Uzasadnienie
Kierownik Referatu Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Gruntami Urzędu Gminy w S. wyznaczony do załatwienia sprawy przez Głównego Geodetę Wojewódzkiego w O. na podstawie art. 26 par. 2 Kpa, decyzją z dnia 31 października 1989 nr RLG 8224/107/89 ustalił Krzysztofa M. kandydatem na nabywcę nieruchomości PFZ, składającej się z działek nr 353/5 i 355/25 o łącznej pow. 22,82 ha wraz z budynkiem mieszkalnym i gospodarczym, położonej na terenie wsi P., gm. M., odmawiając sprzedaży tej nieruchomości innym reflektantom, którzy zgłosili chęć jej nabycia w całości lub w części, a mianowicie Romualdowi S., Adolfowi K. i Kazimierzowi O. Decyzja ta wobec niewniesienia od niej odwołania stała się ostateczna z dniem 20 listopada 1989 r.
W dniu 24 listopada 1989 r. do Urzędu Gminy w M. wpłynęło podanie Stanisława B. o sprzedanie mu z ww.. nieruchomości budynku, w którym mieszka jako były pracownik miejscowego PGR, obecnie na rencie, oraz 2 ha ziemi przy tym budynku.
Naczelnik Gminy w M. pismem z dnia 29 listopada 1989 r. Nr RŻL-8224-238/89 poinformował Stanisława B. o niemożności pozytywnego załatwienia tego podania z powodu złożenia go po upływie publicznie ogłoszonego terminu i wydania już decyzji ostatecznej w sprawie sprzedaży przedmiotowej nieruchomości. Powyższa decyzja z dnia 31 października 1989 r. została następnie zmieniona przez organ, który ją wydał, decyzją z dnia 30 listopada 1989 r. podjętą na podstawie art. 155 Kpa za zgodą Krzysztofa M., w ten sposób, że powierzchnię przedmiotowej nieruchomości przeznaczonej do sprzedaży Krzysztofowi M. zmniejszono do pow. 22,55 ha, pozostawiając w gestii PFZ nowo wydzieloną działkę nr 355/27 o pow. 0,27 ha, przylegającą bezpośrednio do miejscowego jeziora, jako plaża, co nastąpiło na skutek zbiorowej interwencji mieszkańców M., korzystających dotąd z tego miejsca nad jeziorem w celach wypoczynkowych. Nie miało to natomiast związku z ww. podaniem Stanisława B., który następnie pismem z dnia 8 grudnia 1989 r. skierowanym do Urzędu Gminy w M., oświadczył, że w sprawie kupna przedmiotowego domu został okłamany i oszukany, gdyż wcześniej zapewniono go, iż zostanie powiadomiony o wystawieniu tej nieruchomości do sprzedaży, czego jednak nie uczyniono, a ogłoszenie wywieszono we wsi P., z którą on nie ma styczności. Na ww.. decyzję z dnia 31 października 1989 r. skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Prokurator Rejonowy w B., z tym że obecny na rozprawie sądowej prokurator sprecyzował, że skarga dotyczy tej decyzji zmienionej decyzją z dnia 30 listopada 1989 r., tj. w istocie obydwu tych decyzji. W skardze zarzucono obrazę przepisów art. 10, art. 28, art. 61 par. 4 i art. 77 par. 1 Kpa, polegającą na pozbawieniu Stanisława B., jako długoletniego najemcy - użytkownika przedmiotowych zabudowań, udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym ich sprzedaży i w związku z tym wniesiono o uchylenie ww. decyzji na podstawie art. 207 par. 2 w zw. z art. 145 par. 1 pkt 4 Kpa.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Referatu Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Gruntami Urzędu Gminy w S. wniósł o jej oddalenie, gdyż nie było obowiązku powiadomienia zainteresowanego Stanisława B. o wyznaczeniu przedmiotowej nieruchomości do sprzedaży, bowiem wykaz gruntów przeznaczonych do sprzedaży, obejmujący tę nieruchomość, został podany do publicznej wiadomości przez wywieszenie na tablicy ogłoszeń w sołectwie w dniach od 2 do 28 października 1989 r., stosownie do wymogu przepisu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego, a zatem zgodnie z art. 49 Kpa należy uznać, że zainteresowany Stanisław B. został zawiadomiony o przeznaczeniu nieruchomości do sprzedaży po upływie 14 dni, licząc od dnia 2 października 1989 r., przy czym na życzenie zebrania wiejskiego przedłużony został do dnia 28 października 1989 r. termin publicznego ogłoszenia.
Naczelny Sąd Administracyjny, badając legalność zaskarżonej decyzji w ramach swych kompetencji, zważył co następuje:
Zarzuty skargi naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących obowiązku zawiadomienia stron o wszczęciu i prowadzeniu postępowania nie są zasadne. Wprawdzie według art. 61 par. 4 Kpa istnieje obowiązek zawiadomienia o wszczęciu postępowania wszystkich osób, będących stronami w sprawie, lecz stosownie do art. 49 Kpa zawiadomienie takie może nastąpić przez obwieszczenie lub w inny zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości sposób publicznego ogłoszenia, jeżeli przepis szczególny tak stanowi. W sprawach dotyczących sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi istnieją takie przepisy szczególne, a mianowicie art. 3 ust. 1 powołanej wyżej ustawy z dnia 12 marca 1958 r. /t.j. Dz.U. 1989 nr 58 poz. 348/ oraz par. 1 pkt 2 zarządzenia Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 15 czerwca 1989 r. w sprawie szczegółowego trybu sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi /M.P. nr 20 poz. 141/. Przepisy te stanowią, że wykaz nieruchomości przeznaczonych do sprzedaży podaje się do publicznej wiadomości przez ogłoszenie w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości. W sprawie niniejszej jest zaś bezsporne, że taki wykaz obejmujący przedmiotową nieruchomość został wywieszony na tablicy ogłoszeń w sołectwie P., w którym nieruchomość ta jest położona i do którego należy obiekt L., gdzie zamieszkuje Stanisław B. W myśl art. 49 Kpa w tych przypadkach zawiadomienie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni od dnia publicznego ogłoszenia. W niniejszej sprawie termin składania wniosków o kupno przedmiotowej nieruchomości został ustalony na okres od dnia 2 października do dnia 28 października 1989 r. Bezsporne jest także w sprawie, że zainteresowany Stanisław B. nie był ani dzierżawcą, ani współwłaścicielem przedmiotowej nieruchomości, któremu przysługuje prawo pierwokupu z kodeksu cywilnego - art. 6 ust. 1 pkt 1 i art. 14 cyt. ustawy. Tylko zaś takie osoby muszą być zawiadomione pisemnie o przyznaniu nieruchomości do sprzedaży - par. 1 pkt 3 cyt. zarządzenia. Bezsporne jest wreszcie w sprawie, że zainteresowany Stanisław B. do dnia 28 października 1989 r. nie złożył wniosku o nabycie przedmiotowej nieruchomości lub jej części. Podanie takie wniósł dopiero w dniu 24 listopada 1989 r., tj. w dacie, w której decyzja z dnia 31 października 1989 r. rozstrzygająca o ustaleniu kandydata na nabywcę tej nieruchomości była ostateczna. W tym stanie rzeczy w postępowaniu o sprzedaż przedmiotowej nieruchomości, wszczętym poprzez zamieszczenie jej w wykazie nieruchomości przeznaczonych do sprzedaży z dnia 2 października 1989 r. i w tym dniu podanym do publicznej wiadomości, nie zostały naruszone przepisy o zawiadamianiu stron o wszczęciu postępowania administracyjnego. Brak jest więc podstaw z art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa do uwzględnienia niniejszej skargi na decyzje z dnia 31 października 1989 r. i 30 listopada 1989 r. o ustaleniu kandydata na nabywcę przedmiotowej nieruchomości. W obecnym postępowaniu sądowym ze skargi na ww. decyzje brak jest też podstaw do zastosowania przez Sąd art. 207 par. 2 pkt 2 Kpa w zw. z art. 145 par. 1 pkt 4 Kpa. Zastosowanie wymienionej w art. 207 par. 2 pkt 2 Kpa podstawy uchylenia przez Sąd zaskarżonej decyzji, wydanej w zwykłym trybie postępowania administracyjnego, może bowiem nastąpić, z uwagi na wyłącznie kasacyjne uprawnienia Sądu, tylko wówczas, gdy istnienie tej podstawy na etapie postępowania sądowego ze skargi na tę decyzję jest niewątpliwe i bezsporne. W niniejszej sprawie zaś taka sytuacja nie zachodzi. Skoro bowiem w postępowaniu administracyjnym poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji nie nastąpiło naruszenie przepisów o zawiadamianiu stron o wszczęciu postępowania w sprawie sprzedaży nieruchomości PFZ, to dla oceny, czy zainteresowany Stanisław B. bez własnej winy nie brał udziału w tym postępowaniu, niezbędne jest przeprowadzenie postępowania dowodowego dla wyjaśnienia i ustalenia, czy prawdziwe są jego twierdzenia, iż przed wszczęciem postępowania administracyjnego w sprawie sprzedaży przedmiotowej nieruchomości, tj. przed zamieszczeniem jej w wykazie nieruchomości przeznaczonych do sprzedaży, był informowany i zapewniany przez pracowników Urzędu Gminy w M., że zostanie indywidualnie powiadomiony o przeznaczeniu tej nieruchomości do sprzedaży, oraz że podczas pomiarów geodezyjnych tej nieruchomości był informowany przez geodetę, iż są one dokonywane dla potrzeb PZU, a nie w związku z przeznaczeniem jej do sprzedaży, a także dla oceny, czy okoliczności te, jeśli miały miejsce, zobowiązywały wyznaczony Urząd Gminy w S. do indywidualnego zawiadomienia Stanisława B. o wszczęciu postępowania. Takie wyjaśnienia, ustalenia i oceny mogą być dokonywane w postępowaniu administracyjnym o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną /art. 149 par. 2 i art. 151 par. 1 Kpa/, wszczętym na żądanie strony - art. 147 zdanie drugie Kpa lub wskutek sprzeciwu prokuratora wniesionego za zgodą strony - art. 184 par. 1 i 4 Kpa.
Z tych względów zagadnienie to i zarzut naruszenia art. 145 par. 1 pkt 4 Kpa w związku z ww. twierdzeniami Stanisława B., nie mógł być przedmiotem rozpoznania przez Sąd w niniejszym postępowaniu ze skargi na decyzje z dnia 31 października 1989 r. i 30 listopada 1989 r. Jest to zatem kwestia nadal otwarta. W związku z tym podnieść informacyjnie należy, że pismo Stanisława B. - oświadczenie z dnia 8 grudnia 1989 r. złożone w Urzędzie Gminy w M. /k-37 akt administracyjnych/ po otrzymaniu informacji tego Urzędu z dnia 29 listopada 1989 r. L.dz. RŻL.-8224-238/89 /k. 36 akt/ powinno być, zgodnie z wymogami art. 231, 235 i 236 Kpa, przekazane Urzędowi Gminy w S. w terminie siedmiu dni od jego wpływu jako żądanie wznowienia postępowania z przyczyny określonej w art. 145 par. 1 pkt 4 Kpa. Skoro dotychczas to nie nastąpiło, to powinno być dokonane obecnie, przy uwzględnieniu przepisu art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 34 poz. 198 ze zm./. Niewykluczone jest również wniesienie przez prokuratora sprzeciwu na podstawie art. 184 par. 1 i 4 Kpa. Nie stoi temu na przeszkodzie w tej sprawie art. 189 Kpa, gdyż ww.. twierdzenia Stanisława B. ani nie były podstawą faktyczną zarzutów niniejszej skargi Prokuratora, ani też nie były i nie mogły być /o czym wyżej/ przedmiotem rozpoznania Sądu w obecnym postępowaniu sądowym wszczętym na skutek tej skargi. W wyniku oddalenia tej skargi nie nastąpiła zatem prekluzja stanu faktycznego, wynikającego z odnośnych twierdzeń zainteresowanego Stanisława B. Zawarte w art. 189 Kpa określenie "z tych samych przyczyn" oznacza, że przepis ten ma zastosowanie wówczas, gdy w wyniku rozpoznania skargi prokuratora na decyzję przez sąd administracyjny nastąpiła prekluzja stanu faktycznego, który miałby być podstawą wniesienia przez prokuratora sprzeciwu od tej decyzji. Decydujące znaczenie mają zatem przyczyny oddalenia takiej skargi przez sąd administracyjny. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu niniejszej skargi na podstawie art. 207 par. 5 Kpa.