Uzasadnienie
Prokurator Apelacyjny w W., pismem z dnia [...] lipca 2003 r., poinformował A. Z., iż uwzględniając wniosek Prokuratura Okręgowego w W. z dnia[...] lipca 2003 r. cofnął w dniu [...] sierpnia 2003 r. zezwolenie na dalsze odbywanie aplikacji w Prokuraturze Rejonowej W.. Jako podstawę prawną wskazał przepis art. 94b ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 21, poz. 206 z późn. zm.). Zgodnie z powołanym przepisem prokurator apelacyjny, na wniosek prokuratora okręgowego, cofa aplikantowi zezwolenie na odbywanie aplikacji pozaetatowej, jeżeli zrezygnuje on z odbywania aplikacji lub rażąco narusza obowiązki aplikanta.
W piśmie z dnia 6 sierpnia 2003 r. oznaczonym jako odwołanie A.Z. zwrócił się do Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w W. z prośbą o wyrażenie zgody na warunkowe odbywanie aplikacji pozaetatowej od dnia [...] września 2003 r. poprzez uczestniczenie w zajęciach teoretycznych do czasu ustania przyczyny wskazanej we wniosku Prokuratora Okręgowego w W..
W odpowiedzi Prokurator Prokuratury Apelacyjnej w W., pismem z dnia [...] sierpnia 2003 r., poinformował A. Z., iż obowiązujące przepisy dotyczące odbywania pozaetatowej aplikacji prokuratorskiej tj. ustawa o prokuraturze oraz rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 września 2002 r. w sprawie aplikacji sądowej i prokuratorskiej nie przewidują możliwości wyrażenia zgody na warunkowe odbywanie pozaetatowej aplikacji prokuratorskiej. Ponadto wyjaśnił, że od decyzji w przedmiocie cofnięcia zgody na odbywanie aplikacji pozaetatowej nie przysługuje odwołanie do jednostki nadrzędnej, ani też skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W dniu 16 października 2003 r. Pan A. Z. złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę w związku z cofnięciem zezwolenia na dalsze odbywanie pozaetatowej aplikacji prokuratorskiej wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu.
W odpowiedzi na skargę Prokurator Apelacyjny wniósł o jej odrzucenie - jako niedopuszczalnej. Organ wskazał przy tym, że stosunek odbywania aplikacji pozaetatowej jest stosunkiem zobowiązaniowym prawa cywilnego, analogicznym ze stosunkiem pracy, aplikant jest związany z organem zezwalającym na odbywanie aplikacji zależnością organizacyjną i służbową. Stąd też, brak regulacji wskazującej na możliwość odwołania się w przedmiotowej sprawie do organu wyższego stopnia, a następnie do sądu administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie należy zauważyć, że stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W związku z powyższym właściwym w sprawie przedmiotowej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem legalności.
Ponadto, zgodnie z art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje m. in. orzekanie w sprawach skarg na:
- 1. decyzje administracyjne,
- 2. postanowienia wydawane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty,
- 3. postanowienia wydawane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie,
- 4. inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa oraz na bezczynność organów w wyżej wymienionych przypadkach.
W niniejszej sprawie A. Z. skarży cofnięcie zezwolenia na dalsze odbywanie pozaetatowej aplikacji prokuratorskiej. Analizując kwestię właściwości sądu administracyjnego w omawianej sprawie, należy rozstrzygnąć charakter prawny zezwolenia na odbywanie aplikacji pozaetatowej oraz stosunku prawnego, jaki powstaje na skutek udzielenia wspomnianego zezwolenia na odbywanie w jednostkach prokuratury tego rodzaju aplikacji.
Prawa i obowiązki osób odbywających aplikację prokuratorską reguluje ustawa z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 21, poz. 206 z późn. zm.). Zgodnie z art. 94a tej ustawy prokurator apelacyjny, na wniosek prokuratora okręgowego, może zezwolić na odbywanie aplikacji pozaetatowej osobie, która spełnia odpowiednie wymagania (posiada obywatelstwo polskie i korzysta z pełni praw cywilnych i obywatelskich, jest nieskazitelnego charakteru, ukończyła wyższe studia prawnicze w Polsce i uzyskała tytuł magistra lub zagraniczne uznane w Polsce) i została zakwalifikowana przez komisję egzaminacyjną po przeprowadzeniu konkursu (prowadzonego przez prokuratora apelacyjnego, po którym następuje mianowanie aplikanta powszechnej jednostki organizacyjnej prokuratury).
Jednocześnie, stosownie do art. 94b ustawy o prokuraturze prokurator apelacyjny, na wniosek prokuratora okręgowego, cofa aplikantowi zezwolenie na odbywanie aplikacji pozaetatowej, jeżeli:
zrezygnuje on z odbywania aplikacji lub
rażąco narusza obowiązki aplikanta, (cofnięcie zezwolenia na odbywanie aplikacji pozaetatowej następuje z dniem określonym przez prokuratora apelacyjnego).
Wobec powyższego należy wskazać, iż ustawa przewiduje określone uprawnienia prokuratora apelacyjnego (w pewnym zakresie także okręgowego) do decydowania o odbywaniu pozaetatowej aplikacji prokuratorskiej. Niemniej powyższych uprawnień prokuratora nie można utożsamiać z ustawową kompetencją do wydawania decyzji administracyjnych. W ocenie Sądu za trafny należy uznać pogląd organu, zgodnie z którym aplikanta prokuratorskiego wiąże z prokuratorem zezwalającym na odbywanie aplikacji pozaetatowej zależność organizacyjna oraz służbowa. W tym kontekście nie ma większego znaczenia pozaetatowy sposób odbywania aplikacji, który ustawodawca traktuje jako wyjątek od reguły, czyli etatowej aplikacji, w trakcie której aplikant prokuratorski świadczy pracę za wynagrodzeniem.
Należy bowiem uznać, iż aplikanta- w ramach aplikacji - wiąże z osobą sprawującą nadzór nad jej odbywaniem szczególnego rodzaju stosunek zobowiązaniowy o charakterze zbliżonym do stosunku pracy, w którym aplikant jest zobligowany do starannego przygotowania się do zawodu prokuratora, w tym m. in. sumiennego wykonywania powierzonych obowiązków i poleceń przełożonego, uczestniczenia w zajęciach szkoleniowych, stałego podnoszenia poziomu swojej wiedzy zawodowej (§ 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 września 2002 r. w sprawie aplikacji sądowej i prokuratorskiej -Dz. U. Nr 154, poz. 1283).
Prokurator apelacyjny i wyznaczony kierownik szkolenia oraz osoba sprawująca patronat nad osobą odbywającą aplikację (zarówno etatową, jak i pozaetatową), zobowiązany jest natomiast do zapewnienia warunków odpowiedniego przygotowania do zawodu i dołożenia wszelkiej staranności w uzyskaniu przez aplikanta odpowiednich kwalifikacji, wreszcie -dokonania oceny, czy aplikant prokuratorski jest odpowiednim kandydatem na stanowisko prokuratora.
W świetle powyższego nie można stwierdzić, że aplikant pozaetatowy, którego status prawny zbliżony jest do wolontariusza świadczącego pracę bez wynagrodzenia, może być utożsamiany z adresatem decyzji administracyjnej, natomiast prokurator apelacyjny z organem władczo rozstrzygającym o prawach i obowiązkach aplikanta. Zdaniem Sądu nie można również uznać, że udzielenie zezwolenia na pozaetatowe odbywanie aplikacji oraz jego cofnięcie jest innym aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Reasumując, cofnięcie przez Prokuratora Apelacyjnego w W. na dalsze odbywanie pozaetatowej aplikacji prokuratorskiej nie jest decyzją administracyjną, ani innym aktem lub czynnością, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego, natomiast skarga w tym zakresie jest niedopuszczalna. Jednocześnie, biorąc pod uwagę niedopuszczalność skargi Sąd nie rozstrzygał o kwestii przywrócenia terminu do jej wniesienia, jak również wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, zawartych w skardze A. Z. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz w zw. z art. 97 § 1 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.