Uzasadnienie
Izba Odwoławcza Urzędu Patentowego postanowieniem z dnia 24 października 2001 r. utrzymała w mocy postanowienie Urzędu Patentowego z dnia 22 lipca 1999 r. o odmowie przyjęcia nowych odbitek znaku towarowego słowno-graficznego "Marcopolo", zgłoszonego w dniu 24 lipca 1996 r. W uzasadnieniu podała, że zmiany zaproponowane po zgłoszeniu znaku do rejestracji oznaczają zmianę jego istoty i dlatego, w świetle art. 42 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych, są niedopuszczalne. Ze zgłoszonego znaku wyeliminowano bowiem element słowny "Marcopolo", który miał w nim znaczenie wyróżniające.
Firma N.V. S. T. T. C. z I. zaskarżyła to postanowienie Izby Odwoławczej Urzędu Patentowego do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jego uchylenie. W skardze zarzuciła, że usunięcie ze znaku zgłoszonego do rejestracji elementu słownego "Marcopolo" było spowodowane zarzutem Urzędu Patentowego o podobieństwie tego znaku do innego znaku zarejestrowanego. Nie zmieniło jednak istoty tego znaku w rozumieniu przepisu art. 42 ustawy o znakach towarowych. Dalej jest to etykieta o niezmienionej grafice i kolorystyce i te elementy są głównymi, wyróżniającymi elementami znaku. Na uzasadnienie tego stwierdzenia strona skarżąca podała przykład innej, podobnej sprawy, w której Urząd Patentowy zaakceptował zmianę znaku po wniesieniu podania o jego zarejestrowanie. Zdaniem strony skarżącej Urząd Patentowy powinien kierować się przy ocenie dopuszczalności zmiany znaku po wniesieniu podania o jego rejestrację treścią przepisu art. 9 ustawy o znakach towarowych, określającego względne przesłanki odmowy rejestracji znaków towarowych.
W odpowiedzi na skargę Izba Odwoławcza Urzędu Patentowego wniosła o jej oddalenie. Ponownie podała, że zaproponowana zmiana znaku dotyczyła jego elementu wyróżniającego. Słowo "Marcopolo" ze względu na miejsce umieszczenia i proporcje w stosunku do pozostałych elementów znaku było właśnie takim elementem wyróżniającym, zwracającym uwagę odbiorcy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zaskarżone postanowienie Izby Odwoławczej Urzędu Patentowego z dnia 24 października 2001 r., rozpatrującej sprawę w trzyosobowym zespole orzekającym zostało podpisane jedynie przez przewodniczącego tego zespołu. Z protokołu z posiedzenia zespołu wynika ponadto, że w wydaniu zaskarżonego postanowienia brała udział osoba /Aleksandra P./, która wcześniej rozpoznawała tę sprawę, wydając w imieniu Urzędu Patentowego postanowienie z dnia 22 lipca 1999 r.
Izba Odwoławcza Urzędu Patentowego RP - w myśl art. 277 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej /Dz.U. 2001 nr 49 poz. 508/ - rozpoznaje sprawy w zespołach orzekających, w składzie trzech osób. W sprawach zawiłych zespół ten może liczyć pięć osób. Rozstrzygnięcia w Izbie Odwoławczej są więc podejmowane kolegialnie. Wyrażają wolę wszystkich członków zespołu orzekającego i ta wola musi zostać potwierdzona podpisem każdego z nich. W związku z tym w orzecznictwie NSA przyjmuje się konsekwentnie, że decyzję administracyjną wydaną przez organ kolegialny podpisują wszyscy członkowie tego organu. Wymagania tego nie spełnia podpisanie przez wszystkich członków organu kolegialnego protokołu z posiedzenia organu, zawierającego treść rozstrzygnięcia /np. wyrok NSA z dnia 24 stycznia 1991 r. SA/Gd 1152/90 - ONSA 1991 Nr 2 poz. 34/.
Z treści art. 107 par. 1 Kpa wynika, że podpis osoby upoważnionej do wydania decyzji stanowi istotny element decyzji. Dlatego też decyzja niepodpisana przez wszystkie osoby biorące udział w jej wydaniu narusza rażąco przepis art. 107 par. 1 Kpa i przez to jest dotknięta nieważnością /art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa/. Należy podkreślić, że wymaganie podpisania rozstrzygnięcia zespołu orzekającego Izby Odwoławczej przez wszystkich jego członków wynika z ustawy /art. 277 ustawy - Prawo własności przemysłowej i art. 107 par. 1 Kpa/. Zatem tylko przepis rangi ustawy mógłby upoważnić do podpisywania rozstrzygnięcia zespołu wyłącznie jego przewodniczącego. Ustawa - Prawo własności przemysłowej nie zawiera takiego upoważnienia. Nie można się go dopatrzyć w treści art. 263 ust. 1 tej ustawy, który daje Prezesowi Urzędu Patentowego kompetencje w zakresie ustalania szczegółowej organizacji wewnętrznej i szczegółowego zakresu zadań komórek organizacyjnych UP.
Odnosząc się drugiej sygnalizowanej kwestii NSA w składzie orzekającym wyraża zapatrywanie, że udział w wydaniu zaskarżonego postanowienia osoby, która wcześniej już uczestniczyła w rozpatrywaniu tej sprawy, wydając postanowienie z dnia 22 lipca 1999 r. stanowi naruszenie przepisu art. 24 par. 1 pkt 5 Kpa nakazującego wyłączenie takiej osoby z postępowania administracyjnego w sprawie i tym samym może być przesłanką wznowienia postępowania, określoną w art. 145 par. 1 pkt 3 Kpa.
W piśmiennictwie prawniczym i w orzecznictwie sądowym podnosi się, że przepis art. 24 par. 1 pkt 5 Kpa o wyłączeniu pracownika organu administracji publicznej od udziału w sprawie, którą rozpatrywał w niższej instancji, ma również zastosowanie do pracownika naczelnego organu administracji publicznej, który wydał decyzję w sprawie i w związku z tym nie może otrzymać upoważnienia do ponownego jej rozstrzygnięcia na skutek wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy /np. wyrok NSA z dnia 24 maja 1983 r., I SA 1714/82 - ONSA 1983 Nr 1 poz. 35/. Przez "niższą instancję", o której mowa w art. 24 par. 1 pkt 3 Kpa należy zatem rozumieć nie tylko organ strukturalnie i funkcjonalnie wyodrębniony od organu wyższego stopnia, lecz także każdy inny, który wydał decyzję nieostateczną.
Poszukując na gruncie ustawy - Prawo własności przemysłowej dodatkowego uzasadnienia stanowiska w kwestii zastosowania art. 24 par. 1 pkt 3 Kpa do członków zespołu orzekającego Izby Odwoławczej UP można zauważyć, że Izba Odwoławcza UP, poza samą nazwą, ma również pewne cechy ustrojowe i kompetencyjne, uzasadniające uznanie jej za organ wyższego stopnia w stosunku do orzekającego jednoosobowo eksperta Urzędu Patentowego. Jest stałym organem UP, składającym się z osób uprawnionych do orzekania. Ma też wyodrębnione, własne kompetencje /art. 275 ust. 1 i 2 ustawy/. Rozpoznawane przez ten organ wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy, o których mowa w art. 244 ust. 1 ustawy nie są wnioskami określonymi w art. 127 par. 3 Kpa. Ten ostatni przepis dotyczy bowiem wydanych w pierwszej instancji decyzji ministra, samorządowego kolegium odwoławczego oraz decyzji kierowników organów wymienionych w art. 5 par. 1 pkt 4 Kpa. W tym katalogu nie mieszczą się decyzje Urzędu Patentowego.
Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie narusza prawo w stopniu uzasadniającym stwierdzenie jego nieważności. Dlatego też na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA w związku z art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa orzekł, jak w sentencji.