Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 18 października 1991 r., II SA 630/91

Teza

Zatrudnienie pracownika administracyjnego w prywatnym biurze usług prawnych nie może być traktowane.jako zatrudnienie na dodatkowym miejscu pracy lub przy pracach interwencyjnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 9 i 10 ustawy z dnia 29 grudnia 1989 r. o zatrudnieniu /Dz.U. nr 75 poz. 446 ze zm./. i nie daje podstaw do refundacji kosztów takiego zatrudnienia.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę Zbigniewa Ch. na decyzję Wojewody P-kiego z dnia 27 maja 1991 r. w przedmiocie zwrotu kosztów zatrudnienia bezrobotnego przy pracach interwencyjnych.

Uzasadnienie

Zbigniew Ch. prowadzi prywatne biuro usług prawnych i wystąpił do Kierownika Rejonowego Biura Pracy w K. o zorganizowanie w jego zakładzie "prac interwencyjnych dla jednej osoby bezrobotnej". Miały to być "porządkowe prace biurowe, tj. uporządkowanie zbioru wycinków prasowych i orzeczeń sądowych, zorganizowanie i uporządkowanie księgozbioru, założenie podręcznego archiwum i kopiowanie akt oraz inne prace incydentalne". Od takiej osoby wymagał umiejętności pisania na maszynie.

W nawiązaniu do tego wystąpienia strony zawarły umowę z dnia 26 listopada 1990 r., w której Zbigniew Ch. zobowiązał się między innymi do przekazywania Rejonowemu Biuru Pracy kopii umów o pracę, zawieranych ze skierowanymi do niego osobami, a Biuro - do refundowania wynagrodzenia.

W dniu 31 grudnia 1990 r. Zbigniew Ch. zawarł umowę o pracę ze skierowaną do niego osobą i ustalił jej wynagrodzenie zasadnicze w wysokości 700 tys. zł oraz premię uznaniową do 60 procent tego wynagrodzenia. Za styczeń i luty składniki wynagrodzeń mieściły się w granicach ustalonych umową o pracę i wypłacone kwoty - łącznie ze składką na ZUS - zostały w całości refundowane Za marzec Zbigniew Ch. Wypłacił osobie zatrudnionej w powyższym trybie premię w wysokości 500 tys. zł, która nie mieściła się w stawce do 60 procent zasadniczego wynagrodzenia miesięcznego. Przy refundacji wynagrodzenia organ I instancji decyzją z dnia 11 kwietnia 1991 r. przyznał zatrudniającemu 1601600 zł, to jest o 114400 zł mniej od żądanej kwoty, w rezultacie skorygowania o 80 tys. zł premii oraz 43 procent składki na ZUS od zakwestionowanej części premii.

W odwołaniu od tej decyzji Zbigniew Ch. zarzucił naruszenie art. 14 ustawy z dnia 29 grudnia 1989 r. o zatrudnieniu /Dz.U. nr 75 poz. 446 ze zm./ i podkreślił, że przepisy nie przewidują obowiązku pisemnego podwyższania wynagrodzenia za pracę.

Wojewoda P-ki utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, wyjaśniając w decyzji ostatecznej z dnia 27 maja 1991 r. nr WBP.V.9112/31/91, że stosownie do par. 1 umowy zawartej z Rejonowym Biurem Pracy w K. Zbigniew Ch. był zobowiązany do przekazywania Biuru kopii umów o pracę, zawieranych z kierowanymi do niego osobami, i do przestrzegania warunków tych umów. Do marca włącznie zatrudniony pracownik miał otrzymywać 700 tys. zł zasadniczego wynagrodzenia i do 60 procent premii uznaniowej, dlatego przyznanie wyższej premii uznaniowej nie mogło być uwzględnione przy refundacji wynagrodzenia.

W skardze na tę decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego i w odpowiedzi na nią nawiązano do stanowisk prezentowanych w postępowaniu odwoławczym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Artykuł 29 par. 1 pkt 2 kodeksu pracy stanowi, że w umowie o pracę wyraźnie określa się także wynagrodzenie, na które - podobnie jak we wszystkich stosunkach pracy - składają się poszczególne składniki. W razie bezpodstawnego podwyższenia niektórych elementów wynagrodzenia wypłacanego na przykład ze środków budżetowych winne tego osoby ponoszą odpowiedzialność na zasadach określonych w rozdziale 8 ustawy z dnia 5 stycznia 1991 r. - Prawo budżetowe /Dz.U. nr 4,poz. 18/.

Artykuł 14 ustawy z dnia 29 grudnia 1989 r. o zatrudnieniu /Dz.U. nr 75 poz. 446 ze zm./ nie daje żadnych możliwości wychodzenia poza ustalone w umowie warunki pracy w części dotyczącej składników wynagrodzenia, których górne granice nie mogą być przekraczane bez uprzedniej ich zmiany. Ze względu na odpowiedzialność organów obu instancji za właściwe gospodarowanie środkami Funduszu Pracy, przy refundowaniu wynagrodzenia, jakie skarżący wypłacił zatrudnionej osobie za marzec 1991 r., nie mogły one uwzględnić kwot wykraczających poza obowiązujący do tego miesiąca sposób naliczania wynagrodzenia za pracę. Już z tego powodu skarga nie jest zasadna.

Ponadto, nawiązując do art. 214 Kpa, Sąd pragnie zwrócić uwagę organów obu instancji na konieczność analizowania, czy w konkretnych stanach faktycznych są podstawy do przyjęcia, że istotnie chodzi o prace interwencyjne w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 10 powyższej ustawy o zatrudnieniu. Przepis ten akcentuje jedynie ich inicjowanie lub zorganizowanie przez organ zatrudnienia, ale na tym nie można poprzestać bez wnikania, w czyim interesie są one organizowane. Dobrym przykładem prac interwencyjnych są roboty publiczne organizowane w interesie społecznym, gdy korzyści z zatrudnienia bezrobotnych odnoszą obywatele w efekcie ożywienia działalności służb publicznych. W podobny sposób zaznacza się interes społeczny przy organizowaniu dodatkowych miejsc pracy /art. 2 ust. 1 pkt 9 tej ustawy/. Zakłady pracy, z przyczyn ekonomicznych, zwykle nie są zainteresowane tworzeniem deficytowych lub mało rentownych miejsc pracy i dopiero środki przyznane z Funduszu Pracy pozwalają im na zatrudnienie bezrobotnych. Zatrudnienie pracownika administracyjnego w prywatnym biurze usług prawnych nie może być traktowane jako zatrudnienie na dodatkowym miejscu pracy lub przy pracach interwencyjnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 9 i 10 omawianej ustawy o zatrudnieniu i nie daje podstaw do refundacji kosztów zatrudnienia. Jest to drugi, jeszcze dalej idący powód kwalifikujący skargę jako bezzasadną.

Z ukazanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 par. 5 Kpa orzekł jak w sentencji.