Uzasadnienie
Wójt Gminy K. decyzją Nr [...] z dnia [...] marca 1995r. zezwolił na wyłączenie z produkcji rolniczej działki nr [...] o powierzchni [...] ha i ustalił dla wnioskującego P.D. warunki wyłączenia. Wskutek złożonego przez P. D. odwołania, Wójt Gminy K. decyzją nr [...] z dnia [...] marca 1995r. uchylił zaskarżoną decyzję własną i przekazał sprawę do rozpatrzenia kierownikowi Urzędu Rejonowego we W., a ten decyzją z dnia [...] czerwca 1995r. ustalił warunki wyłączenia gruntów z produkcji rolnej wskazując na M. SA jako podmiot zobowiązany do uiszczania opłat rocznych z tytułu wyłączenia. Wojewoda [...][...] września 1995r. stwierdził nieważność decyzji Wójta Gminy K. z dnia [...] marca 1995r. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, a Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozpatrujący odwołanie P.D. od decyzji stwierdzającej nieważność utrzymał tę decyzję w mocy decyzją z [...] lipca 1996r.
Wojewoda [...] dnia [...] sierpnia 1996r. stwierdził też nieważność decyzji kierownika Urzędu Rejonowego we W. z [...] czerwca 1995r. I ta decyzja została utrzymana w mocy przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzja z dnia [...] października 1996r.
Skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego na wskazane decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi skierował P.D.. W wyniku rozpatrzenia skarg NSA wydał 11 lipca 1997r. orzeczenia: o sygn II S.A. 1411/96 w sprawie ze skargi na utrzymanie w mocy przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzji Wojewody [...] stwierdzającej nieważność decyzji Wójta Gminy K. z dnia [...] marca 1995r. - uchylono zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji Wojewody [...] z dnia [...] września 1995r. oraz o sygn. II S.A. 1726/96 w sprawie ze skargi na decyzję Ministra utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] stwierdzającą nieważność decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego we W. z dnia [...] czerwca 1995r. – uchylono zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody.
W wyniku zapadłych orzeczeń ostała się decyzja kierownika Urzędu Rejonowego we W. z dnia [...] czerwca 1995r. ustalająca warunki wyłączenia gruntów działki nr [...] z produkcji rolnej i wskazująca M. S.A. jako podmiot zobowiązany do uiszczania opłat rocznych z tytułu wyłączenia.
Wnioskiem z dnia [...] marca 2000r. skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., M. S.A., działając przez swego pełnomocnika, zażądał stwierdzenia nieważności dwóch decyzji: wydanej przez kierownika Urzędu Rejonowego we W. dnia [...] czerwca 1995r. ustalającej warunki wyłączenia działki nr [...] w części wskazującej M. jako podmiot zobowiązany do uiszczania opłat rocznych związanych z wyłączeniem z produkcji rolnej wskazanych w decyzji gruntów oraz decyzji dotyczącej działki nr [...], będącej przedmiotem odrębnego badania przez Sąd (sygn. akt II S.A. 3607/03). Obarczenie M. opłatami rocznymi wnioskodawca uznał za rażące naruszenie prawa, jako że nie mógł być traktowany w sprawie o włączenie gruntów z produkcji rolnej, jak strona postępowania. Organ, zdaniem domagającego się stwierdzenia nieważności, nie miał prawa przenosić do decyzji administracyjnej obowiązków ustalonych umową cywilną.
Na podstawie art. 159 § 1 Kpa Wojewoda [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] czerwca 2000r. wstrzymał wykonanie decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego we W. z dnia [...] czerwca 1995r. wyłączającej z produkcji rolniczej grunty rolne położone w granicach działek nr [...] i [...], obręb B.. W uzasadnieniu wskazał, że ponieważ podstawą wydania decyzji kierownika urzędu rejonowego we W. było porozumienie o charakterze cywilnoprawnym zawarte między stronami postępowania, należy stwierdzić, że występują przesłanki art. 156 §1 i dlatego organ z urzędu orzekł o wstrzymaniu wykonania decyzji.
W skierowanym do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zażaleniu P.D. wniósł o jego uchylenie w całości. Zarzucił, iż postępowanie dotknięte zostało wadą, ponieważ naruszono art. 61 § 4 Kpa. oraz nie uwzględniono wyroków NSA, które zapadły w przedmiotowej sprawie.
Postanowieniem nr [...] dnia [...] sierpnia 2003r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie nie dopatrując się zaskarżonym postanowieniu naruszenia prawa.
W złożonej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skardze P.D., zwany dalej skarżącym, wniósł o stwierdzenie nieważności lub uchylenie zaskarżonego postanowienia zarzucając rażące naruszenie prawa poprzez pominięcie skarżącego jako strony postępowania w postępowaniu przez organ pierwszej instancji i wyznaczenie kuratora w sytuacji istnienia pełnomocnika w osobie adwokat D.K.-S.. Podtrzymał również wszystkie zarzuty zawarte w odwołaniu.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
W świetle art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów powszechnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie i dlatego postępowanie toczy się na podstawie przepisów tej ustawy.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy stwierdzić, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy stwierdzić, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, kontrolując wskutek złożonego odwołania, postanowienie organu I instancji i ograniczając się do badania merytorycznej zasadności wydania kontrolowanego postanowienia Wojewody [...], w istocie nie rozpatrzył w ogóle zażalenia skarżącego. Minister nie odniósł się bowiem w żaden sposób do podniesionego przez skarżącego zarzutu rażącego naruszenia prawa przy podejmowaniu przez Wojewodę [...] postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji kierownika Urzędu Rejonowego we W. z dnia [...] czerwca 1995r., polegającego na braku uprzedniego zawiadomienia go o wszczęciu postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności w części wskazanej decyzji. Działaniem takim organ naruszył zasadę dwuinstancyjności (art. 15 Kpa.) i zasadę zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 Kpa.) Nadto Minister, mimo że nie rozpoznał sprawy ponownie w pełnym jej zakresie z uwzględnieniem zarzutu zażalenia, w sposób drastyczny naruszył zasadę szybkości postępowania określoną w art. 12 Kpa. i skonkretyzowaną w art. 35 § 1 i 3 Kpa. rozpatrując wniesione [...] lipca 2000r. zażalenie trzy lata.
Warto w tym miejscu zaznaczyć, że uchwalony 6 września 2001r. przez Parlament Europejski "Europejski Kodeks Dobrej Administracji", którego postanowienia mają charakter zaleceń, w art. 17 za stosowny termin podjęcia decyzji uznaje podjęcie jej nie później niż w dwa miesiące od wniesienia wniosku lub zażalenia, a zalecenia te współgrają z normą polską w tej materii tj. z art. 35 § 3 Kpa. W rozpatrywanej sprawie brak jest jakiegokolwiek uzasadnienia dla tak przewlekłego działania, jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie.
Rozpatrywana sprawa jest ściśle związana z badaną przez Sąd sprawą o sygn. II SA 3608/03, w której na mocy wyroku z dnia 29 października 2004r. uchylona została m.in. decyzja Wojewody [...] z dnia [...] października 2000r. nr [...] stwierdzająca nieważność decyzji kierownika Urzędu Rejonowego we W. z dnia [...] czerwca 1995r. Wytknięta w orzeczeniu wadliwość postępowania Wojewody [...] polegająca m.in. na niewywiązaniu się organu z obowiązku zawiadomienia skarżącego, zgodnie z dyspozycją art.40 § 2 Kpa. o wszczęciu postępowania najpóźniej przed dokonaniem pierwszej czynności w sprawie, rzutować musiała na wynik w sprawie rozpatrywanej. Skarżone postanowienie dotknięte jest tą samą wadą, co decyzja stwierdzająca nieważność. Nie ma tu znaczenia, że postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji kierownika Urzędu Rejonowego we W. z dnia [...] czerwca 1995r. zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego.
Brak uprzedniego w stosunku do postanowienia wstrzymującego wykonanie decyzji, zawiadomienia strony postępowania o wszczęciu postępowania zmierzającego do stwierdzenia nieważności decyzji, jest istotnym naruszeniem procedury administracyjnej i stanowi naruszenie gwarancji realizacji zasady ogólnej zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.