Uzasadnienie
Decyzją z 16 lipca 1999 r. wydaną na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych /Dz.U. nr 162 poz. 1118 ze zm./ Prezes ZUS odmówił przyznania Krzysztofowi G. renty w drodze wyjątku, ponieważ orzeczeniem lekarza orzecznika z 16 lutego 1999 r. został on uznany za częściowo niezdolnego do pracy. W trakcie ponownego rozpoznawania sprawy K. G. zmarł 29 września 1999 r., o czym Prezes ZUS nie wiedział utrzymując 14 stycznia 2000 r. w mocy wymienioną decyzję.
W skardze do Sądu na decyzję Prezesa ZUS z 14 stycznia 2000 r. skarżąca wyjaśniła, że według załączonej opinii sądowo-lekarskiej wydanej już po śmierci męża, był on całkowicie niezdolny do pracy już od czerwca 1996 r. i miał przepracowanych 5 lat w dziesięcioleciu przed powstaniem inwalidztwa. Błędy ZUS przy rozpoznawaniu jego sprawy o rentę inwalidzką i śmierć syna spowodowały, że na jego grobie mąż popełnił samobójstwo zostawiając siedmioro dzieci w wieku od 11 miesięcy do 17 lat. Skarżąca podkreśliła, że od pięciu miesięcy bezskutecznie ubiega się o przyznanie dzieciom renty rodzinnej.
Pełnomocnik Prezesa ZUS wniósł o umorzenie postępowania z uwagi na zgon Krzysztofa G. którego dotyczyła zaskarżona decyzja i zapowiedział rozpatrzenie wniosku skarżącej o przyznanie dzieciom renty rodzinnej w odrębnym trybie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Według z art. 83 ust. 1 wymienionej ustawy ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes ZUS może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nie przekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Świadczenia w drodze wyjątku mogą być przyznawane tylko osobie, która ubiega się o nie i spełnia łącznie powyższe warunki, przyznane już świadczenia wygasają ze śmiercią osoby która z nich korzystała, a w razie jej śmierci jako strony postępowania podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Zarysowany charakter świadczeń w drodze wyjątku nie daje legitymacji spadkobiercom strony do zaskarżenia do NSA decyzji, jak w tej sprawie - odmawiającej przyznania renty w drodze wyjątku mężowi skarżącej.
Z braku legitymacji skarżącej do wniesienia skargi, na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono jak w sentencji. Po dokonanym skorygowaniu przez ZUS okresu zatrudnienia męża skarżącej i stwierdzonej w opinii sądowo-lekarskiej całkowitej jego niezdolności do pracy od czerwca 1996 r. do końca życia, istnieje możliwość ubiegania się w ramach innej sprawy o przyznanie dzieciom renty rodzinnej po zmarłym ich ojcu Krzysztofie G.