Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 4 marca 1994 r., II SA 69/94

Sprawa

w sprawie zmian w statucie Gminy P.

Teza

Nie jest dopuszczalne ustalenie w statucie gminy innej kadencji przewodniczącego i wiceprzewodniczącego rady gminy niż określona w art. 16 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 16 poz. 95 ze zm./.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę Rady Miejskiej w P. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody (...) z dnia 29 listopada 1993 r. w przedmiocie orzeczenia o nieważności uchwały Rady Miejskiej w P.

Uzasadnienie

Zgodnie z par. 16 pkt 2 i 3 statutu Gminy P., w brzmieniu ustalonym uchwałą nr 313/93 Rady Miejskiej w P. z dnia 10 listopada 1993 r. w sprawie zmian w statucie Gminy, podjętą na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 1 oraz art. 21 i 22 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 16 poz. 95 ze zm./, kadencja przewodniczącego i wiceprzewodniczących Rady trwa rok, a ich wyboru dokonuje Rada na pierwszej sesji po upływie kadencji poprzedniego przewodniczącego i wiceprzewodniczących.

Rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia 29 listopada 1993 r., wydanym na podstawie art. 91 ust. 2 i 3 ustawy o samorządzie terytorialnym, Wojewoda (...) orzekł o nieważności tej uchwały. Wojewoda podkreślił, że w świetle art. 16 tej ustawy kadencja rady gminy trwa 4 lata, nie można więc ustalać odrębnie kadencji przewodniczącego i wiceprzewodniczących rady, lecz w razie niespełniania zadań przez osoby wybrane na te stanowiska można w toku kadencji dokonać ich zmiany.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Rada Gminy P. zarzuciła Wojewodzie naruszenie art. 16, 18 ust. 2 pkt 1, art. 19 ust. 1 i art. 21-22 ustawy o samorządzie terytorialnym i wniosła o uchylenie jego rozstrzygnięcia. Zdaniem Rady, wymienione przepisy odsyłają w kwestii uregulowania kadencji przewodniczącego i wiceprzewodniczących rady do statutu gminy, gdyż sama ustawa nie określa ich kadencji.

Wojewoda nie dostrzegł możliwości uwzględnienia skargi w trybie art. 200 par. 2 Kpa i dodatkowo zwrócił uwagę, że określona w art. 16 kadencja stabilizuje pracę rady.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Istota samorządu terytorialnego, jego ustrój i miejsce w systemie organów państwa są zarysowane modelowo w art. 70-75 Ustawy konstytucyjnej z dnia 17 października 1992 r. o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wykonawczą Rzeczypospolitej Polskiej oraz o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 84 poz. 426/ i rozwinięte w przepisach ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 16 poz. 95 ze zm./. Na potrzeby rozpoznawanej sprawy należy przypomnieć art. 71 ust. 4 Ustawy konstytucyjnej, głoszący, że "Jednostki samorządu terytorialnego realizują zadania za pośrednictwem swoich organów stanowiących i wykonawczych, swobodnie określając w granicach ustaw swoje struktury wewnętrzne", i art. 22 omawianej ustawy z dnia 8 marca 1990 r., stanowiący, że "Organizację wewnętrzną oraz tryb pracy rady i jej organów określa statut gminy".

Z powyższych regulacji wynika, że podstawowe rozwiązania ustrojowe samorządu terytorialnego dokonywane są przepisami rangi konstytucyjnej i ustawowej, natomiast do regulacji statutowej, uwzględniającej lokalne uwarunkowania, pozostawiono jedynie określenie organizacji wewnętrznej i trybu pracy rady oraz jej organów.

Nie ulega wątpliwości, że czas trwania kadencji należy do podstawowych elementów ustrojowych każdego organu samorządu terytorialnego, obok takich, jak np. jego zadania, miejsce w większej strukturze i tryb powierzania stanowiska w organie. Każdy z tych elementów objęty jest szczegółową regulacją cytowanej ustawy z dnia 8 marca 1990 r. i nie może być odmiennie kształtowany w statucie gminy.

Stosownie do art. 19 powyższej ustawy z dnia 8 marca 1990 r. rada gminy wybiera ze swego grona przewodniczącego i 1-3 wiceprzewodniczących, przy czym funkcji tych nie można łączyć ze stanowiskiem wójta, burmistrza lub prezydenta. Status prawny przewodniczącego i wiceprzewodniczących można oceniać w kategorii organu rady, stanowiska lub sprawowanej w radzie funkcji, na co wskazuje brzmienie art. 19 ust. 2 tej ustawy, w żadnym razie natomiast nie ma możliwości traktowania ich jako podmiotów mających zupełnie odmienny byt prawny i wyizolowanych z rady gminy. Tak więc ze względu na status prawny przewodniczącego i wiceprzewodniczących rady gminy i określoną w art. 16 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 16 poz. 95 ze zm./ czteroletnią kadencję rady gminy nie jest dopuszczalne ustalenie w statucie gminy innej ich kadencji.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 par. 5 w związku z art. 216a par. 1 Kpa orzekł jak w sentencji.