Uzasadnienie
6 II SA 3003/03
W dniu [...] czerwca 2003 r. samochód ciężarowy marki [...] nr rej. [...] należący do U. sp. z o.o. z siedzibą w L. gm. [...] został zatrzymany przez Policję do kontroli. Kierujący pojazdem nie okazał karty opłaty za przejazd po drogach krajowych. W związku z tym kontrola stwierdziła naruszenie art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym co stanowiło podstawę do wydania w/w decyzji administracyjnej.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. Nr [...] Komendant Wojewódzki Policji w [...] na podstawie art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371 ze zm.) nałożył karę pieniężną w wysokości 4000 zł na Z. w W. za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez posiadania w pojeździe dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Kara w wysokości 4000 zł została naliczona na podstawie poz. 6 załącznika do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2002 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym (Dz. U. Nr 115, poz. 999).
Od decyzji tej U. sp. z o.o. złożyła odwołanie wyjaśniając, że karta opłaty drogowej była na prowadzony przewóz zakupiona i wypełniona, jednakże prawdopodobnie na skutek wysunięcia się z kompletu dokumentów pobieranych przez kierowcę pozostała w firmie. Na dowód zakupienia i wypełnienia karty załączono jej kopię, na której widoczny jest czytelny odcisk datownika zakupu karty z datą [...] czerwiec 2003 r. godzina zakupu 15.00 oraz widoczne jest czytelne jej wypełnienie na samochód o numerze rejestracyjnym [...]. Karta opłaty jest siedmiodniowa i została wypełniona z ważnością od [...] czerwca 2003r. godz. 08.30 do [...] czerwca 2003 r. godz. 08.30.
Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym, przyjmując analogicznie jak organ I instancji także za podstawę poz. 6 załącznika do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2002 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Organ administracji stwierdza, iż zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami. W myśl bowiem art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym przedsiębiorca wykonujący transport po drogach krajowych ma obowiązek uiszczenia opłaty za ten przejazd. Podczas wykonywania tego przejazdy, zgodnie z art. 87 ust. 1 w/w ustawy, kierowca pojazdu jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu dowód uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Natomiast przedsiębiorca jest odpowiedzialny za wyposażenie kierowcy wykonującego przewóz w wymagane dokumenty.
Na decyzję tą U. sp. z o.o. złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji.
Skarżący zarzuca decyzji naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2002 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym, a w szczególności poz. 6 załącznika do rozporządzenia jako normy niezgodnej z art. 92 Konstytucji RP, gdyż rozporządzenie to zostało wydane bez delegacji ustawowej. Nadto zarzuca naruszenie art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym przez błędną interpretację tego przepisu, a w konsekwencji niewłaściwe jego zastosowanie gdy faktycznie skarżący uiścił należną opłatę oraz naruszenie przepisów postępowania przez nie wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności pominięcie okoliczności dokonania opłaty.
W uzasadnieniu skarżący stwierdza, iż rozporządzenie z dnia 6 lipca 2002r., które w jego przekonaniu zostało przyjęte jako jedna z podstaw do nałożenia kary, jest niekonstytucyjne, gdyż zostało wydane bez delegacji ustawowej. Skarżący powołując się na art. 92 ust. 2, art. 146 ust. 4 pkt 2 i art. 148 pkt 2 Konstytucji RP stwierdza, iż upoważnionymi organami do wydawania aktów prawnych jest Rada Ministrów lub Prezes Rady Ministrów. W związku z tym rozporządzenie wydane przez Ministra Infrastruktury zostało wydane bez delegacji ustawowej i nie powinno wywierać skutków prawnych.
Skarżący podnosi, iż przedsiębiorca miał wykupioną i prawidłowo wypełnioną kartę opłaty w dniu kontroli a jej brak w pojeździe wyniknął na skutek przypadku. Dlatego jego zdaniem organ błędnie zastosował art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym, gdyż przepis ten mówi o wykonywaniu transportu bez uiszczenia opłaty, a w rozpatrywanej sprawie opłata była uiszczona.
W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wnosił o jej oddalenie powołując się na przepisy stanowiące podstawę wydania zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje;
Z dniem 1 stycznia 2004r. weszły w życie:
- ustawa z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269),
- ustawa z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270),
- ustawa z 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271), zwana dalej p.w.u.p.
W świetle art. 97 § 1 p.w.u.p. sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie i dlatego postępowanie sądowoadministracyjne toczy się na podstawie tej ustawy.
Podstawa rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji i decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] to między innymi rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2002 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym (Dz. U. Nr 115, poz. 999).
Powyższe rozporządzenie zostało wydane na podstawie art. 92 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371 ze zm.).
W oparciu o pozycję 6 załącznika do powołanego rozporządzenia obciążono skarżącego karą pieniężną w wysokości 4000 zł. Zapis pod tą pozycją brzmiał (gdyż rozporządzenie to, a zatem i jego załącznik, zostało uchylone z dniem 28 września 2003 r.): "Wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez posiadania w pojeździe dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach Krajowych [powodowało nałożenie kary pieniężnej w kwocie 4000 zł]".
W dekretacji pod pozycją 6 załącznika do wymienionego rozporządzenia przywołana została podstawa prawna – art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Treścią tego przepisu jest, iż "podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego (...) jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, wypis z licencji, dowód uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku, (...)", nadto ust. 3 tego przepisu stanowił, iż przedsiębiorca jest odpowiedzialny za wyposażenie kierowcy wykonującego przewóz w wymagane dokumenty.
Powyższy zapis ma istotne znaczenie w rozpoznawanej sprawie z uwagi na fakt, że przedsiębiorca udowodnił wykupienia karty opłaty – siedmiodniowej. Karta ta została wykupiona w dniu [...] czerwca 2003 o godzinie 15 (dane ze stempla na jej odwrocie) to jest w dniu przeprowadzonej kontroli na ponad pięć godzin przed kontrolą, gdyż ta jak wskazano to w uzasadnieniu decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] została przeprowadzona w dniu [...] czerwca 2003 r. o godz. 20.25.
Jak wynika z powołanego przepisu (art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym), nakładał on jedynie obowiązek bez określenia sankcji za jego nieprzestrzeganie.
Sankcję tą określał art. 92, w brzmieniu ustawy z dnia kontroli i wydania pierwszej oraz drugiej decyzji ([...].06.2003 r. i [...].06.2003 r.), w następującym zakresie: "Kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne - punkt 6 ust. 1 tego przepisu - bez uiszczenia opłat za przejazd po drogach krajowych", "- podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 zł do 15.000 zł".
Art. 92 ust. 1 w punkcie 12 przewidywał powyższy wymiar kary za nie posiadanie przez kierowcę w czasie kontroli jedynie dokumentów, o których mowa w pkt 1-5, lub nie przestrzegania warunków określonych w tych dokumentach.
Wymienione punkty (art. 92 ust. 1 pkt 1-5) dotyczą wykonywania transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne
- bez wymaganej licencji oraz wypisu z wykazu numerów rejestracyjnych pojazdów samochodowych stanowiącego załącznik do tej licencji lub bez wymaganego zaświadczenia,
- bez wymaganego zezwolenia na przewóz osób lub rzeczy,
- bez wymaganego zezwolenia na przewóz, który zaczyna się i kończy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pojazdem zarejestrowanym za granicą (kabotaż),
- bez świadectwa wymaganego zgodnie z umową o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (ATP),
- bez formularza jazdy lub z nieprawidłowo wypełnionym formularzem, przy wykonywaniu przewozu osób na potrzeby własne.
Powyższy zapis nie poddaje w wątpliwość, iż w jego zakresie penalizującym brak powyższych dokumentów, nie mieścił się brak posiadania przez kierowcę w czasie kontroli dowodu uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych.
W związku z powyższym wypada przypomnieć, iż rozporządzenie stanowiące podstawę naliczenia kary pieniężnej (jak to określa decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...]) lub grzywny (jak to z kolei, w sposób nieuprawniony, nazywa nałożoną karę decyzja Komendanta Głównego Policji) zostało wydane na podstawie art. 92 ust. 2 ustawy o transporcie drogowym, którego treść delegacyjna brzmiała (gdyż skutkiem zmiany ustawy w zakresie m.in. tego przepisu został on pozbawiony cytowanej delegacji): "Minister właściwy do spraw transportu, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych i ministrem właściwym do spraw finansów publicznych, określi, w drodze rozporządzenia, wysokości kar pieniężnych za naruszenia, o których mowa w ust. 1, zróżnicowane w zależności od ich rodzaju i społeczno-gospodarczej szkodliwości".
Otóż jak wykazano wyżej, w art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, nie przewidywano nałożenia kary pieniężnej na przedsiębiorcę, w którego pojeździe stwierdzono brak karty opłaty za przejazd po drogach krajowych, co w konsekwencji prowadzi do stwierdzenia, iż rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2002 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym, zostało wydane z przekroczeniem upoważnienia ustawowego.
W tych warunkach Sąd odmówił zastosowania wymienionego rozporządzenia, a ponieważ stanowiło ono jedną z podstaw zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, uznając skargę za zasadną, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.