Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 11 maja 1998 r., II SA 342/98

Teza

Obciążenie przewoźnika opłatami drogowymi za przejazd pojazdem nienormatywnym jest obligatoryjne.

Uzasadnienie

Dnia 21 kwietnia 1997 r. w miejscowości P. zatrzymano i poddano kontroli pojazd marki Liaz 151-280 z przyczepą typ BMW stanowiący własność Marka R. przewożący eternit.

W wyniku pomiarów stwierdzono, że długość pojazdu wynosi 17,50 m, natomiast nacisk osi pojedynczej i osi składowej pojazdu został przekroczony i wynosił odpowiednio 9,76 kN. i 7,37 kN.

Protokół kontroli podpisany został bez żadnych zastrzeżeń przez kierowcę pojazdu.

W oparciu o ten dokument Naczelny Dyrektor Okręgu Dróg Publicznych decyzją z dnia 2 czerwca 1997 r. na podstawie par. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 października 1996 r. w sprawie opłat drogowych /Dz.U. nr 123 poz. 578/ w zw. z rozporządzeniem Rady Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 lutego 1993 r. w sprawie warunków technicznych i badań pojazdów /Dz.U. nr 21 poz. 91 ze zm./ i na podstawie art. 104 par. 1 Kpa obciążył Marka R. opłatą drogową w wysokości 3.525 zł. za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

W odwołaniu zainteresowany podał, że wyniki kontroli wywołują zasadnicze wątpliwości. Błędnie zakwalifikowano jego samochód z przyczepą jako pojazd członowy. Faktycznie jest to zespół pojazdu silnikowego i przyczepy i stwierdzona długość pojazdu nie stanowi przekroczenia parametru w tym zakresie. Również i pomierzone naciski nie są wolne od wad, bowiem pomiarów dokonano na nierównym parkingu przydrożnym.

Ciężar całego ładunku był mniejszy od dopuszczalnej ładowności. Ponadto decyzja została niewłaściwie uzasadniona - nie odpowiada wymogom określonym w art. 107 par. 3 Kpa.

Generalny Dyrektor Dróg Publicznych decyzją z dnia 5 lutego 1998 r. na podstawie par. 4 ust. 1 tab. lp. 5 lit. a, i lit. d, oraz ust. 2 cyt. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 października 1996 r. w zw. z par. 4 ust. 4 i par. 5 ust. 3 cyt. rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 lutego 1993 r. które należy stosować w zw. z art. 151 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym /Dz.U. nr 98 poz. 602 ze zm./ oraz art. 138 par. 1 pkt 2 Kpa po rozpatrzeniu odwołania Marka R. od decyzji Naczelnego Dyrektora Okręgu Dróg Publicznych z dnia 2 czerwca 1997 r. w sprawie obciążenia opłatą drogową za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia:

• uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej wysokości naliczonej opłaty drogowej i orzekł o obciążeniu strony opłatą drogową w wysokości 3.300zł;
• w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że zgodnie z par. 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 lutego 1993 r. dopuszczalna długość pojazdu wynosiła 18,35 m. W dniu wydania zaskarżonej decyzji obowiązuje już ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, której art. 62 ust. 4 stanowi, że dopuszczalna długość zespołu 2 pojazdów nie może przekraczać 18,75 m.

Rozpatrując odwołanie organ II instancji stwierdził, że długość kontrolowanego pojazdu wynosiła 17,50 m i zgodnie z obowiązującymi przepisami nie była przekroczona.

Zdaniem organu odwoławczego kontrola pojazdu została przeprowadzona zgodnie z instrukcją producenta wag na nawierzchni spełniającej jej wymagania. Od wyników pomiarów odjęto tolerancję przyrządów pomiarowych wynoszącą 50 kg /0,5 kN/ oraz 2 procent tolerancji wynikającej z ewentualnej dopuszczalności nierówności nawierzchni. Rozbieżności między danymi wpisanymi do protokółu zatrzymania i kontroli pojazdu a danymi wpisanymi do załącznika nr 2 decyzji organu I instancji wynikają z tego, że ww. protokóle wpisano wartości pomierzone, natomiast w załączniku wpisane są wartości po uwzględnieniu tolerancji, w oparciu o które strona została obciążona opłatą drogową. Zdaniem tego organu nie jest tu zasadny zarzut naruszenia art. 7 Kpa i nie można podzielić poglądu iż został naruszony słuszny interes strony, ponieważ żaden przepis nie przewiduje możliwości uwzględnienia tego interesu w sprawie obciążenia przewoźników opłatą drogową za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

W skardze do Sądu Marek R. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji i nieobciążenia go opłatą drogową.

W uzasadnieniu skargi podniósł, iż dokonano błędnych pomiarów. Podczas pomiarów stwierdzono "przeciążenie przedostatniej osi i jednocześnie niedociążenie ostatniej osi przyczepy. Przeciążenie tylnej osi samochodu dotyczy osi wyposażonej w koło bliźniacze. Oznacza to znacznie mniejszy nacisk jednego koła na nawierzchnię jezdni".

Ponadto samochód nie był w ogóle przeciążony. W protokóle kontroli i zatrzymania podano tylko numery wag natomiast nie podano jaki to był typ wag. Pomiar nacisku osi na jezdnię powinien odbywać się w miejscu legalizowanym. Nie został pouczony, że może żądać okazania dowodów legalizacji wag. Nie został też zapoznany z instrukcją dotyczącą sposobu i warunków jakie muszą być spełnione w miejscu pomiarów. Nieznajomość instrukcji uniemożliwia mu obronę jego interesów. Jego zdaniem osoby dokonujące pomiarów nie posiadały odpowiednich kwalifikacji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Po wyjściu w życie ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ utrzymany został dotychczasowy model kasacyjnych uprawnień tego Sądu mimo przyjęcia generalnej klauzuli właściwości tego Sądu ograniczonej wyłączeniami zestawionymi w art. 19 i niewielkiego poszerzenia reformatoryjnych w konkretnie podanych przypadkach. W rezultacie sprawowana przez Sąd kontrola legalności kwestionowanych orzeczeń, aktów i czynności /art. 21 ustawy/ uwzględniać musi stan prawny istniejący w dacie jej podjęcia.

W rozpoznawanej sprawie będzie to stan prawny z dnia 5 lutego 1998 r., gdy decyzja Generalnego Dyrektora Dróg Publicznych stała się ostateczna. Wszystkie pojazdy poruszające się po drogach publicznych muszą spełniać warunki określone w rozporządzeniu Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 lutego 1993 r. w sprawie warunków technicznych i badań pojazdów /Dz.U. nr 21 poz. 91 ze zm./. Zgodnie z par. 4 ust. 4 i 5 pkt 3 nacisk osi nie może przekraczać pojedynczej 100 kN, a osi składowych 72,5 kN.

W razie przekroczenia powyższych parametrów, lub innych warunków przewidzianych w przepisach określających warunki techniczne pojazdów, przejazd pojazdu dozwolony jest tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia stosownie do art. 61 ust. 11 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym /Dz.U. nr 98 poz. 602 ze zm./ poprzednio kwestię tę regulował art. 51 ust. 8 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. - Prawo o ruchu drogowym /Dz.U. 1992 nr 11 poz. 41 ze zm./.

Za przejazd po drogach publicznych pojazdów o gabarytach, ciężarze i naciskach osi przekraczających dopuszczalne normy /pojazdów nienormatywnych/ pobiera się opłaty w wysokości określonej w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 października 1996 r. w sprawie opłat drogowych /Dz.U. nr 123 poz. 578/.

W przypadku stwierdzenia, że przejazd pojazdu nienormatywnego odbywa się bez zezwolenia lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu, przedmiotowe opłaty pobiera się w wysokości określonej w par. 4 ust. 1 cyt. rozporządzenia. Powyższe opłaty ustala i pobiera zarząd drogi, na którego terenie dokonano kontroli pojazdu nienormatywnego, za każde przekroczenie parametrów oddzielnie, bez względu na długość przejechanej trasy /par. 4 ust. 2/.

Z treści przytoczonych przepisów wynika, że obciążenie przewoźnika opłatami drogowymi za przejazd pojazdem nienormatywnym jest obligatoryjne. Przepisy te nie przewidują bowiem żadnych wyjątków od przewidzianych w nich zasad.

W rozpoznawanej sprawie organy orzekające trafnie przyjęły, że pojazd Marka R. nie spełniał wymaganych warunków technicznych. W toku kontroli tego pojazdu bezspornie ustalono bowiem, że naciski dwóch osi, jednej pojedynczej a drugiej zespolonej znacznie przekroczyły dopuszczalne w tym zakresie normy. Brak przy tym jakichkolwiek podstaw do kwestionowania wyników pomiarów. Przeprowadziły je bowiem wyspecjalizowane służby drogowe, w obecności kierowcy kontrolowanego pojazdu, który nie zgłosił żadnych zastrzeżeń ani do sposobu dokonanych pomiarów, użytych do tego wag, które były legalizowane, ani ustawienia pojazdu w czasie tych pomiarów, czy też do odczytu przyrządów pomiarowych i stwierdzonych w protokóle przekroczeń dopuszczalnych parametrów. Protokół kontroli co do pomiaru nacisków osi został podpisany przez kierowcę bez żadnych uwag.

Dodać należy, że stosownie do art. 61 cyt. ustawy Prawo o ruchu drogowym z 1997 r. ładunek na pojeździe umieszcza się w taki sposób aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę /identyczną regulację zawierał art. 57 poprzednio obowiązującej ustawy prawo o ruchu drogowym/.

W tej sytuacji, skoro Marek R. nie posiadał wymaganego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym, zasadne było obciążenie go opłatami drogowymi. Wysokość tych należności zawiera tabela naliczenia opłaty, która nie budzi żadnych wątpliwości. Jest ona bowiem zgodna z zasadami określonymi w par. 4 cyt. rozporządzenia z dnia 14 października 1996 r. Zaskarżona decyzja zatem prawa nie narusza.

Mając powyższe na uwadze, skarga jako niezasadna podlega oddaleniu na podstawie art. 27 ust. 1 cyt. ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.