiązanego na podstawie mianowania. Posłużenie się przez skarżącego "posiłkowo" przepisem art. 70 par. 2 kodeksu pracy, stwierdzającym, że odwołanie jest równoznaczne z wypowiedzeniem umowy o pracę - nie jest uzasadnione, jako że powołany przepis dotyczy stosunków pracy nawiązywanych i rozwiązywanych według zasad określonych w kodeksie pracy, a konkretnej - skutków aktu odwołania ze stanowiska w zakresie umowy o pracę. Nawiązanie i rozwiązanie stosunku pracy na podstawie mianowania, przewidziane w powołanej już ustawie z dnia 23 października 1975 r., jako lex specialis wyłącza w tym zakresie stosowanie przepisów kodeksu pracy.
W przedstawionym stanie faktycznym i prawnym zaskarżona decyzja Prezesa Państwowego Arbitrażu Gospodarczego dotyczy wyłącznie odwołania skarżącego ze stanowiska wiceprezesa Okręgowej Komisji Arbitrażowej w K. Decyzja w tym przedmiocie nie może być zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Stanowisko takie zajmował już Sąd w swoim dotychczasowym orzecznictwie, na przykład w postanowieniu z dnia 21 października 1981 r., II SA 670/81 /OSPiKA 1981 z. 2 poz. 102/ w którym stwierdził, że akt administracyjny odwołujący pracownika ze stanowiska, na jakim został on zatrudniony na podstawie powołania, nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, w związku z czym nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego.
Wskazać przy tym należy na aktualność zasady obowiązującej na gruncie prawa pracy, że powołanie i odwołanie pracownika należy do sfery swobodnej decyzji właściwego organu i nie podlega kontroli organów rozstrzygających spory pracownicze /art. 69 kodeksu pracy/. Także ustawa z dnia 23 października 1975 r. o Państwowym Arbitrażu Gospodarczym, jako ustawa szczególna w stosunku do kodeksu pracy, nie wprowadziła możliwości sądowej kontroli decyzji odwołującej ze stanowiska pracowników powołanych do pełnienia funkcji kierowniczych.
Skoro w świetle dotychczasowych rozważań skargę Stanisława P. należy uznać za niedopuszczalną, co powoduje brak możliwości kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, zbędne jest ustosunkowanie się przez Sąd do pozostałych zarzutów skargi, a dotyczących zwłaszcza naruszenia przepisów postępowania administracyjnego.
W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 par. 6 w zw. z art. 204 par. 1 Kpa skargę odrzucił.