Uzasadnienie
Naczelnik Gminy D. decyzją z dnia 8 czerwca 1990 r., wydaną na podstawie art. 13 ust. 1 i 2 oraz art. 18 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych /Dz.U. nr 11 poz. 79 ze zm./, ustalił jednorazową należność w wysokości 407.835 zł i stałą opłatę roczną w wysokości 40.783 zł, płatną przez 20 lat, z tytułu wyłączenia przez Jana M. 511, 6 m2 gruntów rolnych, położonych we wsi Ch., pod budowę pieczarkarni.
Główny Geodeta Wojewódzki w S. decyzją z dnia 9 lipca 1990 r. nr G.IV.ot.8331a/177/90 powyższą decyzję utrzymał w mocy; w uzasadnieniu swej decyzji podał, że na skutek wzniesienia na działce budynku pieczarkarni i obiektów towarzyszących zajęte na ten cel grunty klasy Ps V stracą charakter rolny, a w związku z tym zasadnie wymierzono należność i stałą opłatę roczną z tytułu zmiany przeznaczenia tych gruntów.
Jan M. nie godzi się z taką decyzją i w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosi o jej uchylenie. Jego zdaniem, grunty zajęte pod pieczarkarnię nie stracą charakteru rolnego, gdyż produkcja pieczarek stanowi dział produkcji rolnej, prowadzonej w formie intensywnej.
W odpowiedzi na skargę Główny Geodeta Wojewódzki w S. wniósł o jej oddalenie. Stanowisko swoje uzasadnił tym, że "Jan M. nabył grunty rolne /pastwisko klasy V/ na cele budowy pieczarkarni. Poprzez wybudowanie pieczarkarni stracą one charakter rolny, gdyż w wyniku tej inwestycji powstaną trwałe obiekty budowlane, a sama hodowla pieczarek nie będzie się odbywać na nie przekształconej powierzchni gruntów rolnych, lecz w obiektach kubaturowych trwale zmieniających przestrzeń, przez co grunty te stracą charakter rolny".
Naczelny Sąd Administracyjny, badając legalność zaskarżonej decyzji, zważył, co następuje:
Zaskarżona decyzja o ustaleniu należności i opłat rocznych została wydana na podstawie art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych /Dz.U. nr 11 poz. 79 ze zm./. W myśl tego przepisu samo nabycie gruntów rolnych na cele nierolnicze nie stanowi jeszcze podstawy do uiszczenia należności i opłat. Obowiązek taki powstaje dopiero z chwilą faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji.
Ilekroć w ustawie jest mowa o wyłączeniu gruntów z produkcji, rozumie się przez to "zaniechanie rolniczego lub leśnego użytkowania gruntów" /art. 4 pkt 8 cytowanej ustawy/.
W tym stanie prawnym rozstrzygnięcie sprawy będzie zależeć od odpowiedzi na pytanie, czy prowadzenie upraw grzybów /zarówno na gruntach nie zabudowanych, jak i w specjalnie wzniesionych na ten cel pomieszczeniach/ świadczy o rolniczym użytkowaniu gruntów i czy prowadzenie takich upraw można uznać za produkcję rolniczą.
Przepisy omawianej ustawy z dnia 26 marca 1982 nie udzielają wprost odpowiedzi na to pytanie. Wyjaśniają jedynie, że ochrona gruntów rolnych polega między innymi na ograniczeniu przeznaczenia ich na cele nierolnicze /art. 3 ust. 1 pkt 1/, oraz ustalają, że za grunty rolne uznaje się także grunty pod budynkami i urządzeniami wchodzącymi w skład gospodarstw rolnych /art. 2 ust. 1 pkt 3/.
Z powyższego wynika, że zabudowanie gruntów rolnych nie pozbawia tego obszaru znamion gruntu rolnego, jeśli wzniesiony obiekt budowlany ma służyć potrzebom produkcji rolnej.
Przy formułowaniu zatem odpowiedzi na postawione wcześniej pytanie zajdzie potrzeba posłużenia się posiłkowo innymi przepisami odnoszącymi się do rolnictwa. Można tu wskazać na przepisy ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym /Dz.U. nr 52 poz. 268/ i na przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 1984 r. w sprawie podatku rolnego /Dz.U. nr 58 poz. 294/. W rozumieniu tych przepisów uprawa grzybów i ich grzybni na powierzchni uprawowej powyżej 25 m2 stanowi dział specjalny produkcji rolnej. Działy takie prowadzone są na gruntach zaliczanych w niektórych wypadkach do najwyższych klas. W myśl par. 10 ust. 4 cytowanego rozporządzenia, jeżeli nie ma możliwości ustalenia klas gruntów, na których prowadzone są działy specjalne produkcji rolnej, przyjmuje się, że są one prowadzone na gruntach najwyższych klas w gospodarstwie rolnym.
W tych warunkach, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, prowadzenie upraw pieczarek w pieczarkarni wzniesionej na gruntach rolnych nie stanowi zaniechania rolniczego wykorzystania tych gruntów oraz nie prowadzi do wyłączenia tych gruntów z produkcji rolnej w rozumieniu art. 4 pkt 8 omawianej ustawy z dnia 26 marca 1982 r. Dopiero zaniechanie prowadzenia takich upraw i przeznaczenie pomieszczeń pieczarkarni na cele nie związane z produkcją rolną spowoduje konieczność uiszczenia należności i opłat wymienionych w art. 13 ust. 2 powyższej ustawy, obliczonych według cen żyta obowiązujących w dniu faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji.
Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja i utrzymana przez nią w mocy decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem prawa, i na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 oraz art. 208 Kpa orzekł jak w sentencji wyroku.