Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 4 grudnia 1997 r., II SA 826/97

Sentencja

1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie obciążenia opłatą drogową.

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 12 kwietnia 1997 r., Naczelny Dyrektor Okręgu Dróg Publicznych w L., powołując się na przepisy par. 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 października 1991 r. w sprawie opłat drogowych /Dz.U. nr 123 poz. 578/ oraz rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 lutego 1993 r. w sprawie warunków technicznych i badań pojazdów /Dz.U. nr 21 poz. ze zm./, obciążył Tadeusza R. opłatą drogową w wysokości 14.325 zł. W uzasadnieniu decyzji odesłano do załącznika wyliczającego wysokość powyższej opłaty.

W odwołaniu od decyzji Tadeusz R. podniósł, że w dniu 17 marca 1997 r., przewoził swoi samochodem piach na trasie Lubartów-Kopanina. W Kopaninie został zatrzymany i w czasie kontroli stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej masy oraz norm nacisku na jedną oś. Zaistniała sytuacja była wyjątkowa i specyficzna. Tego dnia piach był ładowany koparką bez możliwości jego zważenia.

W 1996 r. samochód był 4-krotnie ważony i nie wykazano przekroczenia obowiązujących norm. Nałożenie tak wysokiej kary spowoduje, że rodzina /żona i dwoje dzieci/ popadną w ubóstwo, bowiem samochód stanowi jedyne źródło ich utrzymania.

Decyzją z dnia 23 maja 1997 r. Generalny Dyrektor Dróg Publicznych zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy stwierdzając, że podniesione przez odwołującego się okoliczności nie mają znaczenia, bowiem wymierzenie powyższej opłaty było obligatoryjne.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Tadeusz R. powtórzył argumenty zawarte w odwołaniu, związane głównie z wysokością nałożonej opłaty, która przewyższa dochód jaki osiągnął przez cały 1996 r.

W odpowiedzi na skargę Generalny Dyrektor Dróg Publicznych wnosząc o jej oddalenie stwierdził, że opłata została ustalona w oparciu o przepis par. 4 ust. 1 cyt. wyżej rozporządzenia Rady Ministrów, który nie przewiduje możliwości różnicowania wysokości tej opłaty.

Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3 Kpa organ administracji przed wydaniem decyzji winien zebrać i wszechstronnie rozważyć materiał dowodowy sprawy, decyzja zaś będąca wynikiem tych rozważań winna w sposób szczegółowy i jednoznaczny wykazać powody rozstrzygnięcia w jego uzasadnieniu.

Uzasadnienie takie w odniesieniu do niniejszej sprawy winno zawierać nie tylko stwierdzenie faktu naruszenia wymogów w zakresie norm ustalonych przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 października 1996 r. i Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 lutego 1993 r., ale także w sposób szczegółowy wykazywać sposób wyliczenia opłaty drogowej, którą obciążono skarżącego za jazdę pojazdem nienormatywnym.

Uzasadnienia organów obu instancji wymogów powyższych nie spełniają. Można nawet stwierdzić, że w zakresie ustalenia wysokości opłaty w kwocie 14.325 zł. brak jest w ogóle uzasadnienia, bowiem odesłanie w tym zakresie do mało czytelnego załącznika przeczy również zasadom określonym w art. 8 i art. 9 Kpa.

Jak tu już była mowa wyżej, opłaty za przejazdy po drogach publicznych pojazdów samochodowych o wymiarach, masie całkowitej i naciskach osi przekraczających dopuszczalne normy określone w przepisach o ruchu drogowym, ustala się jako iloczyn liczby kilometrów przebiegu i współczynników przeliczeniowych wymienionych szczegółowo w par. 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 14 października 1996 r. w sprawie opłat drogowych /Dz.U. nr 123 poz. 578/.

Z wyliczeń zawartych we wspomnianym wyżej załączniku wynika, iż opłata ustalona na kwotę 14.325 zł. składa się z dwóch podstawowych członów związanych:

• z przekroczeniem masy całkowitej - 825 zł.
• z przekroczeniem norm nacisku na drugą oś /przekroczenie 27,80/ - 6.750 zł.
• na trzecią oś /24,86/ - 6.750 zł.

Nie wiadomo w jaki sposób organ administracyjny wyliczył powyższe wartości. Przede wszystkim nie wiadomo jednak jaką liczba kilometrów przebiegu przyjęto za podstawa tych wyliczeń, a ma to przecież zasadnicze znaczenie dla oceny w tym zakresie.

Z protokółu zatrzymania i kontroli pojazdu w dniu 17 marca 1997 r. wynika, że skarżący przewoził ładunek na trasie Lubartów-Niemce w Województwie L. Został zatrzymany pomiędzy tymi docelowymi miejscowościami we wsi Kopanina.

W rubryce "miejsce przeprowadzenia kontroli" znajduje się zapis: "Nr drogi "19" kilometr 388 + 200", bez żadnych dodatkowych wyjaśnień. Uniemożliwia to Sądowi dokonania kontroli prawidłowości przyjętych przez organy administracji wyliczeń, które - jak to już była mowa wyżej - mają przecież podstawowe znaczenie dla oceny sprawy, także ze względu na znaczną wysokość opłat.

Skutkuje to konieczność uchylenia decyzji organów obu instancji z powodu naruszenia ww. przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy /art. 2 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy orzekające winny też ustosunkować się do treści pisma skarżącego z dnia 23 czerwca 1997 r. kwestionującego prawidłowość dokonanych pomiarów ze względu na kilkustopniową pochyłość i nierówności drogi.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 cyt. wyżej ustawy o NSA.