Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 13 kwietnia 1999 r., II SA 338/99

Teza

Przeniesienie siedziby zawodowej adwokata na jego wniosek następuje za zgodą okręgowej rady adwokackiej tylko co do samego przeniesienia, bez uprawnień o charakterze reglamentacyjnym, co do wyznaczenia siedziby w nowym okręgu.

Sentencja

1. oddala skargę Okręgowej Rady Adwokackiej na uchwałę prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w przedmiocie wyznaczenia siedziby zawodowej adwokata.

Uzasadnienie

Prezydium NRA uchwałą z 19 stycznia 1999 r. zmieniło ust. 2 uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w P. z 8 października 1998 r. w ten sposób, że wyznaczyło zainteresowanemu adw. J. D. siedzibę zawodową w P. zamiast wyznaczonej mu przez ORA siedziby w G. W jej uzasadnieniu prezydium NRA podkreśliło, że dokonana zmiana uwzględnia żądanie zainteresowanego sformułowane w trybie art. 71 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze /Dz.U. nr 16 poz. 124 ze zm./ o przeniesienie jego kancelarii z K. w okręgu (...) Izby Adwokackiej do P., przy (...). Powoływanie się przez ORA w P. na konieczność prawidłowego rozmieszczenia adwokatów w celu zapewnienia ludności należytej pomocy prawnej, przysługujące ORA na podstawie art. 68 ust. 3 tej ustawy, nie daje jej prawa do wyznaczenia siedziby w dowolnie wybranej miejscowości nie wskazanej przez zainteresowanego.

W skardze do sądu ORA wniosła o uchylenie uchwały prezydium NRA z powodu naruszenia przez organ odwoławczy art. 68 ust. 3 ustawy, który nie może być podporządkowany art. 4a ust. 2 dotyczącemu wyznaczania siedziby zawodowej adwokata na jego wniosek przez okręgową radę adwokacką. Proponowane przez ORA wyznaczenie zainteresowanemu siedziby w G. oprócz kryterium zapewnienia ludności należytej pomocy prawnej uwzględnia również jego stosunki rodzinne i mieszkaniowe. Mieszka on w G., gdzie żona prowadzi kancelarię notarialną, skąd jej bliżej do G. niż P. Prezydium NRA wniosło o oddalenie skargi, do czego w piśmie procesowym z 7 kwietnia 1999 r. przyłączył się zainteresowany.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga nie jest uzasadniona. Po zniesieniu możliwości ustalania planu rozmieszczenia zespołów adwokackich, adwokatów i aplikantów adwokackich oraz po przyjęciu, jako wiodącego, rozwiązania indywidualnych kancelarii adwokackich, uległy ograniczeniu wcześniej istniejące możliwości administracyjnej reglamentacji kadrowej w adwokaturze. Na jego dynamikę wpłynęło również funkcjonowanie gospodarki rynkowej.

W tych warunkach zawarte w art. 68 ust. 3 ustawy uprawnienia samorządu adwokackiego do wyznaczania siedziby zawodowej przy wpisywaniu na listę adwokatów, muszą być jeszcze wyraźniej oddzielane od zawartych w art. 71 uprawnień dotyczących przeniesienia siedziby zawodowej adwokata do okręgu innej izby.

W obu przepisach chodzi o zupełnie odmienne sytuacje. Art. 68 ust. 3 dotyczy włączenia adwokata do struktury samorządowej przez wpisanie go na listę adwokatów i wyznaczenie mu siedziby, zaś art. 71 - przeniesienia siedziby między okręgami na wniosek adwokata i za zgodą okręgowej rady adwokackiej co do samego przeniesienia, ale już bez uprawnień o charakterze reglamentacyjnym wyznaczenia siedziby w nowym okręgu.

Istotne jest również posiadanie przez prezydium NRA uprawnień reformatoryjnych, które pozwoliły jej na rozstrzygnięcie sprawy z dodatkowym wykorzystaniem kryterium celowości: w miejscu zamieszkania skarżącego jego żona prowadzi kancelarię, natomiast w G. nie ma sądu, co dla proponowanego przez NRA miejsca siedziby adwokackiej zainteresowanego ma podstawowe znaczenie.

Końcowo należy zauważyć, że legitymacja do wniesienia skargi na uchwałę prezydium NRA przez ORA, która występuje w podwójnej roli organu orzekającego I instancji i organu samorządu adwokackiego nadzorującego złożone zadania korporacyjne, budzi pewne wątpliwości wymagające stosownych unormowań legislacyjnych: w tej sprawie sąd przyjął istnienie tej legitymacji biorąc pod uwagę dotychczasowe orzecznictwo w sprawach rodzajowo podobnych.

Z powyższych względów na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 388 ze zm./ orzeczono jak w sentencji.