Uzasadnienie
Okręgowy inspektor pracy w R. postanowieniem wydanym na podstawie art. 18[4] par. 1 Kodeksu pracy i art. 106 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu wniosku spółki z o.o. "D." w L. o wyrażenie zgody na odstępstwo od stosowania oświetlenia dziennego w pomieszczeniach pracy, odmówił uwzględnienia wniosku. Główny inspektor pracy utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
W uzasadnieniu postanowienia główny inspektor pracy stwierdził, że w myśl art. 214 par. 1 Kp pracodawca jest obowiązany zapewniać pomieszczenia pracy odpowiednie do rodzaju wykonywanych prac. Wymagania dotyczące zapewnienia oświetlenia dziennego pomieszczeń pracy zostały uregulowane przepisami par. 25 i par. 26 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy /Dz.U. nr 129 poz. 844/. Zgodnie z wymienionymi przepisami w pomieszczeniach stałej pracy należy zapewnić oświetlenie dzienne, chyba że jest to niemożliwe lub niewskazane ze względu na technologię produkcji. Niezależnie od oświetlenia dziennego w pomieszczeniach pracy należy zapewnić oświetlenie elektryczne o parametrach zgodnych z Polskimi Normami.
W rozpatrywanym przypadku nie ma technologicznego uzasadnienia zastosowania w pomieszczeniach sklepu oświetlenia wyłącznie elektrycznego.
Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi spółki do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W ocenie spółki narusza ono przepisy rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy /Dz.U. nr 129 poz. 844/ przez niewłaściwą wykładnię par. 25, polegającą na błędnym przyjęciu, że wyjątki od zasady zapewnienia dziennego oświetlenia dotyczą jedynie określonych w nim względów technologii produkcji i nieuwzględnienia par. 18 rozporządzenia.
Skarżąca wyjaśniła, że Centrum Handlowe "E." zlokalizowane jest poniżej poziomu otaczającego teren. Z tego powodu nie ma dostępu do światła dziennego, a obiekt, w którym znajduje się sklep, uzyskał pozwolenie na użytkowanie, do którego Państwowa Inspekcja Pracy nie wniosła żadnych zastrzeżeń.
Naczelny Sąd Administracyjny, rozpatrując skargę, zwrócił uwagę na to, że wniosek spółki skierowany do Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w R., przekazany w trybie art. 106 par. 1 Kpa do zaopiniowania Okręgowemu Inspektorowi Pracy w R., dotyczył zgody na stosowanie oświetlenia sztucznego w Centrum Handlowym "E." w P. Pomimo tak sprecyzowanego wniosku, w sprawie nie miał zastosowania powołany jako podstawa rozstrzygnięcia par. 25 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Wbrew twierdzeniom skarżącej załatwienie wniosku nie mogło również nastąpić na podstawie par. 18 powołanego rozporządzenia, jako że dotyczy on innej sprawy administracyjnej.
Z przepisu par. 15 rozporządzenia wynika ogólna zasada, zgodnie z którą pomieszczenia pracy i ich wyposażenie powinny zapewniać pracownikom bezpieczne i higieniczne warunki pracy. W szczególności w pomieszczeniach pracy należy zapewnić oświetlenie naturalne i sztuczne, odpowiednią temperaturę, wymianę powietrza oraz zabezpieczenie przed wilgocią, niekorzystnymi warunkami cieplnymi i nasłonecznieniem, drganiami oraz innymi czynnikami szkodliwymi dla zdrowia i uciążliwościami.
Szczegółowa regulacja kwestii oświetlenia pomieszczeń pracy zawarta została w rozdziale 2 rozporządzenia. Przepisy tego rozdziału, poza sytuacją uregulowaną w jego par. 25, nie nakładają na pracodawcę obowiązku uzyskania zgody właściwego państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego /wydanej w porozumieniu z okręgowym inspektorem pracy/ na stosowanie oświetlenia pomieszczeń pracy wyłącznie światłem sztucznym.
Treść par. 25 rozporządzenia prowadzi natomiast do wniosku, iż przepis ten dotyczy pomieszczeń pracy, które z uwagi na ich usytuowanie mają zapewniony dostęp do światła dziennego, jednak stosowana w tych pomieszczeniach technologia produkcji wyklucza lub czyni niewskazanym używanie takiego oświetlenia. Przepis par. 25 rozporządzenia dotyczy zatem zakładów produkcyjnych zlokalizowanych powyżej poziomu gruntu.
Wynikający z niego obowiązek nie dotyczy więc sytuacji skarżącej, która po pierwsze nie prowadzi działalności produkcyjnej, lecz usługową, a po drugie - pomieszczenia pracy, jakimi dysponuje, położone są poniżej poziomu gruntu, a co za tym idzie, są pozbawione możliwości oświetlenia światłem dziennym. W przepisach rozporządzenia brak jest uregulowań w tej materii.
W takim przypadku brak było podstaw prawnych faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy na podstawie par. 25 rozporządzenia.
Jak zaznaczono wcześniej, podstawy prawnej rozstrzygnięcia nie mógł stanowić także par. 18 rozporządzenia. Przepis ten dotyczy innej kategorii spraw, niż wyznaczona wnioskiem skarżącej. Dotyczy bowiem zgody na lokalizację pomieszczeń pracy, a nie zgody na oświetlenie światłem sztucznym.
Przepisy par. 18 i par. 25 rozporządzenia stanowią niezależne od siebie, odrębne regulacje prawne. Oznacza to, że wbrew stanowisku skarżącej spółki obowiązujące przepisy /par. 18 i par. 25 rozporządzenia/ nie nakładają na nią obowiązku uzyskania zgody na stosowanie światła sztucznego w pomieszczeniach pracy usytuowanych poniżej poziomu otaczającego teren.
Zgoda na lokalizację tych pomieszczeń, o jakiej mowa w par. 18 ust. 2 rozporządzenia, przesądza o zastosowanym oświetleniu, które z oczywistych względów może być wyłącznie sztuczne. Dlatego uzyskanie przez pracodawcę zgody właściwego państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego, wydanej w porozumieniu z okręgowym inspektorem pracy, na zlokalizowanie pomieszczeń pracy poniżej poziomu otaczającego teren stanowi o uzyskaniu zgody na odstępstwo od zasady zagwarantowania przez pracodawcę oświetlenia pomieszczeń pracy światłem dziennym. Zgoda na lokalizację pomieszczeń pracy w miejscu pozbawionym dostępu do światła dziennego zawiera więc w sobie zgodę na stosowanie oświetlenia sztucznego.
W świetle powyższego, w rozpoznawanej sprawie postępowanie z wniosku skarżącej o wyrażenie zgody na stosowanie sztucznego oświetlenia było bezprzedmiotowe, co powoduje, iż zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Dlatego skargę należało uwzględnić.