Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 14 lutego 1986 r., II SA 2245/85

Teza

Organy administracji państwowej mogą umorzyć w całości lub w części wymierzoną stałą opłatę roczną z tytułu nabycia gruntów rolnych bądź leśnych z przeznaczeniem na inne cele w razie wystąpienia przesłanek wymienionych w par. 3 ust. 1 lub 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 września 1982 r. w sprawie zasad umarzania i udzielania ulg w spłacaniu należności państwowych /Dz.U. nr 30 poz. 211 ze zm./.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę Stanisława H. na decyzję dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 27 sierpnia 1985 r. w przedmiocie ustalenia stałej opłaty rocznej z tytułu nabycia gruntów leśnych przeznaczonych pod budownictwo letniskowe.

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 13 czerwca 1985 r. Naczelnik Gminy L. zobowiązał Stanisława H. do ponoszenia przez 17 lat stałej opłaty rocznej w wysokości 10.200 zł z tytułu nabycia w dniu 12 kwietnia 1979 r. od Skarbu Państwa gruntów leśnych o powierzchni 0,17 ha przeznaczonych pod budownictwo letniskowe. Po skompensowaniu ceny nabycia tych gruntów nie została ustalona jednorazowa należność, natomiast przy wymierzaniu stałej opłaty rocznej uwzględniono przedawnienie tego zobowiązania za 3 lata /art. 118 Kc/. W uzasadnieniu decyzji Naczelnik powołał się na art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz rekultywacji gruntów /Dz.U. nr 27 poz. 249 ze zm./ i uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 23 grudnia 1982 r. /III AZP 8/82/, dotyczącą cywilnoprawnego charakteru obowiązków wynikających z tego przepisu ustawy i terminów ich przedawnienia ustalonych w art. 118 Kc.

W odwołaniu od tej decyzji Stanisław H. wniósł o obniżenie wysokości stałej opłaty rocznej, aby mógł korzystać z działki letniskowej dla uzyskania poprawy zdrowia utraconego wskutek przetrzymywania w trzech niemieckich obozach koncentracyjnych od kwietnia 1941 r. do maja 1945 r. za działalność w ruchu oporu. Podkreślił że za doznane cierpienia /przeprowadzano na nim tak zwane eksperymenty medyczne/ wypłacono mu odszkodowanie, które wykorzystał na nabycie i zagospodarowanie działki letniskowej, natomiast za postawę w czasie okupacji hitlerowskiej oraz za pracę zawodową i społeczną polskie uwadze przyznały mu kilka wysokich odznaczeń państwowych.

Decyzją z dnia 27 sierpnia 1985 nr G.4.2.4415/645/28/85 Dyrektor Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy utrzymał w mocy decyzję Naczelnika, posługując się podobną argumentacją prawną co do sposobu obliczania stałej opłaty rocznej, a poza tym stwierdził brak podstaw prawnych do zwolnienia Stanisława H. z obowiązku uiszczenia tej opłaty w świetle przepisów omawianej ustawy, jak również ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych /Dz.U. nr 11 poz. 79/.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Stanisław H. nawiązał do okoliczności podniesionych w odwołaniu. Jego zdaniem, decyzja organu II instancji powinna być uchylona z powodu nieuwzględnienia "generalnej" ustawy "o zwolnieniu od opłat dla inwalidów wojennych" i zarządzenia nr 58 Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 28 maja 1976 r.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Jego zdaniem, wspomniane zarządzenie nr 58 dotyczy między innymi ulg, zwolnień i umorzeń podatków, a także preferencji w nabywaniu działek letniskowych. Należność i stała opłata roczna, o które chodzi w art. 10 ust. 1 omawianej ustawy z dnia 26 października 1971 r., nie są należnościami podatkowymi i dlatego nie stosuje się do nich powyższego zarządzenia, skarżący natomiast skorzystał z przywileju nabycia działki poza kolejnością. Organ ten zwrócił również uwagę na zakaz umarzania należności i opłat, wynikający z art. 46 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych /Dz.U. nr 11 poz. 79/.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

W rozumieniu art. 10 ust. 1 omawianej ustawy z dnia 26 października 1971 r. nabycie gruntów rolnych bądź leśnych z przeznaczeniem na cele nie związane z produkcją rolną i leśną jest zdarzeniem prawnym wywołującym obowiązek uiszczenia przez nabywcę jednorazowej należności i stałej opłaty rocznej. Zobowiązania te mają charakter cywilnoprawny i przedawniają się według zasad ustalonych w art. 118 Kc.: jednorazowa należność po upływie 10 lat, a kolejne opłaty roczne - po upływie trzech lat, licząc od daty nabycia nieruchomości. Wątpliwości powstałe na tym tle zostały wyjaśnione powyższą uchwałą Sądu Najwyższego wpisaną do księgi zasad prawnych. Z końcowych fragmentów uzasadnienia tej uchwały wynika, że cywilnoprawnego charakteru należności i opłaty rocznej nie zmieniło częściowe rozciągnięcie na te świadczenia przepisów o zobowiązaniach podatkowych na podstawie art. 46 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych /Dz.U. nr 11 poz. 79/.

Skarżący nabył działkę gruntów leśnych o typie siedliska "bór świeży" w obrębie aglomeracji warszawskiej z przeznaczeniem na cele rekreacyjne i dlatego, co do zasady i wysokości, prawidłowo ustalono mu obowiązek uiszczenia stałej opłaty rocznej w wysokości 10.200 zł od obszaru 0,17 ha, płatnej przez 17 lat. Uwzględniono przy tym przedawnienie stałej opłaty za 3 lata i nie wymierzono jednorazowej należności, ponieważ cena nabycia działki była wyższa od tej należności.

Przepisy obu ustaw nie przewidują żadnych preferencji dla budownictwa letniskowego, a nawet w art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. ustalono obowiązek uiszczenia przez osobę wyłączającą grunty rolne lub leśne na cele letniskowe jednorazowej należności razem z równowartością dwudziestoletnich opłat rocznych. Powyższe zaostrzenia jednak nie obejmują skarżącego, który nabył grunty leśne w czasie obowiązywania ustawy z dnia 26 października 1971 r.

Cywilnoprawny charakter należności i opłaty rocznej uniemożliwia zastosowanie w sprawie ulg i zwolnień przewidzianych w przepisach o zobowiązaniach podatkowych. Organy administracji państwowej natomiast mogą umorzyć w całości lub w części wymierzoną skarżącemu stałą opłatę roczną w razie wystąpienia przesłanek podanych w par. 3 ust. 1 lub 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 września 1982 r. w sprawie zasad umarzania i udzielania ulg w spłacaniu należności państwowych /Dz.U. nr 30 poz. 211 ze zm./. Jest to jednak nowa sprawa administracyjna, która może być wszczęta na wniosek skarżącego, skierowany do Naczelnika Gminy L. Sposób jej załatwienia będzie należał do oceny wypłacalności skarżącego z uwzględnieniem faktu posiadania przez niego własnej działki letniskowej bądź jeszcze innego majątku /par. 3 ust. 1 pkt 1 lub par. 3 ust. 2 omawianego rozporządzenia/.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 par. 5 Kpa orzekł, jak w sentencji.

Ponadto organ II instancji trafnie odmówił zastosowania w rozpoznawanej sprawie zarządzenia nr 58 Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 28 maja 1976 r. w sprawie przestrzegania uprawnień przysługujących inwalidom wojennym /Dz.Urz. Rady Narodowej m.st. Warszawy nr 13 poz. 58/, które nie dotyczy zobowiązań nabywców działek letniskowych, wynikających z przepisów o ochronie gruntów rolnych i leśnych.