Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 11 kwietnia 2000 r., II SA 244/00

Sprawa

sprawy ze skargi Konrada K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 7 stycznia 2000 r. (...) w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę.

Teza

Okoliczność, iż obecnie skarżący nie posiada niezbędnych środków utrzymania i jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji nie mogła być wystarczającym kryterium do przyznania mu świadczenia w drodze wyjątku. Wszystkie przesłanki, o jakich mowa w art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych /Dz.U. nr 162 poz. 1118 ze zm./ powinny być spełnione łącznie.

Brak jednego chociażby warunku uniemożliwia wydanie decyzji przyznającej świadczenie.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny

Uzasadnienie

W dniu 8 lipca 1999 r. Konrad K. złożył wniosek o przyznanie mu przez Prezesa ZUS renty w drodze wyjątku.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 20 września 1999 r. (...) odmówił mu przyznania wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu podał, iż przysługuje ono tylko tym ubezpieczonym, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniali warunków ustawowych, a ze względu na wiek lub całkowitą niezdolność do pracy nie mogą podjąć zatrudnienia. Tymczasem wnioskodawca na przestrzeni 66 lat pracował jedynie 15 lat, a w dziesięcioleciu przed powstaniem niezdolności do pracy tylko 2 lata 8 miesięcy i 9 dni.

Konrad K. złożył w stosunku do tej decyzji w dniu 27 września 1999 r. wniosek o powtórne rozpatrzenie sprawy, uzasadniając to inwalidztwem i ciężką sytuacją materialną.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w dniu 7 stycznia 2000 r. decyzją (...) utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję.

Podkreślił w niej, iż świadczenie w drodze wyjątku jest przyznawane tylko w określonych sytuacjach, a nie stwierdzono nowych okoliczności mających wpływ na przyznanie renty w drodze wyjątku.

Konrad K. złożył na tę decyzję w dniu 20 stycznia 2000 r. skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wniósł w niej o zmianę zaskarżonej decyzji, jako niezgodnej z zasadami współżycia społecznego. Podkreślił, iż jest trwale niezdolny do pracy i samodzielnej egzystencji. Wątpliwości budzi termin powstania jego niezdolności do pracy. Analizując cały okres prowadzenia przez niego działalności gospodarczej do ustawowych 5 lat brakuje mu niewiele, a znajduje się w niedostatku.

W odpowiedzi na skargę w dniu 15 lutego 2000 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej nieuwzględnienie. Podkreślił, iż jego decyzje wydawane w oparciu o art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych mają charakter uznaniowy a nie znalazł podstaw do wydania innej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych /Dz.U. nr 162 poz. 1118 ze zm./ ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nie przekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.

Skarżący zaś nie spełnił warunków wymaganych w tym przepisie, gdyż ubezpieczonym w rozumieniu art. 4 pkt 13 w związku z art. 83 ust. 1 ustawy zaprzestał być w 1998 r., w czasie ostatniego dziesięciolecia przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy przepracował 2 lata 8 miesięcy i 9 dni, na przestrzeni 66 lat życia zaś tylko 15 lat. Stąd też okoliczność, iż obecnie skarżący nie posiada niezbędnych środków utrzymania i jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji nie mogła być wystarczającym kryterium do przyznania mu świadczenia w drodze wyjątku. Wszystkie bowiem przesłanki, o jakich mowa w art. 83 ust. 1 omawianej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych powinny być spełnione łącznie. Brak jednego chociażby warunku uniemożliwia Prezesowi ZUS wydanie decyzji przyznającej świadczenie.

Z przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w wyroku na mocy art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.