Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 21 lipca 1998 r., II SA 682/98

Teza

W myśl par. 19 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 31 stycznia 1997 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o grach losowych i zakładach wzajemnych /Dz.U. nr 12 poz. 68 ze zm./ pobiera się opłaty za urządzenie zakładów wzajemnych, przez co należy rozumieć prowadzenie działalności w tym zakresie.

Sentencja

1. oddala skargę.

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z dnia 3 kwietnia 1998 r. Minister Finansów na podstawie art. 24 ust. 1, art. 35 ust. 1, art. 36 ust. 2 i art. 37 ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach losowych i zakładach wzajemnych, po rozpatrzeniu wniosku "B." sp. z o.o. o ponowne rozpatrzenie sprawy, dotyczącej decyzji Ministra Finansów z dnia 30 stycznia 1998 r. udzielającej Spółce "B." zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie zakładów wzajemnych - bukmacherskich na okres trzech lat - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji Minister stwierdził, że w wyniku prowadzonego postępowania administracyjnego udzielono Spółce "B" zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie zakładów wzajemnych - bukmacherskich na okres trzech lat.

W punkcie III decyzji z dnia 30 stycznia 1998 r. jako miejsce urządzenia zakładów wskazano punkty zlokalizowane w Katowicach oraz Łodzi. Natomiast w punkcie VIII określona została opłata za udzielone zezwolenie w wysokości 12.340 zł.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona skarżąca zarzucała niniejszej decyzji obrazę par. 19 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 31 stycznia 1997 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o grach losowych i zakładach wzajemnych /Dz.U. nr 12 poz. 68 ze zm./, twierdząc, iż opłata za wydane zezwolenie została błędnie naliczona. Zdaniem strony skarżącej winna ona wynosić 240 zł. Wobec powyższego wnosiła o zmianę zaskarżonej decyzji w tej części oraz o zwrot nadpłaconej kwoty w wysokości 12.100 zł.

W odpowiedzi na powyższy zarzut Minister wskazał, że zezwolenie wydawane jest zgodnie z art. 24 ust. 1 powołanej ustawy na urządzenie i prowadzenie działalności w zakresie gier losowych i zakładów wzajemnych. Z przepisu tego wynika, że,urządzenie" jest pojęciem węższym od "prowadzenia działalności" i jako takie mieści się w zakresie przedmiotowym pojęcia "prowadzenie działalności".

Powyższe potwierdza sformułowanie zawarte w art. 35 ust. 1 ustawy o grach losowych i zakładach wzajemnych. Ponadto na uwagę zasługuje fakt, iż przepis art. 37 cyt. wyżej ustawy dokładnie określa, że jedno zezwolenie jest udzielane na określoną w zezwoleniu liczbę punktów przyjmowania zakładów wzajemnych.

A zatem, aby Spółka mogła urządzać zakłady w nowych punktach, zobligowała jest wystąpić z nowym, kompletnym wnioskiem o udzielenie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie zakładów wzajemnych - bukmacherskich.

Podmiot otrzymujący zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie zakładów wzajemnych, a więc podmiot urządzający zakłady wzajemne uiszcza opłaty za udzielone zezwolenie w wysokości 12.100 zł, oraz dodatkowo za każdy punkt przyjmowania zakładów wzajemnych - 120 zł.

Spółka "B" zaskarżyła powyższą decyzję w części dotyczącej opłaty za udzielone zezwolenie /pkt VIII decyzji/ wnosząc o jej uchylenie w całości oraz pkt VIII decyzji z dnia 30 stycznia 1998 r. Skarżąca nie zgadza się ze stanowiskiem Ministra Finansów odnośnie opłaty za udzielone zezwolenie, zarzucając naruszenie par. 19 ust. 1 pkt 5 wyżej wymienionego rozporządzenia Ministra Finansów. Przepis art. 39 ust. 6 ustawy o grach losowych zobowiązał Ministra Finansów do określenia w drodze rozporządzenia opłat, m.in. za udzielone zezwolenia. Jednak traktujący o opłatach par. 19 rozporządzenia, określa jedynie opłaty za zezwolenie na jedną z dwóch wyraźnie przewidzianych przez ustawę form działalności w zakresie gier losowych i zakładów wzajemnych, tj. na ich "urządzenie", nie regulując kwestii opłat za zezwolenie na "prowadzenie działalności".

W związku z powyższym w rozumieniu strony skarżącej - nie istnieje obowiązek wnoszenia opłaty za wydanie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie zakładów wzajemnych - bukmacherskich. Z tego powodu opłaty za zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie zakładów wzajemnych bukmacherskich, określone w pkt. VIII decyzji Ministra Finansów z dnia 30 stycznia br. zostały pobrane bez podstawy prawnej. Nie można bowiem uznać za podstawę prawną interpretacji pojęć ustawowych "urządzenie" i "prowadzenie działalności" dokonanej przez Ministra Finansów.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wnosił o jej oddalenie. Jego zdaniem podmiot otrzymujący zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie zakładów wzajemnych, a więc podmiot urządzający zakłady wzajemne, uiszcza opłaty za udzielone zezwolenie w wysokości 12.100 zł oraz dodatkowo za każdy punkt przyjmowania zakładów wzajemnych 120 zł.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Badanie zgodności zaskarżonej decyzji z prawem w myśl zasadniczej dyrektywy zawartej w przepisie art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ sprowadzało się w tej sprawie do dokonania prawidłowej subsumpcji i interpretacji przepisu par. 19 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 31 stycznia 1997 w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o grach losowych i zakładach wzajemnych, wydanego z upoważnienia przepisu art. 39 ust. 6 ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach losowych i zakładach wzajemnych przez organ koncesyjny - Ministra Finansów.

Zgodnie z brzmieniem powołanego wyżej przepisu, opłata za zezwolenie na urządzanie zakładów wzajemnych wynosi 12.100 zł oraz dodatkowo za każdy punkt przyjmowania zakładów wzajemnych - 120 zł.

Wydaje się, że treść tego przepisu jest całkowicie jasna i nie powinna budzić żadnych wątpliwości, a zatem i jego stosowanie nie powinno nastręczać trudności dla organu koncesyjnego.

W sprawie niniejszej zapadła decyzja Ministra Finansów z dnia 30 stycznia 1998 r. na podstawie art. 24 ust. 1, art. 35 ust. 1, art. 36 ust. 2 i art. 37 ustawy o grach losowych i zakładach wzajemnych o udzieleniu zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie wzajemnych - bukmacherskich zakładów na okres 3 lat. W punkcie III decyzji określono miejsce urządzenia zakładów wzajemnych - bukmacherskich, które mogą być urządzane. Zarówno z powołanej ustawy o grach losowych i zakładach wzajemnych, jak również z treści samej decyzji wynika jednoznacznie, że zezwolenie udzielone Spółce dotyczy zezwolenia na urządzanie zakładów wzajemnych w rozumieniu przepisu par. 19 ust. 1 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 31 stycznia 1997 r.

W tych warunkach wymierzenie stronie skarżącej opłaty w wysokości ustalonej w pkt VIII kwestionowanej decyzji, tj. 12 340 zł na zezwolenie na urządzenie zakładów wzajemnych w dwóch punktach określonych w decyzji /12.100 zł = 2 x 120 zł/ jest zgodne z treścią cyt. wyżej przepisu par. 19 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Finansów.

Strona skarżąca próbowała wywieść skutki prawne w zakresie braku podstaw do objęcia jej opłatą za przedmiotowe zezwolenie z samego sformułowania zawartego w pkt 1 decyzji, a mianowicie, że udzielone zezwolenie dotyczy "prowadzenia działalności w zakresie zakładów wzajemnych i bukmacherskich", a przepis par. 19 ust. 1 pkt 5 mówi o "zezwoleniu na urządzenie zakładów wzajemnych".

Według rozumowania strony skarżącej przyjmując interpretację gramatyczną przepisu par. 19 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 31 stycznia 1997 r. brak jest podstawy prawnej do wymierzenia opłaty za zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie zakładów wzajemnych, które otrzymała strona skarżąca, a zezwolenie takie jest odrębną przedmiotowo decyzją od zezwolenia na urządzanie zakładów wzajemnych.

Zdaniem sądu powyższe rozumowanie dotknięte jest błędem, gdy niewątpliwie,urządzenie" jest pojęciem węższym od "prowadzenia działalności" i jako takie mieści się w zakresie przedmiotowym pojęcia "prowadzenia działalności".

Przepis art. 37 ustawy o grach losowych i zakładach wzajemnych stanowi, że jedno zezwolenie jest udzielane na jeden ośrodek gier albo na określoną w zezwoleniu liczbę punktów przyjmowania zakładów wzajemnych.

Z treści tego przepisu wynika zatem, że na każde nowe punkty urządzania zakładów wzajemnych Spółka musi wystąpić z nowym kompletnym wnioskiem o udzielenie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie zakładów wzajemnych bukmacherskich /na urządzenie zakładów wzajemnych w rozumieniu par. 19 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 31 stycznia 1997 r./.

Dlatego należało uznać wymierzenie przez Ministra Finansów opłaty za zezwolenie w określonej w pkt. VIII decyzji wysokości za prawidłowe i zgodne z prawem.

Gdyby podzielić pogląd strony skarżącej, że wyrażenie ustawowe "urządzenie" zawarte w przepisie par. 19 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Finansów ma odrębny zakres pojęciowy od "prowadzenia działalności" i oba te terminy nie pozostają ze sobą w jakimkolwiek stosunku zależności, to prowadzi to w konsekwencji do wniosku, że ustawodawca nie przewidział w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 31 stycznia 1997 r. opłaty za zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie zakładów wzajemnych. Wówczas za zezwolenie na prowadzenie działalności przez okres 3 lat nie pobieranoby żadnej opłaty /z wyjątkiem opłaty po 120 zł za punkt/ a za jednorazowe urządzenie zakładów wzajemnych opłata wynosiłaby aż 12.100 zł.

Jest to nielogiczne i niezgodne z zasadą, że opłata jest współmierna do rozmiarów działalności i korzyści uzyskiwanych z jej prowadzenia. Twierdzenie skarżącej spółki, że zezwolenie na urządzenie gier lub zakładów wzajemnych dotyczy jednorazowego urządzenia jest pozbawione podstaw, o czym świadczy treść szeregu przepisów ustawy o grach losowych i zakładach wzajemnych, między innymi art. 24 ust. 1, art. 32 ust. 1 i 2, art. 35 ust. 1 i 3a i art. 36 ust. 2 ustawy, gdyż jeśli ustawodawca chciał zaznaczyć, że chodzi o jednorazowe urządzenie gry, to wyraźnie zaznaczył to w ustawie jak np. w art. 32 ust. 2 i 3, art. 35 ust. 3a.

Poza tym należy zauważyć, że pojęcie "urządzanie" oznacza "wielokrotność", tak jak wyrażenie "urządzenie" dotyczy jednokrotnego działania.

Strona skarżąca niewątpliwie uzyskała zezwolenie na podstawie zaskarżonej decyzji na urządzanie zakładów wzajemnych w dwóch punktach Łodzi i Katowicach i stąd też opłata wymierzona skarżącej Spółce za to zezwolenie, obliczona na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Finansów, nie może być uznana jako obciążenie strony skarżącej bez podstawy prawnej, ewentualnie jako decyzja wydana z naruszeniem prawa.

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę.