Uzasadnienie
Decyzją z dnia 15 października 2002 r. (...) Minister Obrony Narodowej utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w W. z dnia 8 sierpnia 2002 r., na mocy której ustalono, iż kpt. Romanowi Sz. w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej wypłacono zawyżone uposażenie i zobowiązano ww. do jego zwrotu w kwocie 1.517, 25 zł.
Z uzasadnienia decyzji wynika, że kpt. rez. Roman Sz. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej w dniu 24 maja 2002 r. W okresie od 6 marca 2000 r. do dnia 4 lutego 2002 r. zajmował stanowisko starszego specjalisty w Oddziale Ekonomiczno-Finansowym w Generalnym Zarządzie Dowodzenia i Łączności Sztabu Generalnego WP, na które to stanowisko został wyznaczony na mocy decyzji Ministra Obrony Narodowej (...) z dnia 29 lutego 2000 r. Następnie w okresie od 5 lutego 2002 r. do dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej przebywał w dyspozycji Szefa Generalnego Zarządu Dowodzenia i Łączności Sztabu Generalnego WP.
W dniu 18 czerwca 2002 r. WBE w W. wypłaciło w oparciu o przedstawione "zaświadczenie o wysokości uposażenia i innych należnościach pieniężnych żołnierzy zawodowych do celów ewidencyjno-finansowych oraz zaopatrzenia emerytalno-rentowego" Romanowi Sz. jednorazowo z góry uposażenie należne przez okres roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej.
W toku weryfikacji dokumentów przedstawionych przez Romana Sz., będących podstawą do naliczenia uposażenia należnego przez okres roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej stwierdzono, że skarżącemu zwiększono decyzją Szefa Generalnego Zarządu Dowodzenia i Łączności Sztabu Generalnego WP (...) z dnia 20 marca 2002 r. dodatek specjalny o 7 procent.
Zdaniem Dyrektora WBE w W. nastąpiło to wbrew przepisowi art. 36 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy /t.j. Dz.U. 2002 nr 76 poz. 693/. Zgodnie z tym przepisem w okresie choroby, urlopu, zwolnienia od zajęć służbowych albo pozostawania bez przydziału służbowego żołnierz zachowuje prawo do pobieranego ostatniego uposażenia i innych należności pieniężnych, z uwzględnieniem powstałych w tym okresie zmian mających wpływ na wysokość uposażenia zasadniczego lub na prawo do dodatków i innych należności pieniężnych.
Według organu emerytalnego decyzja o zwiększeniu dodatku specjalnego rażąco naruszyła powyższy przepis.
Uwzględniając powyższe Dyrektor WBE w W. wydał 8 sierpnia 2002 r. decyzję o ustaleniu nadpłaty uposażenia przysługującego przez rok po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej.
Rozpoznając odwołanie Romana Sz. od powyższej decyzji Minister Obrony Narodowej stwierdził, że stosownie do postanowień art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy /t.j. Dz.U. 2002 nr 76 poz. 693/, żołnierzom zawodowym zwolnionym z zawodowej służby wojskowej pełnionej jako służba stała, niezależnie od odprawy, przysługuje co miesiąc przez okres roku po zwolnieniu ze służby uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym, należne na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Jednocześnie art. 18 ust. 5 tej ustawy umożliwia pobranie przez żołnierza, który nie posiada uprawnień do zaopatrzenia emerytalnego lub zamiast tego zaopatrzenia wybrał uposażenie określone w ust. 1 pkt 1 powyższej ustawy, uposażenia za cały należny okres jednorazowo z góry.
Stawki dodatku specjalnego uregulowane zostały w par. 31 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy /Dz.U. nr 90 poz. 1005 ze zm./. Zgodnie z ust. 1 pkt 7 par. 31 powyższego rozporządzenia w okresie zajmowania stanowiska starszego specjalisty w oddziale ekonomiczno-finansowym Romanowi Sz. przysługiwał dodatek specjalny w wysokości 27 procent uposażenia według stanowiska służbowego. Również w okresie pozostawania w dyspozycji Szefa Generalnego Zarządu Dowodzenia i Łączności Sztabu Generalnego WP właściwa dla niego winna być stawka w tej samej wysokości.
W myśl par. 31 ust. 3 i 4 powołanego powyżej rozporządzenia żołnierzowi spełniającemu określone warunki może zostać zwiększony otrzymywany przez niego dodatek specjalny. Decyzję w tym zakresie podejmuje właściwy dowódca jednostki wojskowej, określony w par. 5 ust. 1 rozporządzenia, w stosunku do żołnierza pełniącego służbę w podległej mu jednostce wojskowej.
Minister Obrony Narodowej zauważył, że zgodnie z par. 64 ust. 7 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych /Dz.U. 1997 nr 7 poz. 38 ze zm./ żołnierz zawodowy pozostający w dyspozycji może być kierowany przez organ wojskowy, w którego dyspozycji pozostaje, do wykonywania określonych przez niego zadań służbowych.
Jednakże wykonywanie tych zadań służbowych przez żołnierza zawodowego nie może być utożsamiane z wykonywaniem zadań, o których mowa w par. 31 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy /Dz.U. nr 90 poz. 1005 ze zm./, z tytułu których można zwiększyć dodatek specjalny, gdyż żołnierz ten nie wykonuje "zwykłych" zadań wynikających z zakresu obowiązków danego stanowiska służbowego, a tym bardziej nowych lub dodatkowych albo wykraczających poza zwykłe obowiązki służbowe.
Z tych względów Minister Obrony Narodowej uznał, że żołnierzom zawodowym pozostającym w dyspozycji właściwego organu wojskowego nie przysługuje zwiększenie dodatku specjalnego, o którym mowa w ust. 3 i 4 powyższego rozporządzenia, a tym samym nastąpiła nadpłata uposażenia przysługującego rok po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej w kwocie określonej decyzją Dyrektora WBE w W. Jednocześnie Minister Obrony Narodowej wyjaśnił, iż Wojskowe Biuro Emerytalne jest uprawnione do badania prawidłowości zaświadczenia o uposażeniu, ponieważ uposażenie to stanowi podstawę wymiaru przyszłej emerytury.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi Romana Sz. do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Skarżący wyjaśnił, że dodatek specjalny został zwiększony o 7 procent należnego uposażenia od dnia 5 lutego 2002 r., w związku z przydzieleniem mu przez Szefa Generalnego Zarządu Dowodzenia i Łączności SG WP dodatkowych zadań, które nie wchodzą w zakres działania generalnego zarządu i za ich wykonywanie nie jest pobierane dodatkowe wynagrodzenie.
Zadania te dotyczyły przygotowania na potrzeby kierownictwa Sztabu Generalnego WP opinii projektów aktów prawnych dotyczących problematyki ekonomiczno-finansowej, opracowania rozdzielników podziału celowego funduszu nagród Szefa Sztabu Generalnego WP oraz rozliczenia i przekazania do kancelarii tajnej dokumentów po zlikwidowanym oddziale finansowo-księgowym.
Zdaniem skarżącego przepisy prawa nie warunkują przyznania zwiększonego dodatku specjalnego od zajmowania stanowiska służbowego, a decyzja Szefa Generalnego Zarządu Dowodzenia i Łączności SG WP przyznająca mu zwiększony dodatek specjalny nie została uchylona.
Ponadto skarżący zwrócił uwagę na fakt, iż WBE nie zakwestionowało zwiększenia dodatku specjalnego w stosunku do dwóch innych oficerów, którzy także przed zwolnieniem ze służby pozostawali w dyspozycji tego samego organu wojskowego.
W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe ustalenia faktyczne i ich ocenę prawną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji zostały wydane bez podstawy prawnej - art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa.
Powołany przez organy obu instancji par. 17 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 czerwca 2000 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o uposażeniu żołnierzy /Dz.U. nr 62 poz. 729 ze zm./, zgodnie z którym wypłaty należnego uposażenia przez okres roku po zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej, o którym mowa w art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy, oraz zwrotu kosztów jednorazowego przejazdu tego żołnierza i członków jego rodziny oraz kosztów przewozu urządzenia domowego do obranego przez żołnierza miejsca zamieszkania w kraju dokonuje Wojskowe Biuro Emerytalne właściwe według miejsca zamieszkania żołnierza - nie upoważnia Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego do wydania decyzji ustalającej nadpłatę wypłaconego żołnierzowi uposażenia oraz zobowiązującej do jego zwrotu.
Powyższy przepis upoważnia jedynie Wojskowe Biuro Emerytalne do wypłaty uposażenia określonego w art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy /Dz.U. 2002 nr 76 poz. 693 ze zm./.
Wojskowy organ emerytalny na podstawie art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin /Dz.U. 2002 nr 11 poz. 108 ze zm./ uprawniony jest do wydawania decyzji w zakresie ustalenia prawa do zaopatrzenia emerytalnego i wysokości świadczeń pieniężnych z tego tytułu.
Świadczenia pieniężne, do rozstrzygania o których właściwe jest Wojskowe Biuro Emerytalne, zostały enumeratywnie wymienione w art. 2 ust. 1 powołanej wyżej ustawy. Uposażenie określone w art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy o uposażeniu żołnierzy, nie jest świadczeniem przyznawanym w ramach zaopatrzenia emerytalnego.
Regulacja prawna dotycząca uposażenia żołnierzy zawarta została w powołanej wcześniej ustawie z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy oraz wydanych na jej podstawie przepisach wykonawczych.
Wśród tych ostatnich znajduje się rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 marca 1993 r. w sprawie określenia organów wojskowych i organów wojskowych wyższego stopnia, właściwych w sprawach określonych w ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz w ustawie o uposażeniu żołnierzy /Dz.U. nr 23 poz. 101/.
Z przepisów rozporządzenia wynika, że organami właściwymi w sprawach określonych w ww. ustawach są dowódcy jednostek wojskowych stosownie do ich uprawnień w zakresie danych spraw, wynikających z przepisów wymienionych ustaw i aktów prawnych wydanych na ich podstawie - par. 1, zaś organami wyższego stopnia przełożeni dowódców jednostek wojskowych, o których mowa w par. 1 - par. 2 ust. 1 pkt 1-2 rozporządzenia.
Stosownie do przyznanego upoważnienia, Szef Sztabu Generalnego Zarządu Dowodzenia i Łączności decyzją (...) z dnia 28 marca 2002 r. podwyższył skarżącemu dodatek specjalny o 7 procent kwoty należnego uposażenia zasadniczego według stanowiska służbowego. Decyzja ta stała się ostateczna.
Zgodnie z art. 110 Kpa organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej.
Decyzja w przedmiocie przyznania skarżącemu podwyższonego dodatku specjalnego do chwili obecnej nie została uchylona, ani też nie stwierdzono jej nieważności.
W tej sytuacji Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego będąc związany przedmiotową decyzją, musi ją uwzględniać i nie może w drodze własnych decyzji, do wydania których nie ma upoważnienia, doprowadzić do jej podważenia, co uczyniono w niniejszej sprawie.
W tym miejscu należy wyjaśnić, że niekwestionowane prawo wojskowego organu emerytalnego do badania przedstawionego zaświadczenia wydanego dla celów naliczenia należnego skarżącemu uposażenia przez okres roku po zwolnieniu ze służby nie dopuszcza możliwości zmiany przez ten organ ostatecznych decyzji administracyjnych.
Wojskowy organ emerytalny, w ramach badania przedstawionych dokumentów, jest uprawniony przede wszystkim do kontroli zawartych w nich obliczeń pod względem rachunkowym, a także w innym zakresie, o ile nie jest on wyłączony z mocy ostatecznych decyzji administracyjnych np. kwoty należne z tytułu wysługi lat.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł jak w sentencji.