Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 25 września 2000 r., II SA 640/00

Wydany

25 września 2000 r.

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie

Rozpoznanie

w dniu 25 września 2000 r.

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA - A. Kisielewicz
Sędziowie: S. O. A. Robotowska, NSA E. Kierejczyk (spr.)
A. Macewicz protokolant

Sprawa

sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej w [...] na pkt 2 decyzji Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie usunięcia z akt członkowskich [...] i [...] danych osobowych opartych na nieistniejących uchwałach, w tym informacji o wykluczeniu ich ze spółdzielni skargę oddala.

Sentencja

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

r.

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] r. wydaną m. in. na podsta¬wie art. 18 ust. l pkt 1 w związku z art. 32 ust. l pkt 2 i 3 oraz art. ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. Nr 133, poz.833) Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych nakazał Spółdzielni Mieszkaniowej [...] usunięcie uchybień w procesie przetwarzania danych osobowych poprzez udzielenie zainteresowanym [...] i [...] informacji o sposobie i zakresie przetwarzania dotyczących ich danych osobowych oraz podanie na ich żądanie w powszechnie zro¬zumiałej formie treści tych danych w terminie 14 dni od otrzymania tej decyzji. Następnie po ponownym rozpatrzeniu sprawy z wniosku zainteresowanych, Generalny Inspektor [...] r. zmienił tę decyzję przez dodatkowe nakazanie skarżącej Spółdzielni sprostowania w jej dokumentacji polegającego na usunięciu z akt członkowskich zainteresowanych, danych osobowych opartych na nieistniejących uchwałach, w tym informacji o wykluczeniu ze spółdzielni - w terminie 14 dni od otrzymania tej decyzji. W jej uzasadnieniu odnoszącym się do dodanego pkt 2 podkreślono, że w aktach członkowskich zainteresowanych figurują uchwały wykluczające ich z grona członków Spółdzielni podjęte przez nową radę nadzorczą powołaną przez grupę osób, która nie jest organem Spółdzielni i nie ma prawnego umocowania do podejmowania w jej imieniu jakichkolwiek decyzji. Potwierdził to prawomocnym wyro¬kiem I ACr 933/96 z 30 stycznia 1997 r. Sąd Apelacyjny w Warsza¬wie wskazując, że uchwały tej grupy z punktu widzenia prawa są tzw. uchwałami nieistniejącymi (acti non existi), wskutek czego decyzje podjęte w imieniu i na rzecz Spółdzielni przez tę grupę osób, łącznie z pozbawieniem zainteresowanych członkostwa Spółdzielni, nie wywarły skutków prawnych. Zgodnie z art. 32 ust. l pkt 6 ustawy zainteresowani mają prawo żądania sprostowania danych poprzez usunięcie tych danych, które oparte są na nieistniejących uchwałach. Spółdzielnia mimo wielokrotnych próśb zainteresowanych nie usunęła tych danych z ich akt członkowskich.

Spółdzielnia wniosła skargę na pkt 2 decyzji z [...] r. zarzucając niedopuszczalność rozstrzygania decyzją administracyjną stosunków cywilnoprawnych łączących ją z człon¬kami (byłymi), naruszenie art.10 k.p.a., błędne ustalenia co do obowiązywania uchwał o wykluczeniu zainteresowanych ze spółdzielni, wadliwe uzasadnienie decyzji i błędne zastosowanie art. 32 ust. l pkt 6 ustawy jako podstawy sprostowania danych. Zdaniem skarżącej spory między spółdzielnią a jej członkami mogą być rozstrzygane jedynie w postępowaniu sądowym, a prawomocne wyroki w takich sprawach nie mają powagi rzeczy osądzonej w sporach między innymi stronami (art. 366 k.p.c.). Z tego powodu nie można było wykorzystywać przez Generalnego Inspektora wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 30 stycznia 1997 r. Ponadto nadal toczy się postępowanie cywilne o ustalenie członkostwa w Spółdzielni. Skarżąca nie została też powiadomio¬na o wniosku zainteresowanych dotyczącym ponownego rozpoznania sprawy, przez co naruszono jej uprawnienia do czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Ponadto odpowiednie stosowanie prze¬pisów dotyczących odwołań do trybu określonego w art. 127 § 3 k.p.a. "powoduje, że nie będzie w takiej sytuacji wyłączony prze¬pis art. 155 k.p.a." Nie wskazano wreszcie, jakie przepisy tej ustawy zostały naruszone przy zbieraniu danych osobowych przez Spółdzielnię (bezzasadne jest ustalenie Generalnego Inspektora naruszeniu przez Spółdzielnię przepisów prawa spółdzielczego).

Generalny Inspektor wniósł o oddalenie skargi. W szczególności podkreślił, że w wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 30 stycz¬nia 1997 r. stwierdzono, że uchwały grupy osób powołujące nowy skład organów Spółdzielni podjęte 26 listopada 1994 r. nie istnieją. Wyrok ten ma charakter konstytutywny wiążący również inne sądy i organy, a szereg orzeczeń sądów stwierdzających nieistnienie uchwał pozbawiających inne osoby statusu członka Spółdzielni opierał się na jego ustaleniu. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy bazowano na wcześniejszym ustaleniu stanu faktycznego sprawy, którego skarżąca nie kwestionowała i dlatego brak doręczenia jej wniosku zainteresowanym było uchybieniem pozbawionym wpływu na wynik sprawy. W podobny sposób zmieniano już decyzje w trybie art. 127 § 3 k.p.a. i Sąd tego nie kwestionował (np. wyrok II SA 1774/99 z 9 listopada 1999 r.). Przyjęta natomiast w decyzji ocena, że zebrania danych osobowych dokonano z naruszeniem ustawy, wynikała dodatkowo z art. 23 ust. l powołanej ustawy w związku z ustawą z 16 września 1982 r.- Prawo spółdzielcze (Dz. U. z 1995 r. Nr 54, poz. 228 ze zm.) odniesionych do sytuacji, w której czynności tej dokonała grupa osób pozbawiona prawnych możliwości działania w imieniu Spółdzielni.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Art.38 k.c. stanowi, że osoba prawna działa przez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie i w opartym na niej statucie.

Przy tak określonej zdolności do działań prawnych posłużono się teorią organu co oznacza, że osoba prawna może działać tylko przez swoje organy (w ich braku - przez kuratora). Działanie organu polega natomiast na odpowiednim zachowaniu się osób prawidłowo powołanych do jego składu. Bez spełnienia tego warunku ich zachowanie nie ma charakteru działalności organu i nie wywołuje skutków prawnych wobec osób trzecich. Jest to wada sięgająca znacznie głębiej pod względem tworzących ją mechanizmów i skutków niż przewidziane w art.58 k.c. nieważna czynność osoby (organu) z powodu jej sprzeczności z ustawą lub zasadami współżycia społecznego bądź mająca na celu obejście ustawy, gdy przez tzw. konwersję nie może przemienić się w inną skuteczną, zastępczą czynność prawną. Prawomocny wyrok sądu dotyczący bytu organu wykracza zatem poza określone w art.366 k.p.c. granice powagi rzeczy osądzonej konkretnego sporu między tymi samymi stronami.

Powołanym już wyrokiem z 30 stycznia 1997 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie oddalił powództwo [...] (zainteresowanego w tej sprawie) o uchylenie uchwał Zebrania Przedstawicieli Spółdzielni z 26 listopada 1994 r. dlatego, że nie można żądać uchylenia nieistniejących z mocy prawa uchwał podjętych przez osoby nie będące organem spółdzielni. Następnie prawomocnym wyrokiem II C 1020/98 z 30 września 1998 r. Sąd Wojewódzki w Warszawie ustalił, że nie istnieją uchwały podjęte przez Nadzwyczajne Zebranie Przedstawicieli Członków Spółdzielni Mieszkaniowej podjęte w dniu 26 listopada 1994 r. W tej sytuacji nie było potrzeby ani nawet prawnych możliwości uchylenia tych uchwał wykluczających zainteresowanych z rejestru członków spółdzielni. Zaskarżona decyzja Generalnego Inspektora nie ingerowała więc w stosunki cywilnoprawne między spółdzielnią a jej członkami, lecz tylko doprowadziła do sprostowania danych w aktach członkowskich zainteresowanych stosownie do art. 32 ust. l pkt 6 ustawy z 27 sierpnia 1997 r.

W ocenie Sądu nie doszło również do naruszenia uprawnień procesowych skarżącej jako strony postępowania administracyjnego z powodu niezaskarżenia przez Spółdzielnią pkt 1 decyzji Generalnego Inspektora z 26 stycznia 2000 r. Sąd nie oceniał, czy mógł on być w takim brzmieniu przeniesiony z pierwszej decyzji tego organu.

Z powyższych względów na podstawie art.27 ust. l ustawy z 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz.368 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.