Uzasadnienie
Państwowa Jednostka Organizacyjna "Polskie Radio i Telewizja" zorganizowała w 1993 r. konkurs dla abonentów radiowo-telewizyjnych pod nazwą "Konkurs dla Abonentów II" ustalając nagrody konkursowe od samochodu osobowego Citroen do zestawu płyt WIFON-u. Stosownie do par. 3 Regulaminu Konkursu, mogły w nim wziąć udział wyłącznie osoby fizyczne, które posiadają zarejestrowany na swoje imię i nazwisko odbiornik telewizyjny, terminowo i w pełnej wysokości wnosiły opłaty abonamentowe za okres od dnia 1 lutego 1992 r. do dnia 30 kwietnia 1993 r. oraz nadesłały na adres Telewizji Polskiej osobiście zgłoszenie do udziału w konkursie. Jedna osoba fizyczna mogła nadesłać tylko jedno zgłoszenie do udziału w konkursie /par. 5/. Losowanie nagród przeprowadzono dnia 8 maja 1993 r. z udziałem publiczności w studiu telewizyjnym w Krakowie.
Postanowieniem z dnia 26 maja 1993 r. Minister Finansów /z upoważnienia Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej/ na podstawie art. 61 par. 1 Kpa w związku z art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach losowych i zakładach wzajemnych /Dz.U. nr 68 poz. 391/ wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie rozstrzygnięcia zagadnienia, czy prowadzony przez PIO "Polskie Radio i Telewizja", opisany wyżej konkurs jest grą losową w rozumieniu ustawy o grach losowych i zakładach, i w związku z tym wezwał stronę skarżącą do przedstawienia stanowiska, regulaminu konkursu oraz informacji o sposobie nabycia karty konkursowej. Strona skarżąca w odpowiedzi na wezwanie wyraziła przekonanie, iż opisany konkurs "ma charakter sprzedaży premiowej, w której premiuje się osoby opłacające w terminie abonament radiowo-telewizyjny. Konkurs ten nie jest grą losową, gdyż uczestnikami konkursu mogą być tylko abonenci, ponadto jeden abonent może nadesłać tylko jedno zgłoszenie, a odbiór wygranej w tym konkursie nie jest przypadkowy, bowiem uzależniony jest m.in. od przedstawienia książeczki opłat radiowo-telewizyjnych. Sprzedaż kart konkursowych następowała w urzędach pocztowych, kasach kolejowych, biurach podróży itp."
Decyzją z dnia 26 lipca 1993 r., Minister Finansów, powołując się na podstawę prawną z art. 105 par. 1 Kpa, umorzył postępowanie w sprawie czy omawiany konkurs jest grą losową w rozumieniu ustawy z 1992 r. o grach losowych i zakładach wzajemnych. W uzasadnieniu tej decyzji Minister stwierdził, że: "Konkurs dla Abonentów urządzony przez PJO "Polskie Radio i Telewizja" jest w istocie grą losową. Wynik konkursu zależy od przypadku /urządzający konkurs przeprowadza losowanie spośród wszystkich nadesłanych kart zgłoszeniowych, spełniających wymogi regulaminu konkursu/. Koniecznym warunkiem uczestnictwa w konkursie i wzięcia udziału w losowaniu fantów jest odpłatne nabycie, stanowiących dowód udziału w tej grze, specjalnych telewizyjnych kart korespondencyjnych wydanych przez Telewizję Polską i przesłanie ich, wypełnionych zgodnie z regulaminem konkursu, na adres Telewizji Polskiej. Urządzający konkurs oferuje wyłącznie wygrane rzeczowe. Należy jednoznacznie stwierdzić, że wyżej wymieniony konkurs dla abonentów jest loterią fantową, a więc grą losową wymienioną w art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o grach losowych i zakładach wzajemnych. Oznacza to, że PJO urządza loterię fantową bez stosownego zezwolenia, wymaganego przepisami ustawy oraz z naruszeniem jej przepisów. Wobec powyższego postępowanie w sprawie rozstrzygnięcia zagadnienia czy konkurs dla Abonentów II jest grą losową w rozumieniu ustawy o grach losowych i zakładach wzajemnych stało się bezprzedmiotowe z uwagi na okoliczność, że nie zachodzą przesłanki z art. 2 ust. 3 ustawy o grach losowych i zakładach wzajemnych".
Decyzja powyższa była przedmiotem skargi PJO "Radio i Telewizja Polska", zawierającej wniosek o jej uchylenie jako wydanej z naruszeniem prawa. W szczególności strona skarżąca zarzuciła, iż jej zdaniem "ustalenie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające wydanie decyzji na podstawie art. 2 ust. 3 ustawy - jest błędne i nie dawało podstaw do umorzenia postępowania. Nie można zgodzić się z tezą Ministra Finansów, że przedmiotowy konkurs jest grą losową - loterią fantową, gdyż wynik zależy od przypadku, a urządzający konkurs oferuje tylko wygrane rzeczowe.
Zgodnie z regulaminem tego konkursu uczestnikiem może być tylko abonent, który uczestniczy przez nadesłanie zgłoszenia, a nie przez nabycie losu jak to jest w przypadku loterii fantowej. Ponadto odbiór wygranej nie jest przypadkowy, bowiem uzależniony jest od przedstawienia książeczki opłat radiowo-telewizyjnych, a urządzający konkurs nie oferuje wyłącznie wygranych rzeczowych, ale również nagrody pieniężne. (...)
Zdaniem skarżącego, konkurs ten ma charakter wyłącznie sprzedaży premiowej, w której premiuje się osoby opłacające w terminie abonament radiowo-telewizyjny".
Odpowiadając na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie. Powtarzając argumenty zawarte w swej decyzji, Minister podniósł, iż nie jest prawdą, że regulamin konkursu przewidywał także nagrody pieniężne. "Gdyby nawet przyjąć sugestię, że urządzający konkurs oferuje również nagrody pieniężne, to mielibyśmy wówczas do czynienia z loterią fantowo-pieniężną, grą nie wymienioną w ustawie o grach losowych i zakładach wzajemnych, a zatem nie ma możliwości legalnego urządzania takiej loterii. Nie można zgodzić się również ze stwierdzeniem strony, że Konkurs dla Abonentów II ma charakter wyłącznie sprzedaży premiowej. W skardze brak jest stanowiska, z którego wynikałoby co sprzedaje PJO "Polskie Radio i Telewizja" i na czym ta sprzedaż premiowa ma polegać". Naczelny sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 68 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji /Dz.U. nr 7 poz. 34/, po zniesieniu Komitetu do Spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja" i powołanie w ich miejsce spółek, na spółki te przechodzą z mocy ustawy uprawnienia i obowiązki Komitetu wynikające z decyzji administracyjnej. SA "Telewizja Polska" po zarejestrowaniu rozpoczęła działalność dnia 1 stycznia 1994 r. i od tego dnia, jako sukcesor prawny, stała się stroną w niniejszej sprawie. Skoro skargę wniesioną przez PJO "Radio i Telewizja" - Telewizja Polska popierała, należało ocenić jej zasadność i równocześnie ocenić legalność zaskarżonej decyzji.
Art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach losowych i zakładach wzajemnych przewiduje, że Minister Finansów rozstrzyga w drodze decyzji czy gra lub zakład wzajemny, nie wymienione w ust. 1 i 2 tego artykułu jest grą losową lub zakładem wzajemnym. Nawet Minister Finansów, jako naczelny organ administracji państwowej, udzielający zezwoleń na urządzenie i prowadzenie działalności w zakresie gier losowych i zakładów wzajemnych /art. 29 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy z dnia 29 lipca 1992 r./ miał wątpliwości, czy telewizyjny Konkurs Abonentów II jest grą losową i dlatego wszczął z urzędu postępowanie mające rozstrzygnąć tę wątpliwość. Tym większą wątpliwość mogło mieć kierownictwo telewizji.
Jeśli więc w wyniku ustaleń, przy nie zmienionym stanie faktycznym i prawnym Minister Finansów doszedł do wniosku, iż Konkurs Abonentów jest grą losową w rozumieniu art. 2 cyt. ustawy albo nią nie jest - to miał obowiązek wydać merytoryczną decyzję w tym przedmiocie. Tymczasem zaskarżona decyzja wydana została z powołaniem się na art. 105 Kpa, choć przecież postępowanie nie stało się wcale bezprzedmiotowe. W dodatku sentencja tej decyzji pozostaje w sprzeczności z uzasadnieniem, które odnosi się do rozstrzygnięcia merytorycznego.
Dlatego sąd, nie przesądzając merytorycznego rozstrzygnięcia, uchylił zaskarżoną decyzję, jako naruszającą prawo materialne, na podstawie art. 207 par. 1 i 2 Kpa.