Uzasadnienie
Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia 3 września 1999 r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 18 maja 1999 r. zobowiązującą ppor. Cezarego S. do zwrotu zwaloryzowanej równowartości kosztów wyżywienia i umundurowania otrzymanych przez niego w czasie szkolenia w Centralnym Ośrodku Szkolenia Służby Więziennej w K. w okresie od 7 lutego do 24 lutego 1996 r. W uzasadnieniu podał, że zobowiązanie do zwrotu tych kosztów wynikało z faktu zwolnienia Cezarego S. ze służby w Służbie Więziennej na jego wniosek, przed upływem 5 lat od odbycia tego przeszkolenia.
Przyczyna tego zwolnienia - nabycie uprawnień do zaopatrzenia emerytalnego nie ma w świetle obowiązujących przepisów prawnych żadnego znaczenia dla obowiązku zwrotu kosztów przeszkolenia. Przepisy prawne przewidują możliwość zwolnienia funkcjonariusza w całości lub w części z obowiązku zwrotu kosztów, ze względu na jego trudną sytuację życiową, rodzinną lub materialną. Skarżący nie złożył jednakże takiego wniosku i nie uprawdopodobnił okoliczności uzasadniających zwolnienie go od tego obowiązku. Organ prowadzący postępowanie w tej sprawie wezwał skarżącego postanowieniem z dnia 14 lipca 1999 r. do przedłożenia stosownych dowodów wskazujących na jego sytuację życiową, rodzinną i materialną. Cezary S. nie przedstawił jednak takich dowodów.
Zdaniem Ministra Sprawiedliwości nie ma znaczenia, że przepisy prawne zobowiązujące do zwrotu kosztów szkolenia zostały wprowadzone w życie po odbyciu szkolenia.
Cezary S. zaskarżył ostateczną decyzję Ministra Sprawiedliwości do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Podał, że pełnił służbę w Służbie Więziennej od 1 lutego 1996 r. do 28 maja 1999 r., kiedy to został zwolniony na własną prośbę, w związku z uzyskaniem uprawnień do wcześniejszej emerytury. Został zobowiązany do zwrotu kosztów związanych z przeszkoleniem mimo, że nadal jest oficerem Służby Więziennej w stanie spoczynku. Uważa, że przepisy prawne nie dają podstawy do obciążania obowiązkiem zwrotu tego rodzaju kosztów osoby, która przechodzi w stan spoczynku.
W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, że obowiązek zwrotu kosztów związanych z przeszkoleniem wynika z art. 65 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej. Skarżący nie ubiegał się o zwolnienie od tych kosztów, chociaż przepisy prawne taką możliwość przewidują.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zaskarżoną decyzją Minister Sprawiedliwości zobowiązał Cezarego S. do zwrotu kosztów wyżywienia i umundurowania związanych ze szkoleniem odbytym przez niego w miesiącu lutym 1996 r. Uczynił to na podstawie przepisu art. 65 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej /Dz.U. nr 61 poz. 283 ze zm./, która weszła w życie 1 września 1996 r. Stanowi on, że funkcjonariusz zwolniony ze służby m.in. na skutek jego pisemnego zgłoszenia wystąpienia ze służby przed upływem 5 lat od odbycia szkolenia, jest zobowiązany zwrócić zwaloryzowaną kwotę stanowiącą równowartość kosztów wyżywienia i umundurowania otrzymanych w czasie nauki.
Stan faktyczny, objęty dyspozycją tego przepisu obejmuje dwa zdarzenia:
odbycie szkolenia finansowanego przez organy Służby Więziennej i zwolnienie ze służby, w sposób określony ustawą, przed upływem pięciu lat od tego szkolenia. W rozpatrywanej sprawie jedno z tych zdarzeń miało miejsce pod rządami obowiązującej ustawy o Służbie Więziennej, nakładającej na funkcjonariusza omawiany obowiązek. Drugie zaś /odbycie szkolenia/ zaistniało wcześniej, wtedy gdy obowiązujące prawo takiego obowiązku zwrotu kosztów nie przewidywało. Pozwala to - Zdaniem Sądu - stwierdzić, że zaskarżona decyzja narusza zasadę nie działania prawa wstecz /lex retro non agit/, powszechnie akceptowaną w naszym porządku prawnym i wyprowadzaną z konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego /art. 2 Konstytucji RP/. Odnosi bowiem przepis art. 65 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej do stanu rzeczy, który powstał przed ustanowieniem tego aktu.
Trzeba podkreślić, iż przesłanką powstania po stronie funkcjonariusza obowiązku zwrotu kosztów, o których mowa w art. 65 ust. 1 ustawy jest stan faktyczny obejmujący łącznie odbycie szkolenia i zwolnienie ze służby przed upływem pięciu lat od tego zdarzenia. Nie można zatem rozdzielać tych zdarzeń występujących w różnym czasie i kierować się wyłącznie faktem niedopełnienia wymagania "odpracowania" pięciu lat od chwili odbycia szkolenia.
Mając to wszystka na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę za uzasadnioną i na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA orzekł, jak w sentencji.