Uzasadnienie
W dniu 24 listopada 1990 r. po północy na stacji OKP w O. zdarzył się wypadek manewrowy, w wyniku którego wykoleiło się 6 wagonów. Brał w nim udział m.in. maszynista PKP Stefan S. Komisja powypadkowa po opisaniu wypadku udała się wraz z drużyną manewrową na policję dla zbadania stanu trzeźwości uczestników wypadku.
Użyty przez skarżącego Stefana S. probierz trzeźwości zmienił barwę wskaźnikową w 3/4, nie można było jednak ustalić dokładnie stopnia nietrzeźwości, ponieważ skarżący odmówił zgody na pobranie mu krwi na zawartość alkoholu, a także udania się do miejscowego szpitala. Odmowę tę własnoręcznie potwierdził w protokole.
Skarżący był mianowanym pracownikiem PKP.
Decyzją z dnia 27 grudnia 1990 r. Naczelnik Lokomotywowni Pozaklasowej W.-O. rozwiązał ze skarżącym stosunek pracy na podstawie par. 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1974 r. w sprawie praw i obowiązków pracowników kolejowych /Dz.U. nr 51 poz. 327 ze zm./.
Od decyzji tej skarżący się odwołał, ale Naczelny Dyrektor Centralnej Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych, decyzją z dnia 22 stycznia 1991 r. wydaną z powołaniem się na art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa oraz par. 46 cyt. wyżej rozporządzenia Rady Ministrów - utrzymał ją w mocy.
Decyzja powyższa była przedmiotem skargi Stefana S., który wnosząc o jej uchylenie, a także uchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej zarzucił, iż wydano je z naruszeniem materialnoprawnego przepisu par. 11 ust. 3 cytowanego już rozporządzenia Rady Ministrów. W szczególności skarżący zarzucił, iż wyniki probierza trzeźwości nie mogą być podstawą ustalenia stanu nietrzeźwości, o którym mowa w powołanym wyżej przepisie. Taką podstawą mógłby być tylko wynik badania krwi wskazujący dokładnie zawartość w niej alkoholu. Skarżący alkoholu ani przed pracą, ani w jej trakcie nie używał, zaś zabarwienie się probierza trzeźwości nastąpiło dlatego, iż bardzo dużo wypalił on papierosów.
Skoro zatem - konkludował skarżący - nie zbadano mu krwi po wypadku, nie ma podstaw do ustalenia, iż w czasie pracy był w stanie nietrzeźwym.
Odpowiadając na skargę dyrektor Centralnej Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych wniósł o jej odrzucenie, gdyż - jego zdaniem - NSA nie ma uprawnień do rozpoznawania sporów ze stosunku pracy mianowanych pracowników PKP. Powołano się tu na dyspozycję par. 46 ust. 1 cytowanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów. Co do meritum podniesiono, iż skoro skarżący w czasie pełnienia obowiązków maszynisty PKP był pod wpływem alkoholu, to istniała pełna podstawa do rozwiązania z nim stosunku pracy. Stan nietrzeźwości ustalono na podstawie wyników probierza trzeźwości, bo skarżący odmówił pobrania krwi na zawartość alkoholu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przede wszystkim należy odnieść się do zarzutu niedopuszczalności skargi do sądu administracyjnego na ostateczną decyzję o rozwiązaniu stosunku pracy z mianowanym pracownikiem PKP. Ponieważ jest to pierwsza skarga zwolnionego z pracy, mianowanego pracownika kolei, przeto niezbędne są nieco obszerniejsze wyjaśnienia i konstatacje.
Podstawowym aktem prawnym regulującym sferę stosunków pracy pracowników PKP jest, wydane na podstawie delegacji w art. 298 kodeksu pracy, rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1974 r. w sprawie praw i obowiązków pracowników kolejowych /Dz.U. nr 51 poz. 327 ze zm./. Z wyjątkiem wymienionych w tym akcie /par. 1/ wyłączeń, stosunek pracy pracownika PKP powstaje na ogół w wyniku mianowania /par. 3 i par. 4 cytowanego rozporządzenia/.
Postępowanie w sprawie rozwiązania tego stosunku toczy się "w trybie przepisów o postępowaniu administracyjnym" /par. 46 ust. 1 cytowanego rozporządzenia/.
Powszechny jest utrwalony w orzecznictwie Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd, że akty mianowania, w wyniku których powstają stosunki pracy, oraz akty rozwiązujące ten stosunek są decyzjami administracyjnymi w rozumieniu art. 104 Kpa. Decyzje takie, wobec braku szczególnej regulacji, spełniać powinny wymogi wymienione w art. 107 par. 1 Kpa. W szczególności więc decyzja o rozwiązaniu z pracownikiem mianowanym stosunku prawnego powinna zawierać: oznaczenie organu, który ją wydaje, datę wydania, imię i nazwisko pracownika, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Ponadto decyzja ostateczna, wydana po wyczerpaniu toku instancji, powinna zawierać pouczenie o dopuszczalności jej zaskarżenia do NSA w terminie trzydziestu dni od dnia jej doręczenia /art. 199 par. 1 Kpa/.
Podkreślić należy, iż każda decyzja o rozwiązaniu stosunku pracy z mianowanym pracownikiem powinna być uzasadniona, a nie tylko - jak w przypadku pracowników umownych "oświadczenie o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia" /art. 54 Kpa/. Stosownie do art. 196 Kpa w brzmieniu nadanym mu ustawą z dnia 24 maja 1990 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego /Dz.U. nr 34 poz. 201/, każda decyzja administracyjna może być zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego, a wyjątki od tej reguły wymienione są taksatywnie w par. 4 tegoż artykułu.
Ponadto art. 3 cytowanej wyżej ustawy stanowi, że z wyjątkiem przepisów dotyczących spraw wymienionych w art. 196 par. 4 Kpa tracą moc wszelkie przepisy szczególne ograniczające dopuszczalność zaskarżania decyzji administracyjnych do sądu administracyjnego. Skoro żadne decyzje administracyjne dotyczące rozwiązania stosunku pracy z pracownikiem mianowanym nie są wymienione w art. 196 par. 4 Kpa, przeto wszystkie one - jeśli spełniają wymienione w Kpa warunki - mogą być przedmiotem skarg do NSA. Dotyczy to także skarg na ostateczne decyzje o rozwiązaniu stosunku pracy z mianowanymi pracownikami PKP.
par. 11 ust. 3 cytowanego rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie praw i obowiązków pracowników kolejowych stanowi iż: z pracownikiem mianowanym, który w stanie nietrzeźwym pełnił czynności związane bezpośrednio z bezpieczeństwem ruchu pociągów, może być rozwiązany stosunek pracy bez wypowiedzenia i przeprowadzenia postępowania dyscyplinarnego.
Powyższy przepis stanowił podstawę rozwiązania stosunku pracy ze skarżącym, który jako mianowany maszynista PKP prowadził skład manewrujący w stanie nietrzeźwym i w czasie tego manewru doszło do wypadku, tzn. wykolejenia się sześciu wagonów.
Stan nietrzeźwości skarżącego ustalono przez podanie mu probierza trzeźwości, który w trzech czwartych zmienił barwę, a zatem należy przyjąć, iż stan nietrzeźwości skarżącego miał charakter znaczny. Zresztą skarżący, mimo iż należało to do jego obowiązku jako maszynisty kolejowego biorącego udział w wypadku, uniemożliwił pobranie mu krwi na zawartość w niej alkoholu, co nie pozwoliło na ścisłe określenie jego stężenia w krwi.
Twierdzenie skarżącego, iż probierz trzeźwości wskazał na nietrzeźwość skarżącego tylko dlatego, że palił on dużo papierosów, nie może być uznane za prawdziwe; jest ono bowiem sprzeczne z doświadczeniami nauki i praktyki.
Do celów postępowania w sprawach ze stosunku pracy nie jest konieczne ustalenie ściśle określonego stężenia alkoholu we krwi pracownika /jak to ma miejsce w postępowaniu karnym i w postępowaniu dotyczącym wykroczeń/.
Pogląd powyższy, powszechnie zresztą akceptowany, wyraził też Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23 lipca 1987 r. I PRN 36/87 /OSNCP 1989 nr 2 poz. 32/.
Skoro zatem w niniejszej sprawie nie budziło wątpliwości ustalenie, iż w czasie pracy skarżący był "w stanie nietrzeźwym" /w rozumieniu cytowanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1974 r./, to należało również uznać, iż rozwiązanie z nim stosunku pracy bez wypowiedzenia było zasadne i zgodne z obowiązującym prawem. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skarga została oddalona.