Uzasadnienie
Urząd Patentowy decyzją z dnia 2 marca 2000 r. oddalił wniosek U. P. SA w W. o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego graficznego nr R-90193 udzielonego na rzecz firmy C. P. C. z USA dla towarów: środki do czyszczenia i pielęgnacji zębów, w tym past do zębów, na podstawie art. 49 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 4, art. 7 i art. 8 pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych. W uzasadnieniu tej decyzji podał, że podstawą wniosku o unieważnienie prawa z rejestracji tego znaku był zarzut, że ten znak w postaci wizerunku wyciśniętej pasty do zębów w kolorach biało - zielonym nie posiadał w dacie rejestracji znamion odróżniających. Był jedynie oznaczeniem rodzajowym, informującym o zawartości opakowania - jego składzie, przeznaczeniu i funkcji itp. Ponadto rejestracja tego znaku była sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, ponieważ stanowiła próbę zawłaszczenia oznaczenia rodzajowego, mającą na celu ograniczenie konkurencji.
Zdaniem Urzędu Patentowego wnioskujący o unieważnienie znaku towarowego nie miał jednak interesu prawnego w tej sprawie. Taka zaś przesłanka żądania unieważnienia wynika z art. 30 ustawy o znakach towarowych. Interes prawny w żądaniu unieważnienia znaku towarowego ma - według Urzędu Patentowego - tylko ta osoba trzecia, której prawa osobiste lub majątkowe narusza rejestracja znaku. Pojęcie interesu prawnego użyte w art. 30 ust. 1 ustawy o znakach towarowych jest tożsame z pojęciem interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 Kpa. Takie stanowisko zajął SN w wyroku z dnia 27 maja 1999 r., III RN 5/99.
W tej sytuacji nie mogą być uwzględnione argumenty firmy "U.", która podała, że jej żądanie unieważnienia znaku ma charakter prewencyjny. Wnioskodawca do tej pory nie oznaczał tym znakiem swoich wyrobów. Posługiwał się podobną kompozycją, ale nie spotkał się z zarzutami ze strony uprawnionego do znaku.
W odwołaniu firmy U. P. SA od tej decyzji przekazanym do Naczelnego Sądu Administracyjnego domagano się jej uchylenia. Strona skarżąca podała, że żaden z przepisów prawnych, wskazanych w decyzji nie może stanowić podstawy prawnej tego rozstrzygnięcia, ponieważ nie nakłada na wnioskującego o unieważnienie znaku towarowego obowiązku posiadania interesu prawnego, uzasadniającego takie żądanie. Skarżąca nie kwestionuje jednak stanowiska SN co do interesu prawnego w sprawach o unieważnienie rejestracji znaku towarowego i w związku z tym podaje, że źródłem jej interesu prawnego w tej sprawie jest art. 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej, według którego podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej jest wolne i dozwolone każdemu na równych prawach, z zachowaniem warunków określonych przepisami ustawy.
W świetle tego przepisu każdy podmiot gospodarczy ma równe prawa w uzyskiwaniu praw wyłącznych do znaków towarowych, zgodnie z zasadami określonymi w ustawie o znakach towarowych. Z tej ustawy wynika, że każdy podmiot jest uprawniony do swobodnego korzystania z oznaczeń ogólnoinformacyjnych, a takie oznaczenia nie mogą być przedmiotem praw wyłącznych. W postępowaniu przed Urzędem Patentowym strona skarżąca dostatecznie zaś wykazała, że zarejestrowany znak nie ma zdolności odróżniającej.
Zdaniem skarżącej dla ustalenia jej interesu prawnego w tej sprawie nie ma znaczenia fakt, że firma C. - P. C. do tej pory nie żądała od strony skarżącej zaniechania posługiwania się kompozycją kolorystyczną, podobną do znaku zarejestrowanego. Nie jest bowiem wykluczone, że wystąpi z takimi żądaniami dopiero po upływie okresu, w którym unieważnienie znaku jest w ogóle możliwe. Oznacza to, że istnieje realne zagrożenie praw wnioskodawcy do używania podobnego oznaczenia i że wnioskodawca będzie pozbawiony możliwości korzystania z oznaczenia ogólnoinformacyjnego, a w razie zarzutów ze strony uprawnionego z rejestracji znaku nie będzie mógł bronić swych praw.
W odpowiedzi na odwołanie Urząd Patentowy wniósł o jego oddalenie uznając, że nie jest zasadne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zasadniczym motywem oddalenia wniosku strony skarżącej o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego było uznanie, że nie ma ona interesu prawnego w tej sprawie. Nie oznaczała bowiem do tej pory swoich wyrobów tym znakiem lecz posługiwała się znakiem podobnym i nie spotykała się z tego powodu z zarzutami ze strony uprawnionego do znaku. Jej żądanie unieważnienia prawa z rejestracji znaku towarowego ma więc charakter prewencyjny.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Urzędu Patentowego wyrażone wcześniej w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 27 maja 1999 r. III RN 5/99 /OSNAPU 2000 nr 9 poz. 337/ co do tego, że użyte w art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych /Dz.U. nr 5 poz. 17 ze zm./ pojęcie interesu prawnego, stanowiącego przesłankę żądania unieważnienia prawa z rejestracji znaku towarowego jest tożsame z pojęciem interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 kodeksu postępowania administracyjnego. Nie akceptuje natomiast wyprowadzonych z tego przez Urząd wniosków na użytek rozpatrywanej sprawy.
W obszernym na ten temat piśmiennictwie prawniczym i w orzecznictwie sądowym upatruje się istotę interesu prawnego w jego związku z konkretną normą prawa materialnego /niekoniecznie należącą do prawa publicznego/. Źródłem interesu prawnego jest zatem norma prawa, na podstawie której w postępowaniu administracyjnym określony podmiot, w określonym stanie faktycznym, może domagać się konkretyzacji jego uprawnień lub obowiązków, bądź żądać przeprowadzenia kontroli określonego aktu lub czynności w celu ochrony jego sfery praw i obowiązków przed naruszeniami dokonanymi tym aktem i doprowadzenia tego aktu do stanu zgodnego z prawem. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga więc ustalenia owego związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy /decyzja administracyjna/ może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Interes taki powinien być bezpośredni, konkretny, realny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniały zastosowanie normy prawa materialnego.
Z uwag tych wynika, że interes prawny nie jest kategorią abstrakcyjną. Nie można wobec tego wypowiadać się o jego istnieniu bądź nieistnieniu w tej konkretnej sprawie bez wszechstronnego zbadania prawdopodobnego wpływu decyzji przyznającej prawo do znaku towarowego graficznego nr R-90193 firmie C. P. C. na sferę praw strony skarżącej. W szczególności nie można obiektywnie stwierdzić, że decyzja Urzędu Patentowego, będąca przedmiotem wniosku o stwierdzenie jej nieważności nie dotyczy sfery praw i obowiązków skarżącej bez odniesienia się do podnoszonego przez skarżącą zarzutu, że znak towarowy graficzny nr R-90193 nie posiada dostatecznych znamion odróżniających. Przedstawia rysunek wyciśniętej pasty do zębów. Zdaniem strony skarżącej taki znak umieszczany na opakowaniu pasty do zębów jest jedynie oznaczeniem ogólnoinformacyjnym.
Zdaniem Sądu od rozstrzygnięcia tej kwestii zależy niewątpliwie ocena zasadności wniosku o unieważnienie prawa z rejestracji omawianego znaku. Strona skarżąca jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą ma prawo swobodnego dostępu do oznaczeń ogólnoinformacyjnych. Takie uprawnienie mieści się w zakresie konstytucyjnej wolności działalności gospodarczej /art. 20 Konstytucji RP i art. 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej /Dz.U. nr 41 poz. 324 ze zm./, a obecnie art. 5 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej /Dz.U. nr 101 poz. 1178 ze zm./. Produkując również pasty do zębów skarżąca może więc używać oznaczeń zawierających podstawowe informacje o tych produktach. Na rozprawie przed NSA wyjaśniono, że skarżąca od 1998 r. oznacza swoje pasty do zębów podobnym rysunkiem, przedstawiającym wyciśniętą pastę do zębów. Jeżeli zatem kwestionowany znak towarowy okazałby się oznaczeniem ogólnoinformacyjnym, to jego rejestracja na rzecz jednego tylko podmiotu oznaczałaby utrudnienie posługiwania się nim przez inne podmioty.
Wówczas strona skarżąca miałaby niewątpliwie interes prawny w kwestionowaniu decyzji rejestracyjnej, ustanawiającej wyłączność na posługiwanie się tym znakiem przez firmę C. P. C. Urząd Patentowy rozpatrując wniosek skarżącej o unieważnienie omawianego znaku towarowego nie zbadał i nie wyjaśnił tych istotnych okoliczności faktycznych sprawy. Nie zajmował się w szczególności kwestią dystynktywności znaku i z tego powodu skarga zasługuje na uwzględnienie.
Mając to na uwadze, na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 3 i art. 55 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA Sąd orzekł, jak w sentencji.