Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 8 czerwca 2002 r. notariusz E. M. wystąpiła do Ministra Sprawiedliwości o zmianę decyzji ostatecznej z dnia [...] grudnia 1997 r. w przedmiocie powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej, w części dotyczącej siedziby kancelarii. W uzasadnieniu wniosku wskazała powody wnioskowanej zmiany siedziby kancelarii notarialnej z K. na T. Minister Sprawiedliwości po zasięgnięciu opinii Rady Izby Notarialnej w R., wydanej w trybie art. 106 kpa i której strona nie kwestionowała (pismo z dnia 3 grudnia 2002 r. do Ministra Sprawiedliwości), odmówił dokonania wnioskowanej zmiany ostatecznej decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 1997 r. W uzasadnieniu decyzji Minister Sprawiedliwości wskazał, iż zmiana decyzji ostatecznej może nastąpić, o ile istnieją przesłanki określone w art. 155 kpa, jeżeli brak jest przepisów szczególnych sprzeciwiających się zmianie decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.
Przeciwko uwzględnieniu wniosku przemawia brak interesu społecznego, przeciwko Pani notariusz toczyły się postępowania dyscyplinarne, również wobec dwukrotnie negatywnych wizytacji zostało wszczęte postępowanie o jej odwołanie ze stanowiska notariusza. W tej sytuacji nie jest celowe wydanie pozytywnej decyzji o zmianie siedziby kancelarii.
Minister Sprawiedliwości po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od powyższej decyzji, decyzją z dnia [...] października 2003 r. utrzymał ją w mocy. W uzasadnieniu wskazał, iż wbrew twierdzeniom strony, przeciwko niej toczą się postępowania dyscyplinarne i postępowanie o odwołanie ze stanowiska notariusza, które pozostają w ścisłym związku z decyzją odmawiającą zmiany siedziby kancelarii notarialnej. Nie jest celowe wydanie decyzji zmieniającej siedzibę kancelarii, skoro zostało wszczęte postępowanie o odwołanie ze stanowiska notariusza.
W skardze złożonej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Pani E. M. wnosiła o uchylenie decyzji Ministra Sprawiedliwości zarzucając jej naruszenie przepisów art. 7, art. 10, art. 77, art. 80 i art. 106 oraz art. 155 kpa podnosząc, iż organ, pomimo ciążącego na nim obowiązku, nie zebrał pełnego materiału dowodowego, podjął decyzję noszącą cechy dowolności. Podniosła, iż nie zapewniono jej, jako stronie postępowania, możliwości zapoznania się dowodami zebranymi w sprawie. Zarzuciła ponadto, iż zasięgnięcie opinii Rady Izby Notarialnej w R. było bezprawne, ponieważ art. 35 pkt 1 Prawa o notariacie nie upoważnia rady właściwej izby notarialnej do wydawania opinii w sprawie zmiany siedziby kancelarii notarialnej.
Minister Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przedmiotem rozpoznania jest skarga wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W dniu 1 stycznia 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne. Niniejsza sprawa została przekazana do rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu.
Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowi inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych kryteriów, skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 10 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 369) notariusza powołuje i wyznacza siedzibę jego kancelarii Minister Sprawiedliwości, na wniosek osoby zainteresowanej, po zasięgnięciu opinii rady właściwej izby notarialnej.
Zmiana siedziby notariusza następuje poprzez zmianę decyzji o powołaniu i wyznaczeniu siedziby kancelarii w trybie art. 155 kpa. W myśl tego przepisu, decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio.
Należy mieć przy tym na uwadze, że decyzje wydawane na podstawie art. 155 kpa są decyzjami opartymi na konstrukcji uznania administracyjnego. Stąd sądowa kontrola ich legalności jest ograniczona i sprowadza się do zbadania, czy organ rozstrzygający badał sprawę pod kątem wymienionych w tym artykule przesłanek ustawowych. W ocenie Sądu organ nie przekroczył w sprawie niniejszej dozwolonych granic uznania administracyjnego.
Wprawdzie Minister Sprawiedliwości podejmując decyzję w warunkach I instancji błędnie uznał, iż brak jest interesu społecznego jako niezbędnej przesłanki dla zmiany decyzji ostatecznej w trybie art. 155 kpa, podczas, gdy przepis ten alternatywnie wskazuje interes społeczny i słuszny interes strony jako jedną z podstaw zmiany decyzji ale w ocenie Sądu to uchybienie nie miało to istotnego wpływu na wynik sprawy. Minister Sprawiedliwości wydając decyzję w warunkach II instancji w granicach uznania administracyjnego zasadnie uznał, iż wobec wszczętego postępowania (zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia 19 marca 2003 r. znajdujące się w sprawie sygn. akt 6 II SA 4871/03) związanego z odwołaniem Pani E. M. ze stanowiska notariusza nie jest celowe wydawanie decyzji o zmianie siedziby kancelarii notarialnej; pani notariusz może być odwołana ze stanowiska notariusza niezależnie od miejsca wskazania jej siedziby kancelarii.
Wbrew twierdzeniom skarżącej, iż nie zapewniono jej, jako stronie postępowania, możliwości zapoznania się dowodami zebranymi w sprawie organ postąpił zgodnie z obowiązkiem zawartym w art. 10 kpa. Przed wydaniem decyzji została poinformowana o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz możliwości zgłoszenia żądań, skarżąca potwierdziła w dniu 3 września 2003 r. odbiór tego zawiadomienia.
Niezasadny jest również zarzut bezprawności organu zasięgnięcia opinii rady izby notarialnej, obowiązek zasięgnięcia przez Ministra Sprawiedliwości opinii jest zawarty w art. 10 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie, w myśl którego notariusza powołuje i wyznacza siedzibę jego kancelarii Minister Sprawiedliwości, na wniosek osoby zainteresowanej, po zasięgnięciu opinii rady właściwej izby notarialnej. Skoro decyzja w zakresie zmiany siedziby kancelarii notarialnej jest zmianą pierwotnie wydanej decyzji, dla której niezbędna jest opinia, a contrario taka zgoda jest niezbędna w przypadku zmiany siedziby kancelarii notarialnej. Nie stoi to w sprzeczności z art. 35 cytowanej ustawy – Prawo o notariacie, w którym określono zakres działania rady izby notarialnej; w pkt 1 tego przepisu wskazano, iż do zadań rady izby notarialnej należy opiniowanie wniosków w przedmiocie powoływania i odwoływania notariuszy i asesorów notarialnych, opinia zatem dotyczy zarówno samego powołania notariusza jak i wyznaczenia jego siedziby.
Mając powyższe na względzie Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną i na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji.