Wyrok WSA w Warszawie z 3 lutego 2004 r., II SA 3159/03

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie

Rozpoznanie

na rozprawie w dniu 3 lutego 2004 r.

Sprawa

sprawy ze skargi S. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę

Skład

Przewodniczący Sędzia Stanisław Marek Pietras, Asesorzy WSA Joanna Kube (spr.), Janusz Walawski
Krzysztof Dytczak protokolant

Uzasadnienie

Pan S. K. zwrócił się do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) w W. w dniu 1 kwietnia 2003r. o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku na czas niezdolności do pracy.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2003r. o Nr [...], Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) - powoływanej nadal jako ustawa o emeryturach i rentach, odmówił przyznania świadczenia w drodze wyjątku.

Uzasadniając rozstrzygnięcie wskazał, że orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] marca 2003r. uznano Pana S. K. za częściowo niezdolnego do pracy od [...] czerwca 2002r. do marca 2004r. Jeśli chodzi o podnoszoną w sprawie trudną sytuację materialną to wskazano, że brak środków utrzymania nie stanowi przesłanki przesądzającej o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 23 czerwca 2003r. wnioskodawca szczegółowo opisał swój stan zdrowia i stwierdził, że jako zawodowy kierowca kat [...] oraz [...] jest wyeliminowany z zawodu. Wyrażając nadzieję, że po rehabilitacji powróci do zawodu podkreśla, że jego wniosek podyktowany jest brakiem zdrowia, a nie brakiem pracy w tym zawodzie.

Z adnotacji urzędowych dokonanych na tym wniosku wynika, że sprawa na tym etapie była dodatkowo skontrolowana przez skierowanie jej w ramach nadzoru Prezesa ZUS do Głównego Lekarza Orzecznika.

Prezes ZUS decyzją z dnia [...] sierpnia 2003r. Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] czerwca 2003r.

Organ wyjaśnił, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki, o jakich mowa w przepisie art. 83 ustawy o emeryturach i rentach powinny być spełnione łącznie, a brak choćby jednej z nich wyklucza możliwość przyznania tego świadczenia.

W przedmiotowej sprawie świadczenie nie może być przyznane z tego względu, że nie został spełniony – określony w powołanym przepisie - wymóg całkowitej niezdolności do pracy. W przypadku ubiegającego się o świadczenie w drodze wyjątku zachodzi częściowa niezdolność do pracy.

W dniu 20 sierpnia 2003r. Pan S. K. skierował od tej decyzji skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w której stwierdził, że obecnie nie może podjąć pracy ze względu na obrażenia jakich doznał podczas pożaru oraz zwrócił uwagę na wypracowane przez siebie lata do emerytury w warunkach szkodliwych dla zdrowia.

W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS, wnosząc o oddalenie skargi wyjaśnił, iż na potrzeby przyznania świadczeń przewidzianych w ustawie o emeryturach i rentach całkowita niezdolność do pracy oraz data jej powstania powinna być orzeczona przez lekarza orzecznika ZUS. W przypadku zaś skarżącego została przez tegoż lekarza stwierdzona częściowa niezdolność do pracy, która wprawdzie świadczy o znacznym stopniu utraty zdolności do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji, jednak pracy nie wyklucza (choć ograniczonej względami orzeczonego uszczerbku na zdrowiu).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, (art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) nie dopatrzył się przy jej wydaniu naruszenia prawa.

Przepis art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach, stanowi, że ubezpieczonym oraz pozostającym po nim członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes ZUS może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nie przekraczającej wysokości odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Z przepisu art. 83 ust. 1 ustawy zatem wynikają trzy przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia 1) niespełnienie wymagań dających prawo do renty lub emerytury musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami, 2) ubiegający się o świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym, z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku, 3) osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania.

Niespełnienie choćby jednego z tych warunków skutkuje odmową przyznania takiego świadczenia bez względu na inne okoliczności zaistniałe w sprawie.

W niniejszej sprawie niespornym jest, że skarżący orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] marca 2003r. został uznany za częściowo niezdolnego do pracy na okres od [...] czerwca 2002r. do marca 2004r. W związku ze złożonym wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, orzeczenie to w dniu [...] czerwca 2003r. zostało dodatkowo skontrolowane przez Głównego Lekarza ZUS. Zatem miało ono wiążący charakter dla organu orzekającego – Prezesa ZUS – w sprawie o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku.

Podnoszony przez skarżącego fakt niemożliwości (w związku z doznanymi podczas pożaru obrażeniami ciała) podjęcia pracy w zawodzie dotychczas wykonywanym nie mają wpływu na fakt, że skarżący jest tylko częściowo niezdolny do pracy.

W tych warunkach niespełniona została podstawowa przesłanka do przyznania świadczenia na podstawie przepisu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach jaką jest całkowita niezdolność do pracy orzeczona w odpowiednim trybie przez lekarza - orzecznika ZUS.

Świadczenie przyznawane w trybie ostatnio powołanego przepisu ma charakter wyjątkowy i z tego powodu obwarowane jest spełnieniem szeregu ściśle określonych w tym przepisie warunków.

Orzeczenie lekarza orzecznika ZUS nie nasunęło Sądowi rozstrzygającemu tę sprawę wątpliwości, co do jego prawidłowości również i z tej racji, że było dodatkowo weryfikowane w ramach wewnętrznej kontroli ZUS.

W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).