Uzasadnienie
Marzena Ch., urodzona dnia 15 maja 1966 r., mężatka /mąż prowadzi działalność gospodarczą - jest zegarmistrzem/, matka dwojga nieletnich dzieci, wykształcenie zawodowe: zawód wyuczony kucharz, staż pracy ogółem 10 lat, zarejestrowała się w Rejonowym Urzędzie Pracy w P. w dniu 11 kwietnia 1991 r. jako bezrobotna poszukująca pracy i na mocy decyzji Kierownika tego Urzędu z dnia 17 kwietnia 1991 r. pobierała zasiłek dla bezrobotnych od dnia 11 kwietnia 1991 r. do dnia 30 czerwca 1993 r., to znaczy do czasu wyczerpania okresu zasiłkowego, przewidzianego w art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o zatrudnieniu i bezrobociu /Dz.U. nr 106 poz. 457 ze zm./ oraz w par. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 listopada 1992 r. w sprawie wydłużenia okresu pobierania zasiłków w rejonach administracyjnych /gminach/ zagrożonych szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym /Dz.U. nr 87 poz. 440 ze zm./.
Ponownie Marzena Ch. zarejestrowała się w Rejonowym Urzędzie Pracy w P. w dniu 1 września 1993 r., przedstawiając umowę o pracę zawartą w dniu 1 sierpnia 1993 r. z Jerzym B., właścicielem sklepu przemysłowego w P., na mocy której została zatrudniona w tym sklepie z dniem 1 sierpnia 1993 r. na czas nieokreślony w pełnym wymiarze czasu pracy w charakterze sprzedawcy za wynagrodzeniem miesięcznym 1 650 000 zł brutto. Przedstawiła także świadectwo pracy z dnia 31 sierpnia 1993 r., wystawione przez Jerzego B., stwierdzające, że była zatrudniona w jego sklepie na podstawie umowy na czas nieokreślony od dnia 1 sierpnia 1993 r. do dnia 31 sierpnia 1993 r. w charakterze sprzedawcy i że stosunek pracy został rozwiązany na podstawie art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. 1990 nr 4 poz. 19/.
Kierownik Rejonowego Urzędu Pracy w P. decyzją z dnia 12 października 1993 r. odmówił przyznania Marzenie Ch. prawa do zasiłku dla bezrobotnych ze względu na to, że zgodnie z art. 21 ust. 6 ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu ponowne nabycie prawa do zasiłku jest możliwe wyłącznie po spełnieniu warunku określonego w art. 20 ust. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy, to jest w razie pozostawania w okresie 12 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania w stosunku pracy albo w stosunku służbowym przez co najmniej 180 dni lub podlegania przez taki sam okres ubezpieczeniu społecznemu z tytułu innej pozarolniczej działalności. Z przedstawionych dokumentów wynika, że Marzena Ch. warunku tego nie spełnia.
Od decyzji tej Marzena Ch. złożyła do Kierownika Wojewódzkiego Urzędu Pracy w (...) odwołanie, w którym - wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji - podała, że skierowano ją do prywatnego sklepu przemysłowego Jerzego B., gdzie od 1 sierpnia 1993 r. podjęła pracę, lecz wskutek zlikwidowania jej etatu została zwolniona z dniem 31 sierpnia 1993 r. Ponieważ zwolnienie nastąpiło z przyczyn dotyczących zakładu pracy, powinna otrzymać zasiłek na podstawie art. 20 ust. 2 pkt 7 ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu, stanowiącego o przyznaniu zasiłku osobom, które nie z własnej winy nie przepracowały 180 dni.
Przesłuchana w dniu 18 listopada 1993 r. Marzena Ch. podała, że w dniu 20 lipca 1993 r. otrzymała z Rejonowego Urzędu Pracy w P. skierowanie do pracy /co znajduje odzwierciedlenie w dokumentacji tego Urzędu/, którą podjęła w dniu 1 sierpnia 1993 r., i pracowała do 31 sierpnia 1993 r. W okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych nie korzystała z przeszkolenia ani z przekwalifikowania i nie urodziła dziecka. Ogółem udokumentowała okres pozostawania w stosunku pracy przez 9 lat i 5 miesięcy.
Kierownik Wojewódzkiego Urzędu Pracy w (...) decyzją ostateczną z dnia 20 grudnia 1993 r. nr WUP. OP. 9112-1-1052/93, wydaną po rozpatrzeniu odwołania Marzeny Ch. na podstawie art. 21 ust. 6 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o zatrudnieniu i bezrobociu /Dz.U. nr 106 poz. 457 ze zm./ oraz art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji ostatecznej podano, że art. 21 ust. 6 ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu stanowi, iż bezrobotny nabywa ponownie prawo do zasiłku dla bezrobotnych, jeżeli spełni warunki określone w art. 20 ust. 1 pkt 1 i 2. Wynika z tego, że po wyczerpaniu okresu zasiłkowego, przewidzianego w art. 21 ust. 2, ustawa odsyła do reguły podstawowej przyznania prawa do zasiłku, przewidzianej w art. 20 ust. 1 /konieczność wykazania się 180-dniowym okresem pozostawania w stosunku pracy bądź podlegania ubezpieczeniu społecznemu z tytułu prowadzenia innej pozarolniczej działalności w ciągu 12 ostatnich miesięcy przed rejestracją/ bez wyjątków od tej reguły, zawartych w ust. 2 tego artykułu. Ze względu na to, że odwołująca się wyczerpała maksymalny okres zasiłkowy przewidziany w ustawie o zatrudnieniu i bezrobociu, (...) ponownie uzyska prawo do zasiłku, spełniając warunki określone w art. 20 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy.
Na decyzję ostateczną Marzena Ch. złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji z przyczyn analogicznych jak podane w odwołaniu, a omówione wyżej.
Kierownik Wojewódzkiego Urzędu Pracy w (...) wniósł o oddalenie skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 20 ust. 2 pkt 7 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o zatrudnieniu i bezrobociu /Dz.U. nr 106 poz. 457 ze zm./ warunku określonego w ust. 1 pkt 2 tego artykułu /to znaczy warunku pozostawania w okresie 12 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania w stosunku pracy lub w stosunku służbowym przez co najmniej 180 dni albo podlegania przez taki sam okres ubezpieczeniu społecznemu z tytułu innej pozarolniczej działalności/ nie stosuje się do bezrobotnych, którzy po okresie pobierania zasiłku podjęli pracę, lecz z przyczyn dotyczących zakładu pracy nie przepracowali 180 dni, jeżeli w terminie 7 dni od dnia rozwiązania umowy o pracę zarejestrowali się we właściwym rejonowym urzędzie pracy.
Artykuł 20 ust. 2 pkt 7 jest przepisem szczególnym i z jego brzmienia wynika, że w opisanych w nim sytuacjach przepis art. 21 ust. 6 tej ustawy, stanowiący, iż bezrobotny nabywa ponownie prawo do zasiłku, jeżeli spełnił warunki określone w art. 20 ust. 1 pkt 1 i 2, nie ma zastosowania. Nie oznacza to jednak, że samo stwierdzenie w świadectwie pracy, iż bezrobotny został zwolniony z przyczyn dotyczących zakładu pracy, wyłącza możliwość /potrzebę/ badania przez organy administracji, czy w konkretnej sytuacji rzeczywiście zostały spełnione warunki przewidziane w art. 20 ust. 2 pkt 7. Przeciwnie, obowiązkiem organów, wynikającym z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, jest dokładne i wszechstronne wyjaśnienie sprawy /art. 7, art. 77 par. 1 i art. 80 Kpa/. Ostrożnie zwłaszcza należy się odnieść do stwierdzeń, że zwolnienie danego pracownika nastąpiło z przyczyn dotyczących zakładu pracy, zawartych w świadectwach pracy wystawionych przez właścicieli prywatnych niewielkich zakładów pracy /sklep, kiosk, zakład rzemieślniczy itp./, którzy choćby z racji nieposiadania odpowiedniej wiedzy z dziedziny prawa oraz niezatrudniania wyspecjalizowanych w tej dziedzinie pracowników /a niekiedy i z innych różnych przyczyn/ mogą w świadectwie pracy zamieścić stwierdzenie nie odpowiadające rzeczywistemu stanowi faktycznemu i prawnemu. Szczególna zaś ostrożność i wnikliwe zbadanie powyższej kwestii wskazane jest wówczas, gdy okoliczności sprawy mogą wywołać uzasadnione wątpliwości co do zgodności stwierdzenia zawartego w świadectwie pracy z rzeczywistym stanem faktycznym i prawnym.
(...) Z materiałów sprawy wynika, że skarżąca (...) zarejestrowała się jako bezrobotna w dniu 11 kwietnia 1991 r. i od tego dnia do 30 czerwca 1993 r. pobierała zasiłek dla bezrobotnych. Przez cały ten czas /a więc przez przeszło dwa lata i dwa miesiące/ nie mogła znaleźć pracy. Po wyczerpaniu okresu zasiłkowego, w ciągu niecałych trzech tygodni /bo dnia 20 lipca 1993 r./ otrzymała skierowanie do pracy w sklepie przemysłowym Jerzego B. w P. jako sprzedawczyni. Miała to być - jak zgłosił właściciel sklepu - praca stała. W dniu 1 sierpnia 1993 r. skarżąca zawarła z Jerzym B. umowę o pracę na czas nieokreślony, w pełnym wymiarze czasu pracy, przy czym w tym samym dniu przystąpiła do pracy. Z dniem 31 sierpnia 1993 r. Jerzy B. rozwiązał stosunek pracy ze skarżącą na podstawie - jak podał w świadectwie pracy - "art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami /Dz.U. nr 4 poz. 19/". Skarżąca więc, z którą Jerzy B. zawarł umowę o pracę na czas nieokreślony, pracowała w jego sklepie tylko przez 1 miesiąc z przyczyn /jak podał/ dotyczących zakładu pracy.
Organy administracji poza zakresem swoich rozważań pozostawiły okoliczność, czy w wynikającym z materiałów sprawy, a opisanym wyżej stanie faktycznym i prawnym ustawa z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. 1990 nr 4 poz. 19 ze zm./ mogła mieć w ogóle zastosowanie w odniesieniu do skarżącej (...), a także czy zostały /czy w ogóle mogły być/ dopełnione przez Jerzego B. /czyli "zakład pracy"/ warunki wymagane przez tę ustawę do prawidłowego jej zastosowania. Jest to okoliczność istotna, ponieważ od prawidłowego ustalenia, czy zwolnienie skarżącej nastąpiło rzeczywiście z przyczyn dotyczących zakładu pracy, zależy prawo do zasiłku wynikające z art. 20 ust. 2 pkt 7 ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu lub brak prawa do zasiłku, gdyby się okazało, że skarżąca została zwolniona w rzeczywistości z innych przyczyn, nie dotyczących zakładu pracy w rozumieniu omawianej ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r., a więc występuje sytuacja, o której mowa w art. 21 ust. 6 ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu.
Niewyjaśnienie powyższych kwestii przez organy administracji stanowi naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, w tym art. 7, art. 75, art. 77 par. 1 i art. 80 Kpa, i musi powodować uchylenie decyzji dotkniętej taką wadą. Sąd ograniczył się do uchylenia zaskarżonej decyzji ostatecznej, uznając, że przyczyni się to do szybszego załatwienia sprawy.
Mając to wszystko na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa orzekł jak w sentencji.