Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 18 października 1995 r., II SA 2102/95

Teza

Niestawiennictwo w wyznaczonym dniu w Rejonowym Urzędzie Pracy z przyczyn od bezrobotnego niezależnych i niemożność powiadomienia o tym Rejonowego Urzędu Pracy w terminie 14 dni nie może pozbawić go statusu bezrobotnego.

Uzasadnienie

Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy decyzją z dnia 19 czerwca 1995 r. na podstawie art. 13 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 1995 nr 1 poz. 1/ oraz art. 104 i art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa po rozpatrzeniu odwołania Pana Bogdana K. od decyzji wydanej z upoważnienia Kierownika Działu Pośrednictwa i Poradnictwa z dnia 13 maja 1995 r. (...) orzekającej utratę statusu osoby bezrobotnej z dniem 13 maja 1995 r. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, co następuje:

Od 27 maja 1994 r. Pan K pozostawał zarejestrowany w Rejonowym Urzędzie Pracy w S. jako bezrobotny, bez prawa do zasiłku. Jako że i żona wyżej wymienionego jest zarejestrowana jako bezrobotna i oboje zachowali warunki określone w ustawie do przyznania zasiłku dla jedynego żywiciela rodziny - Pani K. pobierała oprócz zasiłków rodzinnych na sześcioro dzieci również zasiłek dla bezrobotnych. Kolejną wizytę w urzędzie pracy celem potwierdzenia gotowości do podjęcia pracy Pan K. miał wyznaczoną na 7 kwietnia 1995 r. Jako że nie zgłosił się w terminie 14 dni od daty niestawiennictwa i nie usprawiedliwił swojej nieobecności, RUP w S. wydał decyzję orzekającą utratę statusu bezrobotnego z dniem 13 maja 1995 r.

Od tej decyzji Pan K. złożył odwołanie do dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w S. Swoją nieobecność tłumaczył złym samopoczuciem żony po niedawno przebytym porodzie i koniecznością sprawowania opieki nad małymi dziećmi.

Organ II instancji po zapoznaniu się z aktami sprawy stwierdził, co następuje: ostatni poród żony miał miejsce 18 marca 1995 r. /według zaświadczenia lekarskiego/. Pan K. w urzędzie pracy miał zgłosić się 7 kwietnia 1995 r., a więc 3 tygodnie po porodzie żony. Nie zgłosił się w wyznaczony dzień, jak również i później celem usprawiedliwienia swojej nieobecności. Zgłaszanie się w wyznaczonych terminach, jak również na każde wezwanie urzędu pracy jest jednym z nielicznych obowiązków bezrobotnego, które obowiązany jest wypełnić.

Dlatego też organ II instancji nie znalazł podstaw do uchylenia decyzji I instancji i orzekł jak w sentencji.

Na powyższe decyzje wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Bogdan K., wnosząc o ich uchylenie.

Skarżący podnosi w szczególności, że mają z żoną sześcioro dzieci. Żona po ostatnim porodzie 18 marca 1995 r. po wyjściu ze szpitala bardzo źle się czuła i skarżący musiał zapewnić opiekę nie tylko jej, ale także sześciorgu dzieciom w wieku 2 tygodnie, 2 lata, 5 lat, 6 lat, 9 lat i 11 lat. Wobec zabrania żonie zasiłku ta 8-osobowa rodzina pozostała bez środków do życia.

W odpowiedzi na skargę podtrzymano argumentację zawartą w zaskarżonych decyzjach.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 13 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 1995 nr 1 poz. 1/ kierownik rejonowego urzędu pracy pozbawia statusu bezrobotnego osobę, która nie stawiła się w rejonom urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomiła o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa. Pozbawienie statusu bezrobotnego następuje po upływie 14 dni od wyznaczonego terminu stawienia się w rejonom urzędzie pracy.

Ustawodawca trafnie, w sposób racjonalny rozwiązał takie sytuacje, w których minimalny, dyscyplinujący bezrobotnych obowiązek zgłaszania się do właściwego urzędu pracy w wyznaczonych terminach w celu potwierdzenia swej gotowości do podjęcia pracy i uzyskania informacji o możliwościach zatrudnienia i szkolenia /pociągający jednak za sobą daleko idące konsekwencje w przypadku jego niewykonania/ - nie może być z uzasadnionych przyczyn wykonany /np. choroba, wypadek, wydarzenie losowe itp./.

Przyjęte w ustawie rozwiązanie /art. 13 ust. 3 pkt 5/ stwarza bezrobotnym możliwość powiadamiania urzędu pracy o uzasadnionej przyczynie takiego niestawiennictwa. Więcej! Nie pozwala na pozbawienie statusu bezrobotnego osoby przed upływem 14 dni od dnia niestawiennictwa. Jest to stosowny okres na przekazanie np. korespondencji o przyczynie niestawiennictwa, zaświadczenia lekarskiego itp.

Ustawodawca przyjmuje z reguły określone rozwiązanie prawne dla sytuacji typowych, gdyż nie jest możliwe określenie wszystkich sytuacji nietypowych, skrajnych, czy wręcz ekstremalnych.

Sam skarżący przyznaje, że nie powiadomił rejonowego urzędu pracy w terminie 14 dni o przyczynach swego niestawiennictwa.

W tej sytuacji organy zatrudnienia uznały, że istnieją przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 13 ust. 3 pkt 5 cytowanej ustawy.

Uszło jednak uwadze organów obu instancji, a w szczególności uwadze organu odwoławczego, że zaistniała w sprawie niniejszej sytuacja jest nietypowa, wręcz skrajna. Skarżący od początku już w odwołaniu wcześniej przedstawił swą bardzo trudną sytuację faktyczną i przyczyny, dla których nie był w stanie nawet wywiązać się z obowiązku powiadomienia w terminie 14 dni rejonowego urzędu pracy /złe samopoczucie i choroba żony po ostatnim porodzie, konieczność zaopiekowania się żoną i 6-giem dzieci w wieku od 2 tygodni do 11 lat/.

Prawo nie może obracać się przeciw prawu, a konkretny przepis ustawy dyscyplinujący bezrobotnych, nie może - przez nieprawidłowe zastosowanie - wbrew oczywistym intencjom ustawodawcy, godzić w podstawowe prawa bezrobotnego.

Jeżeli więc już z faktów przytoczonych przez skarżącego w odwołaniu wynikało, że zaistniała nietypowa, przerastająca go sytuacja, w której nie był w stanie - przytłoczony nadmiarem obowiązków i kłopotów rodzinnych - nawet powiadomić RUP o przyczynach niestawiennictwa. Tak więc obowiązkiem organu odwoławczego - mającego także uprawnienia reformatoryjne - było dokonanie oceny tej nietypowej sytuacji opisanej w odwołaniu, mogącej prowadzić do konkluzji, że skarżący istotnie nie stawił się do RUP z przyczyn uzasadnionych i nie był w istocie w stanie nawet powiadomić w terminie 14 dni RUP o przyczynach niestawiennictwa.

Sytuacja w sprawie niniejszej jest wyjątkowa i nietypowa, i winna być uwzględniona przy wykładni systemowej całej ustawy, która bezrobotnym i ich rodzinom zapewnia - na okres przejściowy - minimalne środki egzystencji. Żaden zaś przepis ustawy nie daje podstawy do przypisania daleko idących ujemnych skutków prawnych bezrobotnemu, który z przyczyn od niego niezależnych nie stawił się w wyznaczonym terminie.

W celu przyspieszenia postępowania uchylono jedynie decyzję organu II instancji. Tak więc sprawa powraca na etap postępowania odwoławczego, przy związaniu organu z wyżej przedstawioną oceną prawną.

Z tych względów i po myśli art. 207 par. 2 pkt 1 i 3 Kpa - orzeczono jak w sentencji.