Uzasadnienie
Waldemar W., rzeczoznawca do spraw jakości mięsa i wędlin, w dniu 29 listopada 1986 r. dokonał badania 200 kg parówek I klasy, wyprodukowanych dnia 24 listopada i dostarczonych odbiorcy 25 listopada z okresem gwarancji 48 godzin.
Badane wędliny nie odpowiadały branżowej normie BN 84/8014-05 w takim stopniu, że rzeczoznawca orzekł, iż nie nadają się do obrotu handlowego. Od tego orzeczenia odwołała się w dniu 5 grudnia 1986 r. Spółdzielnia Rzeźnicko-Wędliniarska w O.W. - producent zakwestionowanych parówek.
Branżowa Komisja Rzeczoznawców do Spraw Jakości Mięsa, występująca jako organ odwoławczy, dnia 19 grudnia 1986 r. poinformowała odwołującą się Spółdzielnię, że odwołanie "nie zostało rozpatrzone z uwagi na fakt wysłania go po terminie, tj. po trzech dniach od daty doręczenia orzeczenia przez rzeczoznawcę". Wyjaśniono przy tym, że w branży artykułów szybko psujących się, w tym mięsa i przetworów mięsnych, przebieg informacji dotyczących spraw spornych w zakresie jakości powinien być jak najszybszy, aby umożliwić ewentualne przeprowadzenie ekspertyzy przez Branżową Komisję w terminie przydatności towarów do spożycia. Mając powyższe na uwadze, rzeczoznawcy przyjęli zasadę przekazywania stronom swoich decyzji bezpośrednio po zakończeniu badania na dowolnym dokumencie lub wpisując je do protokółów reklamacyjnych, co stanowi początek trzydniowego terminu dla odwołania się stron od orzeczenia rzeczoznawcy do komisji branżowej. Decyzje te muszą być oczywiście potwierdzone na formalnym orzeczeniu rzeczoznawcy.
Powyższe pismo Branżowej Komisji Rzeczoznawców strona skarżąca potraktowała jak decyzję administracyjną i uczyniła je przedmiotem swej skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zarzuciła, że orzeczenie rzeczoznawcy W.W. otrzymała dnia 3 grudnia 1986 r. Skoro więc odwołanie wniosła w dniu 5 grudnia 1986 r. to należało uznać, że zostało wniesione w terminie. Strona nie była pouczona o tym, że termin trzydniowy Komisja Rzeczoznawców liczy od daty wpisu opinii rzeczoznawcy na świadectwie jakości. Postępowanie Branżowej Komisji Rzeczoznawców zatem narusza interes Spółdzielni pozbawionej możliwości dochodzenia swych praw.
Odpowiadając na skargę, Branżowa Komisja Rzeczoznawców do Spraw Jakości Mięsa i Przetworów Mięsnych oświadczyła, że podtrzymuje swoje stanowisko, dodała przy tym, iż "rzeczoznawca postąpił prawidłowo wpisując swoją decyzję - orzeczenie na świadectwie jakości nr 4553 z dnia 25.XI.1986 r. bezpośrednio po zakończeniu badania i oceny", a zatem od tego momentu spółdzielnia znała treść orzeczenia i mogła się od niego odwoływać.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przede wszystkim należało ustalić, jaki charakter miało orzeczenie, zwane także decyzją, wydane przez rzeczoznawcę do spraw jakości mięsa i wędlin - Waldemara W. Podstawą uprawniającą go do działania były przepisy uchwały nr 355 Rady Ministrów z dnia 19 września 1958 r. w sprawie zapewnienia właściwej jakości towarów przeznaczonych na zaopatrzenie ludności /M.P. nr 77 poz. 450/. W par. 8 tej uchwały postanowiono, że "do zakresu czynności rzeczoznawców należy w szczególności przeprowadzenie ekspertyzy z towarów przeznaczonych na zaopatrzenie ludności i wydawanie na tej podstawie opinii i orzeczeń o jakości towarów na wniosek zainteresowanych, uspołecznionych zakładów produkcyjnych, przygotowujących i przechowujących towary przeznaczone na zaopatrzenie ludności oraz uspołecznionych przedsiębiorstw handlu wewnętrznego". Stosownie do par. 10 tej uchwały "do zakresu działania branżowych komisji należy w szczególności:
1/ powoływanie rzeczoznawców i ustalanie regulaminów ich działalności, 2/ sprawowanie nadzoru nad działalnością rzeczoznawców, 3/ wydawanie na wniosek zainteresowanych /par. 8/ opinii i orzeczeń o jakości towarów w przypadkach określonych w regulaminie działania branżowej komisji".
W myśl zaś par. 14 uchwały orzeczenia o jakości towarów wydawane przez rzeczoznawców i branżowe komisje stanowią podstawę do:
1/ przekwalifikowania towarów do właściwej jakości wyrobu, gatunku lub obniżenia oceny w granicach przewidzianych w odpowiednich przepisach, 2/ zastosowania odpowiedniej stawki mniejszej wartości w odniesieniu do artykułów spożywczych, których jakość nie jest określona klasą, gatunkiem lub wyborem, 3/ rozliczenia się stron za dostarczone towary.
Z przedstawionych przepisów wynika, że orzeczenia o jakości towaru, wydawane przez rzeczoznawców do spraw jakości mięsa i wędlin, a także orzeczenia branżowych komisji do spraw jakości mięsa, są szczególnego rodzaju "aktami wiedzy", zawierającymi konkluzje co do jakości tych towarów, ich wartości, a także przydatności do obrotu handlowego. W konsekwencji orzeczenia takie stanowią rzeczową podstawę do różnorakich działań, o których mowa w par. 14 omawianej uchwały Rady Ministrów. Orzeczenia te jednak nie są decyzjami w rozumieniu art. 104 lub 105 Kpa, a zatem - stosownie do art. 196 par. 1 Kpa - nie mogą być przedmiotem skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Skoro zatem skarga na orzeczenie Branżowej Komisji do Spraw Jakości Mięsa i Przetworów Mięsnych jest niedopuszczalna, przeto na podstawie art. 204 par. 1 Kpa została odrzucona.