Uzasadnienie
Decyzją z dnia 18 września 1980 r. Naczelnik Gminy Z. przejął na własność Państwa gospodarstwo rolne bez budynków o powierzchni 4,69 ha, położone we wsi S. B. i stanowiące własność Leona i Natalii małżonków G., zapisane w rejestrze ewidencji gruntów tejże wsi pod pozycją nr 125, składające się z działek 202, 208, 218, 229, 665. W pkt 5 decyzji stwierdzono, że małżonkom G. przysługuje prawo do bezpłatnego użytkowania działki gruntu o powierzchni 0,30 ha. W decyzji wyraźnie zawarto stwierdzenie, że wyznaczenie i oddanie w użytkowanie takiej działki nastąpi w odrębnym postępowaniu. W rzeczywistości jednak wyznaczenie działki do użytkowania nie nastąpiło, a aktem notarialnym z dnia 14 listopada 1980 r. gospodarstwo to - z wyjątkiem działki nr 665 o powierzchni 0,58 ha - zostało sprzedane przez Skarb Państwa Andrzejowi i Barbarze G.
W dniu 31 marca 1981 r. Natalia G. zgłosiła się do Naczelnika Gminy i do protokołu zgłosiła wniosek o wydzielenie jej do bezpłatnego użytkowania działki gruntu z zaznaczeniem, że nie godzi się na wydzielenie jej tego gruntu z działki nr 665 o powierzchni 0,58 ha, albowiem na działce tej znajdują się zabudowania i to na powierzchni około 0,19 ha, dalsze 0,10 ha zajęte jest przez sadzawkę, a 0,29 ha stanowi pastwisko. W ustnej skardze Natalia G. zmodyfikowała swoje żądanie w tym kierunku, że jeśli władza administracyjna nie wydzieli jej dodatkowo 0,30 ha z gruntu zakupionego przez Andrzeja G., to żąda zwrotu całego gruntu za jednoczesnym zwrotem dotychczas pobieranej renty.
Organ administracji państwowej potraktował prośbę Natalii G. jako wniosek o wznowienie postępowania, w związku z czym Naczelnik Gminy w Z., decyzją z dnia 21 kwietnia 1981 r., odmówił wznowienia postępowania z uzasadnieniem, że małżonkowie G. przed wydaniem decyzji o przejęciu ich gruntów na Skarb Państwa zgadzali się, aby w ich użytkowaniu pozostała działka, na której znajdują się zabudowania, o ogólnej powierzchni 0,58 ha, w tym 0,35 ha użytków rolnych. Jakkolwiek działka powyższa nie została im protokolarnie wydzielona, jednakże faktycznie ją użytkowali.
Wojewoda Zamojski zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Decyzja Wojewody z dnia 15 czerwca 1981 r., nr GU.PFZ-4630/63/81 podziela poglądy wyrażone w decyzji naczelnika Gminy, ale zawiera stwierdzenie, że wydzielenie działki dożywotniego użytkowania jest traktowane jako odrębny przedmiot sprawy, dlatego też powinno być załatwione odrębnym postępowaniem przez organ I instancji.
Już po wydaniu decyzji przez Wojewodę zebrała się w dniu 17 lipca 1981 r. komisja, która uznała w protokole "za celowe pozostawienie w dożywotnim użytkowaniu rencistów całości działki o ogólnej powierzchni 0,58 ha. Granice wydzielonej działki Ob. G. są znane". W aktach sprawy znajduje się notatka służbowa sporządzona w dniu 20 sierpnia 1981 r. przez geodetę gminnego Barbarę K., która w protokole tym stwierdza, że "nie wydzieliła z działki nr 665 działki o powierzchni 0,30 ha użytków rolnych dlatego, że małżonkowie G. stanęli na stanowisku, że działka ta powinna być im wydzielona z działki nr 229 o powierzchni 1,56 ha, która została sprzedana aktem notarialnym Andrzejowi i Barbarze G.".
Od decyzji Wojewody Zamojskiego z dnia 15 czerwca 1981 r. złożyli skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Natalia i Leon małżonkowie G. Skarga ta wyraża identyczne stanowisko, jakie sformułowali skarżący w postępowaniu administracyjnym
Wojewoda Zamojski w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, wskazując, że decyzja Naczelnika Gminy z dnia 10 września 1980 r. stała się prawomocna, albowiem skarżący decyzji tej nie zaskarżyli. Wydzielenie działki do użytkowania o powierzchni 0,30 ha może nastąpić jedynie z gruntów działki nr 665, albowiem pozostałe gospodarstwo zostało sprzedane Andrzejowi i Barbarze G.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skargę należy uznać za uzasadnioną. Składana do protokołu skarga, mająca za swój przedmiot prośbę o wydzielenie gruntu do bezpłatnego użytkowania stosownie do art. 22 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeń dla rolników i ich rodzin /Dz.U. nr 32 poz. 140/, nie była wnioskiem o wznowienie postępowania w rozumieniu art. 145 i nast. Kpa, lecz prośbą o wydanie decyzji administracyjnej stosownie do art. 104 Kpa, zwłaszcza że zapowiedź wydania takiej decyzji zawarta została w pkt 5 decyzji Naczelnika Gminy w Z. z dnia 18 września 1980 r. Potraktowanie więc obu skarg jako wniosków o wznowienie postępowania nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa, co skutkować musiało stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy z dnia 18 września 1980 r. oraz decyzji Wojewody z dnia 15 czerwca 1981 r., na podstawie art. 207 par. 1 i 3 Kpa.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji państwowej powinny wydać decyzję administracyjną konkretyzującą wydzielenie skarżącym działki o powierzchni gruntu o obszarze do 0,3 ha. Wydania takiej decyzji administracyjnej nie może zastąpić protokół z dnia 17 lipca 1981 r., ani notatka służbowa z dnia 20 sierpnia 1981 r. Pogląd ten w zasadzie pokrywa się ze stanowiskiem Wojewody Zamojskiego zawartym w uzasadnieniu decyzji z dnia 15 czerwca 1981 r. z tą różnicą, że Wojewoda błędnie przyjął, że zaistniały przesłanki do wznowienia postępowania.
Przy wydawaniu decyzji administracyjnej o wydzieleniu działki organy administracji państwowej powinny, stosownie do art. 77 par. 1 Kpa, zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, w tym i okoliczność, że całe gospodarstwo zostało w tym czasie sprzedane przez Skarb Państwa, jak również fakt, że cały spór w sprawie wywołany został przez organy administracji wskutek wskazania w decyzji z dnia 18 września 1980 r., że wyznaczenie i oddanie w użytkowanie działki nastąpi w odrębnym postępowaniu, które nie zostało wszczęte, natomiast gospodarstwo sprzedano innemu rolnikowi.