Uzasadnienie
17 czerwca 1994 r. w (...) Zakładach Drobiarskich w (...) przeprowadzono kontrolę sanitarną 952 indyków dostarczonych do tych zakładów z fermy (...).
Tego samego dnia zakładowy weterynaryjny inspektor sanitarny przy Zakładzie Drobiarskim w (...), działając z upoważnienia wojewody (...), postanowieniem - wydanym na podstawie art. 22 ust. 1 i 3, art. 23-24 i art. 26 ustawy z dnia 25 listopada 1970 r. o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia /Dz.U. nr 29 poz. 245/, par. 2 rozporządzenia Ministrów Zdrowia i Opieki Społecznej oraz Rolnictwa z dnia 12 września 1972 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia /Dz.U. nr 40 poz. 261/ i par. 2 ust. 1-3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 kwietnia 1973 r. w sprawie zasad postępowania ze środkami spożywczymi i używkami o niewłaściwej jakości zdrowotnej /Dz.U. nr 19 poz. 110/ - nakazał Spółce (...) - (...) Zakładom Drobiarskim zabezpieczenie, w wydzielonym pomieszczeniu tych zakładów, środka spożywczego pochodzącego z powyższej partii indyków.
W uzasadnieniu postanowienia podano, że kontrola sanitarna przedmiotowego środka spożywczego wykazała, iż jest on niewłaściwej jakości zdrowotnej i w związku z tym konieczne jest jego zabezpieczenie do czasu przeprowadzenia odpowiednich badań.
Następnie zakładowy inspektor weterynaryjny decyzją z dnia 4 lipca 1994 r., podjętą na mocy art. 22 ust 1 i 3, art. 23-24 i art. 26 cytowanej ustawy o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia oraz par. 2 powołanego rozporządzenia z dnia 12 września 1972 r. w związku z par. 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 13 kwietnia 1973 r., stwierdził, że mięso i podroby pochodzące z powyższej partii indyków nie odpowiadają wymaganiom jakości zdrowotnej i w związku z tym orzekł o zakazie wprowadzania tego środka spożywczego do obrotu oraz do produkcji innych środków spożywczych.
Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, po rozpatrzeniu odwołania Spółki (...), decyzją z dnia 16 lipca 1994 r. rozstrzygnięcie organu I instancji utrzymał w mocy.
Naczelny Sąd Administracyjny, na skutek skargi Spółki (...) wyrokiem z dnia 19 maja 1995 r., II SA 1411/94 z uwagi na uchybienia procesowe uchylił decyzję organu naczelnego.
Po tym wyroku Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej decyzją z 17 lipca 1995 r. uchylił decyzję z 4 lipca 1994 r., wskazując na konieczność przeprowadzenia przez organ I instancji powtórnych badań laboratoryjnych zabezpieczonego środka spożywczego.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy zakładowy weterynaryjny inspektor sanitarny przy Zakładzie Drobiarskim w (...), działając na podstawie art. 7 ust. 1, art. 22 ust. 1 i 3, art. 23-24 i art. 26 cytowanej ustawy z dnia 25 listopada 1970 r. oraz par. 2 powołanego rozporządzenia w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o warunkach żywności i żywienia w związku z par. 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie zasad postępowania ze środkami spożywczymi i używkami o niewłaściwej jakości zdrowotnej, decyzją z 6 czerwca 1995 r. (...) ponownie orzekł o zakazie wprowadzania przez Zakłady Drobiarskie (...) przedmiotowego mięsa i podrobów do obrotu oraz do produkcji innych środków spożywczych.
W motywach tej decyzji podano, że podczas badania poubojowego u 70 procent indyków, z których pochodzą powyższe mięso i podroby, stwierdzono w narządach wewnętrznych rozległe zmiany chorobowe w postaci: miąższowego zwyrodnienia wątroby /wątroby bardzo powiększone, silnie przekrwione, części wątrób z drobnymi ogniskami martwicowymi/, włóknikowego zapalenia osierdzia, licznych wybroczyn pod nasierdziem, nieżytowego zapalenia błony śluzowej jelit /szczególnie dwunastnicy/ oraz przekrwionych płuc, a ponadto u części ptaków krupowego zapalenia płuc. W kontrolowanych partiach mięsa i wątrób ujawniono również obecność antybiotyków, co czyni całość poddanego badaniu mięsa nieprzydatnym dla żywienia ludności.
Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, po rozpatrzeniu odwołania T. S-K., decyzją z 16 października 1995 r. nr (...) utrzymał w mocy zaskarżoną przez nią decyzję organu I instancji.
W motywach swej decyzji organ odwoławczy stwierdził przede wszystkim, że art. 7 ustawy o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia zakazuje wykorzystywania do celów żywienia ludzi i do produkcji innych środków spożywczych produktów pochodzących ze zwierząt lub od zwierząt zawierających pozostałości podawanych tym zwierzętom antybiotyków.
W mięsie będącym przedmiotem sporu wykryto pozostałości antybiotyków. Fakt ten potwierdziły ponowne badania laboratoryjne przeprowadzone w dniach od 18 do 30 sierpnia 1995 r. przez podległy Ministrowi Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej Państwowy Instytut Weterynaryjny w P., a zatem przez kompetentną do tego celu placówkę. Dlatego też decyzja zakładowego weterynaryjnego inspektora sanitarnego z 6 września 1995 r. była w pełni uzasadniona.
Decyzję Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej zaskarżyła do NSA T. S-K. W skardze wymieniona stwierdziła, że sporne mięso jest przeterminowane i dlatego nie powinno być w ogóle traktowane jako środek spożywczy. Zarzuciła też, że badania tego mięsa zostały przeprowadzone niezgodnie z obowiązującymi przepisami i dlatego nie mogą - jej zdaniem - stanowić dowodu na zawartość w nim antybiotyków.
Odpowiadając na skargę Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej wniósł o jej oddalenie. W odpowiedzi na skargę, uzupełnionej dodatkowymi pismami, podtrzymano stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Przedstawiono ponadto przebieg i wyniki przeprowadzonych badań, podkreślając, że mają one charakter urzędowy, a ich celem jest wyeliminowanie zagrożenia dla zdrowia publicznego. Zagrożenie takie bezspornie zaś stanowi obecność w mięsie antybiotyków.
Wyjaśniono też, że w (...) Zakładach Drobiarskich nigdy nie prowadzono uboju usługowego, co oznacza, że pozyskiwane mięso nie było przekazywane hodowcy dostarczającemu zwierzęta do uboju. W zakładach drobiarskich stosowano natomiast system uboju przemysłowego, zgodnie z którym pozyskane mięso wprowadzane było do obrotu lub do dalszego przetwórstwa przez powyższe zakłady.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Decydujące znaczenie dla rozpoznawanej sprawy ma ustalenie, czy skarga została wniesiona przez osobę do tego uprawnioną.
Zgodnie bowiem z art. 33 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, Sąd administracyjny wszczyna postępowanie jedynie na podstawie skargi wniesionej uprawniony podmiot /ust. 1/. Uprawnionym do wniesienia skargi prócz prokuratora, rzecznika praw obywatelskich i organizacji społecznej jest zaś każdy, kto ma w tym interes prawny /ust. 2/.
Określenie interesu prawnego znalazło bogate odzwierciedlenie zarówno w literaturze prawniczej, jak i w orzecznictwie sądowym. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wyrażał pogląd, że "interes prawny jest kategorią normatywną, mającą swe źródło w przepisach regulujących sposób załatwienia sprawy i stanowiących podstawę prawną jej rozstrzygnięcia, zarazem ściśle związaną z przedmiotem prowadzonego postępowania" /wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 1993 r. I SA 1719/92 - OSP 1994 z. 10 poz. 199/.
Pojęcie interesu prawnego musi być zatem zawsze analizowane na tle sfery praw i obowiązków danego podmiotu oraz jednoznacznie wynikać z przepisów prawa materialnego. Mieć interes prawny w sprawie administracyjnej znaczy bowiem to samo, co ustalić przepis prawa na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby, albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności sprzecznych z potrzebami danej osoby. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest stan, w którym obywatel wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającego stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji /wyrok NSA z dnia 22 lutego 1984 r. I SA 1748/83/.
W niniejszej sprawie skarżąca swój interes prawny wywodzi z tego, że jest producentem i właścicielem przedmiotowego mięsa. Zgodnie bowiem z zawartą z nią umową należność za indyki dostarczone do Zakładów Drobiarskich (...) miała otrzymać, gdy pozyskane z nich mięso zostało wprowadzone przez jej kontrahenta do obrotu i do produkcji innych artykułów spożywczych. T.S-K. W pismach kierowanych do organów zwraca też uwagę na to, że zakaz wprowadzenia mięsa do obrotu i nieotrzymanie przez nią należności za dostarczone do zakładów indyki spowodowały, iż nie mogła w terminie spłacić odsetek od zaciągniętego w banku kredytu. Naraziło to ją na utratę zaufania banku i mogło uniemożliwić otrzymanie przez nią nowych kredytów, niezbędnych do prowadzenia fermy drobiu.
W związku z tym zauważyć należy, że przedmiotem postępowania w tej sprawie było wyłącznie wycofanie z obrotu mięsa indyczego nie odpowiadającego obowiązującym zdrowotnym warunkom jakości, a nie unieruchomienie prowadzonej przez skarżącą fermy drobiu.
Zaskarżona decyzja i utrzymane nią w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji zostały wydane na podstawie art. 26 ustawy z dnia 25 listopada 1970 r. o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia /Dz.U. nr 29 poz. 245 ze zm./. Z treści tego przepisu wynika, że nakaz usunięcia środka spożywczego z obrotu kierowany jest przez organ nadzoru weterynaryjnego do jednostki gospodarczej, w której ten środek spożywczy znajduje się w celu jego sprzedaży lub przeznaczenia do produkcji innych artykułów spożywczych.
Organy orzekające w przedmiotowej sprawie powinny zatem ustalić jedynie, czy dany środek spożywczy odpowiada obowiązującym zdrowotnym warunkom jakości oraz jaki podmiot ma wprowadzić ten środek do obrotu. Nie mają one natomiast obowiązku badania treści umowy zawartej przez tę jednostkę z producentem środka spożywczego i wnikania w ich wzajemne rozliczenia finansowe.
W konsekwencji uznać należy, iż stroną postępowania jest jedynie podmiot wprowadzający środek spożywczy do obrotu i to niezależnie od tego, czy jest jego właścicielem, czy też nie. Sprawa - o ile nie łączy się z jednoczesnym unieruchomieniem zakładu producenta środka spożywczego - nie dotyczy zaś bezpośrednio interesu prawnego tego producenta.
Skoro zatem zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej dotyczy tylko wycofania omawianego środka spożywczego z obrotu, to skarżącej w tej sprawie nie przysługuje legitymacja do wniesienia skargi.
W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł jak w sentencji wyroku.