Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 13 grudnia 2002 r., wydanym w sprawie sygn. akt II SA 227-229/01, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. K., M. K. i Z. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2000 r. nr [...] w przedmiocie przekazania nieruchomości rolnej na rzecz Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa.
Z akt sprawy wynika, iż w dniu 26 listopada 1999 r. J., M. i Z. K. wystąpili do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1994 r. nr [...] w części dotyczącej przekazania Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa działki nr B, argumentując w uzasadnieniu, że decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia [...] grudnia 1991 r., znak [...], matka wnioskujących – W. K., otrzymała w zamian za mienie pozostawione na terenach wschodnich, niewchodzących obecnie w skład Rzeczypospolitej Polskiej nieruchomość rolną o powierzchni 60,95 ha oznaczoną jako działka ewidencyjna nr A położoną w miejscowości Z., gmina S.. W dniu 20 grudnia 1991 r. Kierownik Urzędu Rejonowego w S. zawarł umowę z Panią W. K. zobowiązując się do przeniesienia własności powyższej nieruchomości w formie aktu notarialnego w terminie jednego miesiąca od dnia sporządzenia umowy.
Jednak do zawarcia aktu notarialnego nie doszło, zaś działka nr A pozostała własnością Skarbu Państwa. Jak wynika z akt sprawy w 1992 r. dokonano podziału działki nr A na działkę nr B i nr C, zaś decyzją z dnia [...] grudnia 1994 r. Wojewoda [...] działając na podstawie art. 17 ust. 1 i art. 19 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 1995 r. Nr 57, poz. 299 ze zm.) przekazał AWRSP nieruchomości rolne wchodzące w skład Państwowego Funduszu Ziemi położone na terenie gminy S., o łącznej powierzchni 97,81 ha, w tym m.in. nieruchomość oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr B o powierzchni 53,94 ha położoną we wsi Z.. Zdaniem skarżących w/w decyzja o przekazaniu nieruchomości do AWRSP naruszała ich uprawnienia oraz wydana była z rażącym naruszeniem prawa.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie podzielił argumentacji skarżących i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...].
Skarżący zaskarżyli decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do NSA w Warszawie, wnosząc o ich uchylenie.
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając w dniu 13 grudnia 2002 r. skargę podniósł w uzasadnieniu wyroku, iż Wojewoda [...] przekazując Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa m.in. sporną działkę nr B o powierzchni 53,94 ha we wsi Z. wykonywał obowiązek określony w art. 17 ust. 1 cyt. ustawy. Zdaniem Sądu skoro nie doszło do przeniesienia na W. K. - w formie aktu notarialnego - własności przedmiotowej nieruchomości, to decyzja Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1994 r. o przekazaniu (po wcześniejszym podziale działki A na działki nr B i C) - działki nr B na rzecz AWRSP w trybie art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa - była zgodna z prawem.
W dniu 23 grudnia 2002 r. skarżący wnieśli do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego wyrokiem NSA w Warszawie z dnia 13 grudnia 2002 r., wydanego w sprawie sygn. akt II SA 227-229/01. Skarżący zażądali we wniosku uchylenia decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2000 r. oraz decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1994 r., jako niezgodnych z prawem i Konstytucją RP. W uzasadnieniu skarżący powołali się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 grudnia 2002 r., podnosząc iż Trybunał Konstytucyjny zdecydował, że przepisy dotyczące rekompensat za mienie zaburzańskie, które wyłączają możliwość zakupu nieruchomości AWRSP i Agencji Mienia Wojskowego są niekonstytucyjne, bo uniemożliwiają zaspokojenie tych roszczeń i naruszają ich konstytucyjną ochronę.
W ocenie skarżących ustawa o AWRSP obowiązująca od 1992 r. oraz decyzja Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1994 r. całkowicie zablokowały i pozbawiły ich matkę możliwości dokończenia zakupu działki - przeniesienia prawa własności za mienie zaburzańskie mimo, że były niekonstytucyjne. Skarżący podnieśli, iż decyzja Wojewody [...] była z jednej strony niekonstytucyjna, z drugiej strony naruszająca prawo (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.). Decyzja została wydana w sprawie, w której wcześniej wydał decyzję administracyjną z dnia [...] grudnia 1991 r. Urząd Rejonowy w S., a mimo to nie została uchylona przez NSA na posiedzeniu w dniu 13 grudnia 2002 r.
W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, iż sporna nieruchomość odpowiadała wymogom określonym w przepisie art. 1 pkt 1 w/w ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, a więc zgodnie z prawem została przekazana do AWRSP, i z tej przyczyny Minister w zaskarżonych decyzjach prawidłowo odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...]. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podniósł ponadto, iż powołany przez skarżących wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W świetle przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne. Skarżący wnieśli skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 23 grudnia 2002 r., a więc zgodnie z cytowanym przepisem ustawy sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Zgodnie z przepisem art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 -dalej także p.s.a.) w przypadkach przewidzianych w dziale VII tej ustawy można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem.
W związku z tym należy uznać, iż wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego można żądać wyłącznie w przypadkach enumeratywnie wymienionych w ustawie, a więc z powodu nieważności postępowania (w sytuacjach, o których mowa w przepisie art. 271 p.s.a.), jak również w przypadkach określonych w przepisach art. 272 § 1 p.s.a., oraz w art. 273 p.s.a., który wskazuje tzw. właściwe podstawy restytucyjne.
Zgodnie z przepisem art. 272 § 1 p.s.a. można żądać wznowienia w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją RP, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie.
Skarżący wnosząc w dniu 23 grudnia 2002 r. skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego wyrokiem z dnia 13 grudnia 2002 r., wydanym w sprawie sygn. akt II SA 227-229/01, powołali, jako podstawę prawną uzasadniającą ich wniosek, fakt wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 19 grudnia 2002 r" sygn. akt K 33/02, OTK-A 2002/7/97.
W powołanym przez skarżących wyroku Trybunału Konstytucyjnego, organ ten - działając na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich, zajął się oceną zgodności z Konstytucją RP przepisów ograniczających osobom uprawnionym do zwrotu wartości mienia pozostawionego poza obecnym terytorium Polski możliwość zaliczenia jego wartości na poczet ceny kupna nieruchomości albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego. Problem będący przedmiotem wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich sprowadzał się zatem do oceny zgodności z Konstytucją RP regulacji normatywnych uniemożliwiających w praktyce, ze względu na wyłączenie zasobów nieruchomości rolnych Skarbu Państwa oraz Agencji Mienia Wojskowego, realizację przez zabużan tzw. prawa zaliczenia.
W konsekwencji Trybunał orzekł o niekonstytucyjności przepisów: - art. 212 ust. 1 i art. 213 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.), - art. 17 ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 1994 r. Nr 1, poz. 3), jak również - art. 31 ust. 4 ustawy z dnia 30 maja 1996 r. o gospodarowaniu niektórymi składnikami mienia Skarbu Państwa oraz o Agencji Mienia Wojskowego (Dz.U. z 1996 r. Nr 90, poz. 154 ze zm.).
Mając powyższe na względzie należy stwierdzić, iż Trybunał Konstytucyjny nie zajmował się w cyt. orzeczeniu z dnia 19 grudnia 2002 r. kwestią oceny konstytucyjności przepisów art. 17 ust. 1 i art. 19 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw, które to przepisy były podstawą decyzji Wojewody [...] w przedmiocie przekazania spornej nieruchomości rolnej wchodzącej w skład Państwowego Funduszu Ziemi do AWRSP.
Z tej przyczyny należy zgodzić się ze stanowiskiem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zawartym w odpowiedzi na skargę i uznać, że powołane przez skarżących w/w orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie, albowiem w żaden sposób nie dotyczy przepisów będących bezpośrednią podstawą zaskarżonej decyzji Wojewody [...] przekazującej sporną nieruchomość rolną na rzecz AWRSP.
Zdaniem Sądu należy w związku z tym podnieść, iż w niniejszej sprawie brak jest ustawowej podstawy wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 grudnia 2002 r., wydanym w sprawie sygn. akt II SA 227-229/01.
W ocenie Sądu sytuacja, na którą powołują się skarżący w uzasadnieniu skargi o wznowienie postępowania, nie mieści się również w żadnym z pozostałych przypadków wskazanych w przepisach ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dających podstawę do zastosowania omawianego trybu postępowania w zakresie prawomocnych orzeczeń sądowych.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego samo sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający przepisom art. 271-273 p.s.a. nie oznacza oparcia skargi na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego uzasadnienia wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi. Taka skarga, jako nie oparta na ustawowej podstawie wznowienia, podlega odrzuceniu na podstawie przepisu art. 280 § 1 p.s.a. (na posiedzeniu niejawnym) lub na podstawie art. 281 p.s.a. (w przypadku rozpatrywania dopuszczalności wznowienia na rozprawie) /tak również: J.P.Tarno /w:/ "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 355 i cyt. tam postanowienie NSA z dnia 25 września 2001 r., sygn. akt II SA/Gd 970/01/.
Zgodnie z przepisem art. 281 p.s.a. na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i odrzuca skargę, jeżeli brak ustawowej podstawy wznowienia albo termin do wniesienia skargi nie został zachowany.
Z tej przyczyny należy - zdaniem Sądu, przyjąć, iż skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego wniesiona przez skarżących jest niedopuszczalna, albowiem nie jest oparta na ustawowej przesłance wznowieniowej.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia, działając w tym zakresie na podstawie przepisu art. 281 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.