Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 24 czerwca 1996 r., II SA 773/96

Teza

Od czasu wejścia w życie ustawy z dnia 16 czerwca 1988 r. o zmianie niektórych ustaw regulujących zasady funkcjonowania terenowych organów władzy i administracji państwowej /Dz.U. nr 19 poz. 132/ stanowisko wojewódzkiego konserwatora zabytków można powierzyć tylko w drodze powołania, brak jest natomiast podstawy prawnej do mianowania na nie.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ skargę Haliny L. na decyzję Ministra Kultury i Sztuki z dnia 28 lutego 1996 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności aktu mianowania na stanowisko wojewódzkiego konserwatora zabytków.

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 27 marca 1991 r. Halina L. została z dniem 1 kwietnia 1991 r. mianowana na stanowisko wojewódzkiego konserwatora zabytków w (...).

Z kolei decyzją z dnia 18 grudnia 1995 r. Minister Kultury i Sztuki, działając z urzędu, na podstawie art. 156 par. 1 Kpa w związku z art. 38 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych /Dz.U. nr 31 poz. 214 ze zm./ oraz art. 7a ust. 3 i art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury i o muzeach /Dz.U. nr 10 poz. 48 ze zm./ stwierdził nieważność powyższego aktu mianowania. W uzasadnieniu podał, że Halina L. w 1991 r. nie mogła być mianowana na wymienione stanowisko, albowiem zgodnie z art. 7a ust. 3 cytowanej ustawy o ochronie dóbr kultury i o muzeach wojewódzki konserwator zabytków, jako terenowy organ rządowej administracji specjalnej, jest na stanowisko powoływany. Tego samego dnia Minister Kultury i Sztuki powołał Halinę L. na stanowisko wojewódzkiego konserwatora zabytków w (...).

Rozpoznając wniosek Haliny L. o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdzenia nieważności aktu jej mianowania, Minister Kultury i Sztuki dnia 28 lutego 1996 r. odmówił uchylenia tej decyzji w trybie art. 127 par. 3 Kpa. W uzasadnieniu tej decyzji Minister powtórzył przedstawione wcześniej argumenty, podkreślając, iż w 1991 r. mianowanie na stanowisko wojewódzkiego konserwatora zabytków było niemożliwe, gdyż prawnie można było tylko powołać na to stanowisko. Ustosunkowując się do zarzutów skarżącej, Minister twierdził, iż jej obawy o ważność aktów prawnych, które wydała do 18 grudnia 1995 r., są nieuzasadnione. Sposób jej zatrudnienia jako pracownika nie wpływa w żadnej mierze na ważność i skuteczność jej działań jako organu administracji specjalnej.

Decyzja powyższa była przedmiotem skargi Haliny L., która wniosła o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją z dnia 18 grudnia 1995 r. Zarzuciła ona, iż decyzje te wydano z naruszeniem prawa. Jako mianowany pracownik państwowy miała status, "który gwarantował jej stabilność zatrudnienia i niezależność" od posunięć koniunkturalnych przy wykonywaniu powierzonych zadań. W czasie wieloletniej pracy wydała wiele aktów administracyjnych, których ważność mogłaby teraz być zakwestionowana.

Odpowiadając na skargę, Minister Kultury i Sztuki wniósł o jej oddalenie. Na poparcie swych tez zacytował kilka orzeczeń NSA.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Regulacja prawna zatrudniania wojewódzkich konserwatorów zabytków w ostatnich kilkunastu latach uległa istotnej zmianie. Od wejścia w życie ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych /Dz.U. nr 31 poz. 214/ wojewódzki konserwator zabytków był mianowanym urzędnikiem, co expressis verbis stanowił par. 3 pkt 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 listopada 1982 r. w sprawie określenia stanowisk urzędniczych oraz zasad nawiązywania z urzędnikiem państwowym stosunku pracy na podstawie mianowania /Dz.U. nr 39 poz. 257/.

Sytuacja ta uległa zmianie po wejściu w życie ustawy z dnia 16 czerwca 1988 r. o zmianie niektórych ustaw regulujących zasady funkcjonowania terenowych organów władzy i administracji państwowej /Dz.U. nr 19 poz. 132/. Ustawą tą zmieniono art. 45 cytowanej ustawy o pracownikach urzędów państwowych w ten sposób, iż spod przepisów tej ustawy dotyczących nawiązywania i rozwiązywania stosunku pracy wyłączono także osoby "powoływane do pełnienia funkcji organów państwowych". Stosownie do art. 7a ust. 3 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury i o muzeach /Dz.U. nr 10 poz. 48 ze zm./ wojewódzki konserwator zabytków jest "terenowym organem rządowej administracji specjalnej do spraw ochrony zabytków", powoływanym i odwoływanym przez Ministra Kultury i Sztuki.

Jak z powyższego wynika, od czasu wejścia w życie cytowanej ustawy z dnia 16 września 1988 r. /Dz.U. nr 19 poz. 132/ stanowisko wojewódzkiego konserwatora zabytków można powierzyć tylko w drodze powołania, brak jest natomiast podstawy prawnej do mianowania na nie.

Skoro w 1991 r. mianowano skarżącą na stanowisko wojewódzkiego konserwatora zabytków w (...), mimo że nie było co do tego podstaw prawnych, akt mianowania był decyzją nieważną, co stosownie do art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa właściwy organ administracji miał obowiązek stwierdzić także z urzędu. Czyniąc tak właśnie, Minister Kultury i Sztuki nie naruszył prawa i dlatego skarga, jako niezasadna, została oddalona na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/.