Uzasadnienie
Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 33 ust. 1, art. 92 ust. 1 pkt 1 i 10 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371 i z 2002 r. Dz. U. Nr 25 poz. 253 i Nr 89, poz.804), lp. 1.3, lp. 10.8 załącznika do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2002 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym (Dz. U. Nr 115, poz. 999) po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez T. Sp. z o.o. od decyzji Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 2.500 zł. – utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, iż podczas przejazdu w dniu [...] stycznia 2003 r. po drodze krajowej kierowca pojazdu stanowiącego własność T. Sp. z o.o. nie okazał zaświadczenia o wykonywaniu przewozów na potrzeby własne oraz nie okazał tarczy tachografu. Obowiązek okazania przez kierowcę zapisów z przyrządu kontrolnego za bieżący tydzień i za ostatni dzień poprzedniego tygodnia, w którym prowadził pojazd wynika z art. 15 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 123, poz. 1354 ze zm.). W myśl art. 92 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne nie przestrzegając przepisów o czasie pracy i odpoczynku kierowców oraz nie posiadając zapisów urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkości jazdy oraz czas jazdy i postoju podlega karze. Kontrolowany pojazd przewoził armaturę wyprodukowaną przez spółkę, celem przejazdu było przewiezienie rzeczy z przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, przejazd był prowadzony przez pracownika przedsiębiorcy, pojazd znajdował się w prawnej dyspozycji przedsiębiorcy. Wykonywanie takich przewozów wymaga uzyskania odpowiedniego zaświadczenia. Przepis przejściowy wymienionej ustawy – art. 103 ust 3 nie ma zastosowania do przewozów na potrzeby własne.
W skardze na powyższą decyzję, wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący kwestionuje obowiązek posiadania wspomnianego zaświadczenia. Okazane podczas kontroli faktury stanowią potwierdzenie, iż przewożony towar był własnością kupującego, tj. firmy [...] SA w [...]. O tym czyją własnością jest dany towar stanowi fakt, kto go nabył a nie wyprodukował. Przewożenie towaru kontrahenta nie jest przewozem na potrzeby własne. Ponadto, przedmiotem jego działalności jest m.in. towarowy transport drogowy pojazdami uniwersalnymi, na którą to okoliczność przedłożył wypis z krajowego rejestru sądowego. Działalność ta jest objęta definicją krajowego transportu drogowego zawartą w art. 4 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym dla wykonywania której jest wymagane uzyskanie licencji ale dopiero od [...] stycznia 2004 r. Zatem, do skarżącego ma zastosowanie przepis art. 103 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym.
Stosownie do tego przepisu przedsiębiorcy prowadzący do dnia wejścia w życie ustawy działalność gospodarczą w zakresie krajowego drogowego przewozu rzeczy obowiązani są w terminie 2 lat od dnia wejścia w życie ustawy wystąpić do organu udzielającego licencji z wnioskiem o udzielenie licencji na krajowy transport drogowy rzeczy. Do przedsiębiorcy posiadającego status przewoźnika, a więc wykonującego przewozy zarobkowo, nie odnosi się obowiązek posiadania zaświadczenia, o którym mowa w art. 33 ust. 1 cytowanej ustawy, gdyż dotyczy on wyłącznie przedsiębiorców wykonujących przewozy na potrzeby własne. Odnośnie nieokazania wykresówki skarżący podniósł, iż kierowca podczas kontroli oświadczył, iż nie prowadził w dniu [...] stycznia 2003 r. pojazdu powyżej 3,5 t. Przepis ustawy ani przepisy wykonawcze do niej nie określają, jakim dowodem posługiwać się ma kierowca dla uzasadnienia, iż w spornym dniu nie prowadził pojazdu. Podkreślił, iż zaświadczenie o nie prowadzeniu pojazdu w spornym dniu przez kierowcę zostało dołączone do odwołania od decyzji I instancji a organ odwoławczy odmówił wiarygodności temu dokumentowi.
W piśmie procesowym z [...] grudnia 2003 r. w oparciu o przepisy kodeksu cywilnego (art.544, art. 589 i art. 545 § 2) zarzucał nietrafność oceny dokonanej przez organ odnośnie uznania praw własnościowych do przewożonych towarów. Wywodził, iż przewożone przez niego towary były już własnością nabywcy.
Na rozprawie pełnomocnik skarżącego wnosił o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w oparciu o złożone do akt zestawienie poniesionych kosztów.
Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o oddalenie skargi. Według niego obowiązek posiadania zaświadczenia, o którym mowa w art. 33 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, przez przedsiębiorcę wykonującego przewozy na potrzeby własne odnosi się do każdego przedsiębiorcy, a więc również do wykonującego transport drogowy obok przewozów na potrzeby własne. Odnośnie kary w wysokości zł. 500 z tytułu nie okazania przez kierowcę wykresówki uznał, iż ustalenie organu było w tym zakresie dowolne i wnioskował o wstrzymanie wykonania decyzji w tej części.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przedmiotem rozpoznania jest skarga wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W dniu 1 stycznia 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne. Niniejsza sprawa została przekazana do rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu.
Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Analizując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powołanych wyżej kryteriów skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż w zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
Istota sprawy dotyczy kwestii uprawnień przedsiębiorcy do poruszania się pojazdami po drogach publicznych. Na gruncie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371 i z 2002 r. Dz. U. Nr 25 poz. 253 i Nr 89, poz.804), w tym również w stanie prawnym na dzień spornego przewozu, przedsiębiorców korzystających z dróg publicznych można podzielić na dwie zasadnicze kategorie. Pierwsza z nich odnosi się do przedsiębiorców wykonujących tę działalność zarobkowo. Są to, w rozumieniu art. 4 pkt 15 cytowanej ustawy, przewoźnicy drogowi, przez których rozumie się przedsiębiorców uprawnionych do wykonywania działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego. Druga kategoria, to przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą w innych branżach niż transport drogowy, zaś wykonywane przez nich przewozy służy jedynie realizacji tej innej działalności, a czynność przewozu, chociaż z reguły stanowiąca składnik kosztów działalności, nie jest jednak odpłatna (niezarobkowa).
W zależności od wspomnianego wyżej charakteru prowadzonej działalności gospodarczej, ustawa o transporcie drogowym odmiennie określa wymagania jakie winni spełniać przedsiębiorcy poruszający się pojazdami po drogach publicznych. I tak, przewoźnicy drogowi winni posiadać licencję (art. 5 ust. 1), przy czym na mocy powołanego art. 103 ust. 3 cytowanej ustawy wspomniana kategoria przedsiębiorców (przewoźników) mogła tę działalność prowadzić jeszcze przez 2 lata od wejścia ustawy, korzystając z uprawnień przyznanych im prze poprzednio obowiązujące przepisy prawa.
Natomiast pozostała grupa przedsiębiorców korzystających z dróg publicznych, a więc wykonujących przewozy na potrzeby własne, winna już od dnia wejścia w życie omawianej ustawy legitymować się przed podjęciem takich przewozów zaświadczeniem potwierdzającym zgłoszenie tej działalności (art. 33 ust. 1 ustawy). Z systematyki ustawy o transporcie drogowym, określającej zasady podejmowania i wykonywania transportu drogowego w ramach działalności gospodarczej (rozdział 2) oraz regulującej przewozy na potrzeby własne (rozdział 5), a także z odrębnej regulacji zawartej w art. 103 ust. 3 w przedmiocie zachowania prze okres dwóch lat posiadanych uprawnień do wykonywania takiej działalności przez zawodowych przewoźników, płynie wniosek, że obowiązek, o którym mowa w art. 33 ust.1 ustawy, odnosi się jedynie do przedsiębiorców nie będących zawodowymi przewoźnikami. Przyjęcie odmiennego stanowiska w sposób oczywisty kłóciłoby się nie tylko z zasadą racjonalnego ustawodawcy przy interpretacji przepisów prawa, ale także zasadami logiki (argumentum a maiori ad minus).
Stanowiska tego nie zmienia przepis art. 33 ust. 2 pkt 3 ustawy, obowiązujący od dnia 28 września 2003 r., wyraźnie zwalniający od obowiązku uzyskania wspomnianego zaświadczenia przedsiębiorców posiadających uprawnienia do wykonywania transportu drogowego. Przepis ten bowiem nie stanowi jakościowo nowej regulacji, a jedynie usuwa wątpliwości jakie w tym przedmiocie nasuwała redakcja art. 33 ust. 1 cytowanej ustawy.
Należy stwierdzić, że do skarżącego ma zastosowanie przepis art. 103 ust. 3 cytowanej ustawy. Jak wynika z akt sprawy, skarżący prowadzi działalność gospodarczą w zakresie towarowego transportu drogowego od 2001 r.
Odnośnie kary pieniężnej w wysokości 500 zł. za nie okazanie wykresówki za ostatni dzień poprzedniego tygodnia pracy kierowcy, organ błędnie ustalił, iż kierowca w tym dniu prowadził pojazd, co przyznał w odpowiedzi na skargę. Uznając racje skarżącego w tym zakresie nie uchylił swojej decyzji wnosząc jedynie o wstrzymanie wykonania decyzji w tej części. Wstrzymanie wykonania decyzji mogło nastąpić wyłącznie na wniosek skarżącego a takowego skarżący nie wniósł.
W tym stanie zaskarżoną decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji podlegają uchyleniu w całości, stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Stosownie do art. 152 powyższej ustawy, uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu.
Z przedstawionego przez skarżącego zestawienia poniesionych kosztów postępowania została wyłączona kwota 5,50 zł. stanowiąca opłatę skarbową od odwołania. Opłata ta nie jest związana z postępowaniem sądowym. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.