Uzasadnienie
Antoni Cz. pracował w resorcie spraw zagranicznych od 1949 r., przy czym od 1951 r. jako pracownik mianowany bądź powołany na różnych stanowiskach. Ostatnio decyzją Ministra Spraw Zagranicznych z dnia 15 grudnia 1986 r. został mianowany wicedyrektorem departamentu X. Zarządzeniem nr 7 z dnia 31 maja 1990 r., wydanym na podstawie par. 2 uchwały nr 1/88 Rady Ministrów z dnia 11 stycznia 1988 r. w sprawie nadania statutu Ministerstwu Spraw Zagranicznych, Minister Spraw Zagranicznych zlikwidował departament X, a jego funkcję przejął departament Y. W nowym departamencie nie przewidziano stanowiska wicedyrektora do spraw ekonomicznych, jakie w zlikwidowanym departamencie zajmował skarżący. W "charakterze stanowisk pracy" nowego departamentu określono, że zarówno dyrektor, jak i wicedyrektor muszą mieć wykształcenie wyższe.
"W związku z reorganizacją Ministerstwa" Minister Spraw Zagranicznych odwołał w dniu 20 czerwca 1990 r. Antoniego Cz. "ze stanowiska wicedyrektora" w departamencie X i podał, iż Antoni Cz. będzie otrzymywał dotychczasowe wynagrodzenie do dnia 30 września 1990 r. bez zmian. Minister nie powołał żadnego przepisu prawa, na podstawie którego dokonał "odwołania" ze stanowiska, ani nie poinformował Antoniego Cz. o przysługujących mu środkach odwoławczych.
Powyższa decyzja jest przedmiotem skargi Antoniego Cz., który - wnosząc o jej uchylenie - zarzucił, iż wydano ją z naruszeniem prawa. Podniósł w szczególności, że reorganizacja departamentu, w którym pracował, polegała tylko na zmianie nazwy i nie wiązała się ze zmniejszeniem stanu zatrudnienia. Na miejsce skarżącego jako wicedyrektora departamentu zatrudniono inną osobę, jemu natomiast nie zaoferowano żadnego innego stanowiska; nie konsultowano też decyzji z radą pracowniczą w Ministerstwie. Działanie to skarżący interpretował "jako intencję pozbycia się go z resortu".
Odpowiadając na skargę, dyrektor Departamentu Personalnego Ministerstwa Spraw Zagranicznych oświadczył, że "Ministerstwo nie podziela zarzutów zawartych w uzasadnieniu skargi i podtrzymuje swoją decyzję. Decyzja dotyczy wyłącznie odwołania ze stanowiska wicedyrektora departamentu X, bez rozstrzygnięcia sprawy przeniesienia Pana A. Cz. na inne stanowisko. W tej kwestii Minister Spraw Zagranicznych podejmie decyzję do 30 września br." Podał także, iż w Ministerstwie dokonywana jest reorganizacja, mająca na celu zmianę struktury urzędu oraz zmniejszenie stanu zatrudnienia. Skutkiem tej reorganizacji była likwidacja departamentu X. Utworzony w jego miejsce departament Y przejął jedynie część funkcji zlikwidowanej jednostki, pozostałe zaś funkcje przekazano innym departamentom, a w szczególności departamentowi Z. Zdaniem odpowiadającego na skargę nietrafny jest również zarzut, że "odcinek pracy" skarżącego nie został objęty reorganizacją. Osoba mianowana na stanowisko wicedyrektora departamentu Y ma zakres obowiązków odmienny od wypełnianego przez Antoniego Cz.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Ministerstwo Spraw Zagranicznych jest jednym z naczelnych urzędów administracji państwowej w rozumieniu art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych /Dz.U. nr 31 poz. 214 ze zm./ i - przy braku odrębnej regulacji prawnej - do mianowanych pracowników tego Ministerstwa odnoszą się wszystkie przepisy tej ustawy.
Stosownie do par. 2 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 listopada 1982 r. w sprawie określenia stanowisk urzędniczych oraz zasad nawiązywania z urzędnikami państwowymi stosunku pracy na podstawie mianowania /Dz.U. nr 39 poz. 257 ze zm./, stosunek pracy na stanowisku wicedyrektora departamentu w naczelnych organach administracji państwowej nawiązuje się na podstawie mianowania. Zgodnie z tymi przepisami, w dniu 15 grudnia 1986 r. skarżący został mianowany na stanowisko wicedyrektora departamentu X. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 marca 1983 r. w sprawie niektórych praw i obowiązków pracowników służby dyplomatyczno-konsularnej /Dz.U. nr 20 poz. 90/ nie zawiera odrębnych przepisów co do rozwiązywania stosunku pracy z mianowanymi pracownikami resortu /wyjątek dotyczy osób, o których mowa w par. 7 tego rozporządzenia, to jest odwołanych z placówek zagranicznych, i nie ma w tej sprawie zastosowania/.
Skoro więc skarżący był mianowanym pracownikiem państwowym, to do rozwiązania z nim stosunku pracy bądź do modyfikacji treści tego stosunku odnoszą się wszystkie przepisy cytowanej ustawy o pracownikach urzędów państwowych.
Przepisy tej ustawy nie znają pojęcia "odwołania ze stanowiska", gdyż dotyczy ono rozwiązania stosunku pracy powstałego na podstawie powołania /art. 70 kodeksu pracy/. Natomiast art. 4 ust. 2 pkt 1 cytowanej ustawy z dnia 16 września 1982 r. wymaga, aby akt mianowania określał stanowisko służbowe i miejsce pracy; stanowisko służbowe więc jest podstawowym składnikiem każdego stosunku pracy mianowanego pracownika urzędu państwowego.
Tak więc decyzja administracyjna kierownika urzędu o odwołaniu mianowanego urzędnika państwowego z zajmowanego stanowiska, bez równoczesnego mianowania go - za jego zgodą - na inne stanowisko, jest decyzją o rozwiązaniu stosunku pracy. Odmienny pogląd prowadziłby praktycznie do znacznego zmniejszenia ochrony stosunku pracy /trwałości i warunków/ mianowanych urzędników państwowych w sytuacji, gdy cel ustawy o pracownikach urzędów państwowych jest wręcz przeciwny. Skoro zatem "odwołanie" skarżącego jest decyzją o rozwiązaniu stosunku pracy, przeto musi ona być oceniana z punktu widzenia legalności na podstawie obowiązujących przepisów prawa.
W decyzji o "odwołaniu", wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 107 par. 1 Kpa, nie podano jej podstawy prawnej dlatego przyczynę zwolnienia skarżącego można było ustalić dopiero na podstawie odpowiedzi na skargę. Odpowiedź tę - stosownie do art. 200 par. 1 Kpa - ma obowiązek wnieść "organ administracji państwowej", którym jest w tym wypadku minister, a nie ministerstwo. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie odpowiedź na skargę podpisał dyrektor departamentu bez podania, że działa w imieniu i na podstawie decyzji swego ministra. Okoliczność ta ma istotne znaczenie, gdyż - rozpoznając w trybie art. 200 Kpa skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego - tylko właściwy organ administracji ma prawo uchylić własną decyzję.
Z odpowiedzi na skargę wynika, że rozwiązanie stosunku pracy ze skarżącym nastąpiło z powodu reorganizacji wewnętrznej ministerstwa; w jej efekcie zlikwidowano formalnie departament, w którym pracował skarżący, a w jego miejsce powołano inny, o podobnych funkcjach i zakresie działania.
Przekształcenie wewnętrznych struktur urzędu państwowego, jakim jest ministerstwo, nie jest "likwidacją urzędu" w rozumieniu art. 13 ust. 1 pkt 2 cytowanej ustawy o pracownikach urzędów państwowych, lecz tylko jego "reorganizacją". Powodem rozwiązania stosunku pracy z urzędnikiem mianowanym na tej podstawie może być tylko taka reorganizacja urzędu, która jest połączona ze zmniejszeniem stanu zatrudnienia. Nawet pracodawca skarżącego nie twierdzi, iż reorganizacja wewnętrzna Ministerstwa była połączona ze zmniejszeniem zatrudnienia, przyjąć więc należy, że takiego zmniejszenia nie było.
Stosownie do art. 13 ust. 4 omawianej ustawy rozwiązanie stosunku pracy także z powodu likwidacji urzędu bądź jego reorganizacji może nastąpić dopiero po zasięgnięciu opinii przedstawicielstwa pracowniczego. Z par. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 listopada 1982 r. w sprawie zasad współdziałania kierowników urzędów państwowych z radami pracowniczymi /Dz.U. nr 39 poz. 261/ wynika, że przedstawicielstwem pracowniczym w urzędzie państwowym jest rada pracownicza. Takiej opinii kierownik urzędu w rozpoznawanej sprawie nie zasięgał.
Z powyższego wynika, że zaskarżona decyzja narusza wskazane przepisy zarówno prawa materialnego, jak i procesowego, została więc uchylona na podstawie art. 207 par. 2 pkt 1 i 3 Kpa.